Ομιλία του δημάρχου Χανίων Κ. Βιρβιδάκη για την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα

Κανένα σχόλιο

Συμπληρώνονται σήμερα 97 χρόνια από τότε, που με δακρυσμένα μάτια οι Κρήτες είδαν στους κυματισμούς της γαλανόλευκης το αιματοποτισμένο όνειρο αιώνων να γίνεται πραγματικότητα, γράφοντας και το τέλος τόσων αγώνων για τη Λευτεριά τους. Είχαν περάσει αιώνες ξενικών κατοχών, επαναστάσεων, ηρωισμών και θυσιών στο βωμό της Πατρίδας και επιτέλους η Κρητική ψυχή έβρισκε την εθνική αγαλλίαση.

Με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες στο Νησί είχαν αλλάξει σημαντικά. Κατά τα έτη της τουρκοκρατίας, το μουσουλμανικό στοιχείο αποτελεί την άρχουσα τάξη με φεουδαρχικό χαρακτήρα. Νέες συνθήκες ζωής διαμορφώνονται, συνδεδεμένες στενά με τη θρησκευτική και κοινωνική οργάνωση του κατακτητή.  Η πόλη των Χανίων ορίζεται έδρα Τούρκου Πασά, ενώ στα μέσα του 19ου αιώνα τα Χανιά καθιερώνονται ως πρωτεύουσα του Νησιού, λόγω των συχνών επαναστάσεων στον χώρο της Δυτικής Κρήτης.

Η τελευταία Κρητική επανάσταση σημαδεύεται από το επεισόδιο της 9ης Φεβρουαρίου 1897 με τον Σπύρο Καγιαλέ, ζωντανό κοντάρι της σημαίας του Eπαναστατικού Στρατοπέδου Ακρωτηρίου, στον Προφήτη  Ηλία. Οι Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης όμως, γνωρίζοντας καλά τη στρατηγική σημασία της Κρήτης, είχαν ήδη αποφασίσει τη διεθνή κατοχή του νησιού και στις 20 Μαρτίου του ίδιου χρόνου χωρίζουν το Νησί σε διεθνείς τομείς. Η πρωτεύουσα, τα Χανιά και η γύρω περιοχή τους, γίνονται πολυεθνικός τομέας.

"Sponsored links"

Στις 9 Δεκεμβρίου του 1898 και με την εποπτεία των Μεγάλων Δυνάμεων της Ευρώπης ιδρύεται το Αυτόνομο Κρητικό Κράτος. Τη διοίκηση της νεοσύστατης Κρητικής Πολιτείας αναλαμβάνει ως Ύπατος Αρμοστής, ο Πρίγκιπας Γεώργιος. Έδρα του Αρμοστή και πρωτεύουσα του Κρητικού Κράτους ήταν η πόλη των Χανίων, μεγάλο διοικητικό, πνευματικό, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο.

Η Κρητική Πολιτεία έχει δική της σημαία και νόμισμα – την Κρητική δραχμή – ιδρύεται η Τράπεζα Κρήτης, συντάσσεται το Σύνταγμα του Κρητικού Κράτους, γίνονται εκλογές για την ανάδειξη πληρεξουσίων, αρχίζει να εκδίδεται η Επίσημη Εφημερίδα της Κρητικής Πολιτείας και δημιουργείται η Κρητική Χωροφυλακή. Συγκροτείται το Συμβούλιο του Ηγεμόνα και συνιστώνται πέντε Ανώτερες Διευθύνσεις, αντίστοιχες με τα σημερινά Υπουργεία: Οικονομικών, Εσωτερικών, Δημόσιας Εκπαίδευσης και Θρησκευμάτων, Συγκοινωνιών και Ασφάλειας και τέλος Δικαιοσύνης (με Σύμβουλο-Υπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο).

Τα Χανιά στις αρχές του 20ού αιώνα, σύμφωνα με την απογραφή του 1900, έχουν περίπου 21.000 κατοίκους. Η πόλη έχει στενούς δρόμους, μικρές πλατείες και κτίρια με στοιχεία ενετικά, τουρκικά και ελληνικά – πολυεθνική πόλη, με γνήσιο Κρητικό χαρακτήρα αλλά και με ξενικές επιρροές, λόγω των κατακτητών του παρελθόντος αλλά και της παρουσίας των στρατευμάτων των Μεγάλων Δυνάμεων που παραμένουν στο Νησί.

Η σύγκρουση του Αρμοστή το 1901 με τον επί της Δικαιοσύνης Σύμβουλό του Ελευθέριο Βενιζέλο φέρνει την απόλυση του δεύτερου και έχει ως επακόλουθο το 1905 το Κίνημα του Θερίσου και την αποχώρηση του Γεωργίου, ενώ τοποθετείται ως Αρμοστής ο Αλέξανδρος Ζαΐμης.

Κατά τα επόμενα χρόνια, η Κρήτη διοικήθηκε από τριμελείς επιτροπές, αλλά οι Κρήτες βουλευτές δεν γίνονταν δεκτοί στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Η Αρμοστεία στην Κρήτη καταργείται σιωπηρά και ακολουθείται από τη Γενική Διοίκηση.

Από της 25ης Σεπτεμβρίου 1908 τα μέλη της Κυβερνήσεως της Κρήτης είχαν δώσει όρκο ενώπιον του Επισκόπου Κυδωνίας και Αποκορώνου στο όνομα του Βασιλέως των Ελλήνων. Η Κρητική Βουλή με τη σειρά της είχε επικυρώσει τα ψηφίσματα της Ένωσης, εξέδωσε επίσης δικό της πανηγυρικό ψήφισμα και προχώρησε στην κατάργηση της Αρμοστείας. Το Κρητικό Σύνταγμα καταργήθηκε και εισήχθη το Ελληνικό. Η Ελληνική Κυβέρνηση υπέδειξε στον Αρμοστή Αλέξανδρο Ζαΐμη, που βρισκόταν εκτός του Νησιού, να μην επιστρέψει στην Κρήτη, όπου σχηματίσθηκε νέα Προσωρινή διακομματική Κυβέρνηση από τους Ελευθέριο Βενιζέλο, Μίνωα Πετυχάκη, Εμμανουήλ Λογιάδη, Χαράλαμπο Πωλογεώργη και Πρόεδρο, τον Αντώνη Μιχελιδάκη. Η Ελληνική Κυβέρνηση, για να αποφύγει τις αντιδράσεις της Τουρκίας και τις διεθνείς περιπλοκές, δεν προχώρησε στην επίσημη αναγνώριση της Ένωσης. Οι Κρήτες υπέστειλαν τη σημαία της Αυτονομίας και ύψωσαν στο φρούριο Φιρκά την Ελληνική. Οι Μεγάλες Δυνάμεις απαίτησαν την υποστολή της, εφόσον η ενέργεια εθεωρείτο αντίθετη με τονδιεθνή χαρακτήρα του αυτόνομου καθεστώτος της Κρήτης. Η Κρητική Κυβέρνηση παραιτήθηκε αλλά η σημαία, παρά τις σχετικές εντολές των Ευρωπαίων προξένων και εφόσον δεν βρέθηκε Κρητικός να την υποστείλει, καταβιβάσθηκε βίαια στις 18 Αυγούστου 1909 με την αποκοπή του ιστού της από άγημα 250 ανδρών του ευρωπαϊκού στόλου.

Με την ευτυχή κατάληξη των Βαλκανικών Πολέμων έληξε και το Κρητικό Ζήτημα. Η ΄Ενωση είχε ήδη πραγματοποιηθεί στη πράξη, όταν στις 14 Φεβρουαρίου 1913 αφαιρέθηκαν από το φρούριο της Σούδας οι σημαίες των Μεγάλων Δυνάμεων και της Τουρκίας. Με το ΄Αρθρο 4 της Συνθήκης του Λονδίνου (30/5/1913) ο Σουλτάνος παραιτήθηκε των δικαιωμάτων του στην Κρήτη, παραχωρώντας τα στις Μεγάλες Δυνάμεις, ενώ με ιδιαίτερη Συνθήκη μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1/11/1913) παραιτήθηκε επίσης  κάθε δικαιώματος επικυριαρχίας στο Νησί.

Η 1η Δεκεμβρίου 1913, ιστορική ημέρα της προσάρτησης, που αιώνες περίμενε η κρητική ψυχή, δικαίωσε αγώνες και θυσίες. Σε πανηγυρική τελετή υψώνεται η ελληνική σημαία εδώ, στο φρούριο του Φιρκά ! Πως έγινε όμως η τελετή και τι εκδηλώσεις ακολούθησαν; Διαβάζουμε από το κείμενο του αείμνηστου Στυλιανού Πανηγυράκη: «…Ο Ελ. Βενιζέλος ήταν Πρωθυπουργός της Ελλάδας. Είχε αναλάβει και κέρδισε και με τις θυσίες του Ελληνικού Λαού, τους Βαλκανικούς πολέμους. Αλλά δεν ξέχασε και την γενέτειρα του, τη μαρτυρική Κρήτη. Διορίζει Γενικό Διοικητή της τον Στέφανο Δραγούμη.

Τέλος την 1/12/1913 γίνεται η επισφράγιση της Ένωσης με την ύψωση στο Φιρκά της Ελληνικής σημαίας. Ήταν η τυπική «de jure» θα λέγαμε ένωση. Είχε διαδοθεί ότι ο Βενιζέλος με τον Βασιλιά θα ύψωναν τη σημαία στο Φιρκά. Πότε όμως; Δικαιολογημένη λοιπόν η αγωνία, ο χειμώνας της εποχής βαρύτατος. Τρομακτική τρικυμία προξενεί μεγάλες ζημιές στο Χανιώτικο λιμάνι. Την Παρασκευή 29 Νοεμβρίου, ο Πανάς, υπουργός των Εξωτερικών της Ελλάδας, ανακοινώνει στους Πρεσβευτές των Δυνάμεων στην Αθήνα την προσάρτηση της Κρήτης. Καμία αντίδραση. Το Σάββατο «φρεσκάρει» πάλι ο καιρός, ο Δήμαρχος Μουντάκης, συνεργεία του Δήμου κα εθελοντές καθαρίζουν την προκυμαία, αλλά η κακοκαιρία συνεχίζει το καταστρεπτικό της έργο. Την νύχτα προς την Κυριακή στην Κρήτη και κυρίως στα Χανιά όλοι ξαγρυπνούν. Η πόλη σημαιοστολίζεται. Αψίδες στήνονται. Εικόνες Αγωνιστών και των πρωταγωνιστών της Ένωσης κρεμιούνται. Δάφνες και μυρτιές καλύπτουν τους κεντρικούς δρόμους. Καίγεται άφθονο λιβάνι.

"Sponsored links"

Τα ξημερώματα της Κυριακής ο καιρός σχετικά καλμάρει. Ο κόσμος που είχε συρρεύσει από όλη την Κρήτη πλημμυρίζει τους δρόμους και την προκυμαία. Ξαφνικά διαγράφεται στον ορίζοντα η σιλουέτα του Αβέρωφ και των άλλων πλοίων. Ο κόσμος γελά και κλαίει. Στις 09.30 το δοξασμένο καράβι αγκυροβολεί. Τα τηλεβόλα του βάλλουν τιμητικά. Οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν χαρμόσυνα. Στην αποβάθρα, μπροστά από τον σημερινό λιμενικό περίπτερο, οι Αρχές και πλήθη λαού, από τον Αβέρωφ ατμάκατος φέρνει τον Βενιζέλο, τον Ναύαρχο, τον Βασιλιά. Τα σύννεφα σκίζονται. Ηλιαχτίδες χαϊδεύουν τον τόπο και τον κόσμο. Συγκίνηση. Ζητωκραυγές. Προσφωνήσεις. Η πομπή οδεύει προς την Τριμάρτυρη. Κατανυκτική δοξολογία. Τώρα η πομπή στρέφεται προς το Φιρκά. Δάφνες, μυρτιές και θυμιάματα. Στη Βαστίλη αυτή της Κρήτης, υψώνει ο Βασιλιάς την Ελληνική Σημαία, με την βοήθεια των Αρχηγών Γιάνναρη και Μάντακα. Επιτέλους η δικαίωση Στις 11.30 περίπου στο Διοικητήριο, σημερινή Νομαρχία, ο Βασιλιάς δεξιώνεται τους Επισήμους και δέχεται τα Προεδρεία διαφόρων συνδέσμων. Ο Γενικός Διοικητής παραθέτει γεύμα στους Επισήμους. Στο ξενοδοχείο της «Γαλλίας» ο Δήμος περιποιείται εκείνους που κατέβηκαν από την Αθήνα. Το απόγευμα δεξίωση στου Αβέρωφ. Το βράδυ λαμπαδηφορία και τρικούβερτο γλέντι στο Χρυσόστομο. Αργά αποπλέει ο Αβέρωφ με τον Βασιλιά. Την επομένη, πάνδημο μνημόσυνο στην Μητρόπολη.……..».

Όνειρα και οραματισμοί, αγώνες και θυσίες δικαιώνονται. Αυτός ο λαός – ο μικρός ο μέγας, που ξέρει ν’ ανατρέπει τους συσχετισμούς των δυνάμεων με την παλικαριά, την αυτοθυσία και την αποφασιστικότητά του, έκανε τη λευτεριά της Κρήτης γεγονός και την αξίωσε να δει τη γαλανόλευκη να κυματίζει στον ελεύθερο ουρανό της.

Η Ελλάδα, από την αντίπερα όχθη, με πρωτοφανή ενθουσιασμό πανηγυρίζει τη μυριοπόθητη ένωση, που «την περίμενε μια ώρα αρχύτερα, για να προστεθεί εις την ελευθέραν αλευρόμαζαν ένα νέο προζύμι ανδρισμού και παλικαριάς» όπως θα γράψει στην «Ακρόπολη» ο Βλάσης Γαβριηλίδης.

Η ημέρα αυτή που είναι Μνημόσυνο αλλά και ημέρα ευγνωμοσύνης και τιμής για όσους αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία αυτού του τόπου, είναι επίσης ημέρα συμπαράστασης σε κάθε λαό που αγωνίζεται για εθνική ανεξαρτησία και εθνική αξιοπρέπεια.

Είναι ημέρα προβληματισμού, έμπνευσης και ευθύνης για μετουσίωση της παρακαταθήκης, που κληρονομήσαμε, σε ειρηνικά έργα ανάπτυξης μέσα από ένα σύγχρονο μοντέλο πολιτισμού, όπως απαιτούν οι καιροί για την προκοπή αυτού του τόπου.

Είναι ημέρα ιστορικής μνήμης, που μας δείχνει τον δρόμο του χρέους.

Να διατηρήσουμε άφθαρτα τα αγαθά και τις διαχρονικές αξίες, που εκείνοι μας κληροδότησαν με εκατόμβες θυσιών σε μια πατρίδα περήφανη και ελεύθερη.

Το αρθρο δημοσιευτηκε απο τον/την:

Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Η απάντησή σας

Το email σας δεν δημοσιεύεται.

ΚΡΗΤΗ FM 101.5 live