Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) σημειώνει σημαντική διάκριση στην ευρωπαϊκή πρόσκληση HORIZON-WIDERA-2025-ACCESS-01-01: Teaming for Excellence, με την πρόταση SPACE-Crete να καταλαμβάνει τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από όλη την Ευρώπη και την 1η θέση μεταξύ των ελληνικών συμμετοχών.

Με συντονιστή τον Παναγιώτη Τσακαλίδη, Καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης και Διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, το έργο διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 35 εκατομμύρια ευρώ για χρονικό διάστημα 6 ετών. Το SPACE-Crete θα δημιουργήσει το Κέντρο Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST), το οποίο θα λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας με προοπτική οικονομικής αυτοδυναμίας.

Το CCEST θα δομηθεί γύρω από τρεις στενά διασυνδεδεμένους ερευνητικούς άξονες: έξυπνα διαστημικά συστήματα, οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες, και κβαντικούς αισθητήρες. Η υλοποίηση του έργου στηρίζεται στη συνδυασμένη τεχνογνωσία των Ινστιτούτων Πληροφορικής (ΙΠ), Αστροφυσικής (ΙΑ) και Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ (ΙΗΔΛ) του ΙΤΕ.

Με έμφαση στις διαστημικές επικοινωνίες, την επιτήρηση και παρακολούθηση του διαστήματος, καθώς και την παρατήρηση της Γης, το κέντρο θα διαμορφώσει για πρώτη φορά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ένα πλήρως ολοκληρωμένο διαστημικό οικοσύστημα. Το οικοσύστημα αυτό θα καλύπτει όλο το φάσμα της καινοτομίας, από τη βασική έρευνα, νέες υποδομές πιστοποιημένες από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το αναβαθμισμένο Αστεροσκοπείο Σκίνακα, έως την τεχνολογική ωρίμανση και την αξιοποίηση των τεχνολογιών από τη βιομηχανία.

Η υλοποίηση του οράματος θα πραγματοποιηθεί μέσα από στρατηγική σύμπραξη με τρεις καταξιωμένους ευρωπαϊκούς οργανισμούς έρευνας. Το CEA, ο μεγαλύτερος δημόσιος ερευνητικός φορέας της Γαλλίας, συμμετέχει μέσω των εργαστηρίων Space Architecture & Systems και CosmoStat. Το DLR, το κορυφαίο γερμανικό κέντρο αεροδιαστημικής έρευνας, συνεισφέρει εξειδικευμένη γνώση σε κβαντικές τεχνολογίες και δορυφορική πλοήγηση. Η OHB-Hellas, μέλος του γερμανικού ομίλου OHB SE, της τρίτης μεγαλύτερης εταιρείας διαστημικών τεχνολογιών στην Ευρώπη, συμμετέχει ως βασικός βιομηχανικός εταίρος.

Σε εθνικό επίπεδο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης κατέχει καίρια θέση, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την εκπαιδευτική αποστολή του CCEST. Μέσω της Σχολής Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών και της στενής συνεργασίας με το ΙΤΕ, θα αποτελέσει τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης των μεταπτυχιακών προγραμμάτων του Κέντρου.

Η επιτυχία αυτή υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή ακαδημαϊκή διάκριση. Παρά το υψηλό επίπεδο ερευνητικής αριστείας που διαθέτει, η Ελλάδα δεν έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να κατακτήσει τη θέση που της αναλογεί στην ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία. Το CCEST φιλοδοξεί να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα, καλύπτοντας ένα διαρθρωτικό κενό που έχει επιβραδύνει την ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στον τομέα του διαστήματος.

Σε εθνικό επίπεδο, το CCEST θα λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος συντονισμού για τις αναδυόμενες διαστημικές τεχνολογίες, ενισχύοντας ουσιαστικά τη στρατηγική διαστημική κατεύθυνση της χώρας και συμπληρώνοντας τις εθνικές επενδύσεις σε μικροδορυφόρους και επίγειους σταθμούς. Ως αξιόπιστος εταίρος της ESA, θα συμβάλει στην ενδυνάμωση της ελληνικής παρουσίας στο ευρωπαϊκό διαστημικό πρόγραμμα, βελτιώνοντας το ισοζύγιο επιστροφής και διευρύνοντας τις δυνατότητες συμμετοχής σε μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.

Για την Κρήτη, τα οφέλη θα είναι άμεσα και πολυδιάστατα. Το Κέντρο αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερες από 120 θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, προσελκύοντας τόσο Έλληνες επιστήμονες της διασποράς όσο και διεθνές ερευνητικό δυναμικό. Το αναβαθμισμένο Αστεροσκοπείο Σκίνακα θα εξελιχθεί σε κορυφαία ευρωπαϊκή υποδομή ανάπτυξης τεχνολογιών για οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες, με σαφή προοπτική να αποτελέσει το κύριο επιχειρησιακό κέντρο τηλεπικοινωνιών εδάφους-δορυφόρων στη χώρα.

Παράλληλα, ένας εξειδικευμένος κόμβος καινοτομίας θα ενισχύσει την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων βαθιάς τεχνολογίας, ενσωματώνοντας τη διαστημική τεχνολογία στον αναπτυξιακό σχεδιασμό του νησιού. Η εκπαίδευση και η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν θεμέλιο της αποστολής του CCEST. Το Κέντρο θα προσφέρει ένα ολοκληρωμένο φάσμα εκπαιδευτικών δράσεων, από προγράμματα κατάρτισης και δια βίου μάθησης για φοιτητές και επαγγελματίες, έως διεθνή μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα.

Το SPACE-Crete και το ΙΤΕ εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τους φορείς των οποίων η συνεπένδυση καθιστά εφικτή την υλοποίηση του CCEST: το Υπουργείο Ανάπτυξης, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την Περιφέρεια Κρήτης και τη Motor Oil Hellas. Με την προσθήκη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, η συνολική επένδυση στο CCEST ανέρχεται στα 35 εκατομύρια ευρώ, καθιστώντας το ένα από τα σημαντικότερα έργα έρευνας και καινοτομίας που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στην Κρήτη.

Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ και Συντονιστής του SPACE-Crete, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης, ανέφερε: «Η έγκριση του SPACE-Crete αποτελεί μια σημαντική επιτυχία για το ΙΤΕ και για την Κρήτη. Το έργο αυτό εκφράζει στην πράξη τη μοναδική διεπιστημονικότητα και δύναμη της συνεργασίας μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ τα οποία συνθέτουν ένα ενιαίο, διεθνώς ανταγωνιστικό οικοσύστημα διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας. Παράλληλα, η στρατηγική σύμπραξη με τρεις κορυφαίους ευρωπαϊκούς φορείς, το CEA, το DLR και την OHB-Hellas, επιβεβαιώνει ότι το εγχείρημα έχει ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση και εμβέλεια. Το όραμά μας είναι σαφές: να μετατρέψουμε την Κρήτη στο “SPACE Island of Southeastern Europe”, έναν κόμβο αριστείας που θα τοποθετήσει τη χώρα μας στον ευρωπαϊκό χάρτη των διαστημικών τεχνολογιών με τρόπο ουσιαστικό και διαρκή.

Ο Πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, δήλωσε: «Η επιτυχία του SPACE-Crete αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για το ΙΤΕ και μια φυσική συνέχεια του οράματος των ιδρυτών του Ιδρύματος και του Αστεροσκοπείου Σκίνακα. Από τα πρώτα του βήματα, το ΙΤΕ και οι πρωτοπόροι επιστήμονές του έθεσαν ως στόχο να εντάξουν την Ελλάδα και την Κρήτη σε μια διεθνή, εξωστρεφή πορεία αριστείας στις θετικές επιστήμες, αναπτύσσοντας υποδομές και συνεργασίες που ξεπερνούν τα εθνικά όρια.

Σήμερα, το SPACE-Crete, με την στήριξη της Πολιτείας και των φορέων που το εμπιστεύτηκαν, έρχεται να υλοποιήσει αυτό ακριβώς το όραμα: ενισχύει τις συνέργειες μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ, αξιοποιεί και επεκτείνει τις κοινές ερευνητικές υποδομές με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και, με την καθοριστική συμβολή κορυφαίων ευρωπαϊκών εταίρων και ιδιωτικών φορέων, θέτει τα θεμέλια για ένα φιλόδοξο εγχείρημα αιχμής. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που δεν περιορίζεται στη συνέχιση της επιστημονικής μας παράδοσης, αλλά τη διευρύνει δυναμικά, ενισχύοντας τη θέση της Κρήτης και της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη της έρευνας και της καινοτομίας, ενώ παράλληλα δημιουργεί νέες προοπτικές τεχνολογικής και οικονομικής ανάπτυξης.»