Από τα ψεύτικα ΑΦΜ και την ατιμωρησία, μέχρι τη μετατροπή της ΚΑΠ σε μηχανισμό πλουτισμού λίγων – Το ελληνικό αγροτικό παράδοξο μέσα από τα μάτια εκείνων που παράγουν

Η Ελλάδα, η χώρα του ήλιου και της εύφορης γης, θα μπορούσε να είναι πρότυπο αγροτικής παραγωγής και αυτάρκειας. Όμως, αντ’ αυτού, μετατρέπεται σε ένα πείραμα κακής διαχείρισης, θεσμικής αποσάθρωσης και βαθιάς υποκρισίας. Η μικρομεσαία αγροτιά στραγγαλίζεται συστηματικά από ένα πολιτικό και οικονομικό σύστημα που συνειδητά πριμοδοτεί τη σήψη εις βάρος της παραγωγής και της αξιοπρέπειας.

Σε κράτη με αδύναμα θεσμικά πλαίσια, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), αντί να λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης, μετατρέπεται σε όχημα πλουτισμού. Μέσα από αυτή τη στρέβλωση, ξεπηδούν εγκληματικά κυκλώματα, τα οποία ενισχύουν καταστροφικές αντιλήψεις και πρακτικές. Παρόμοιες καταστάσεις καταγράφονται στην Ουγγαρία, την Τσεχία και την Ιταλία.

Όμως ακόμη και σε χώρες πολύ πιο ανεπτυγμένες, η συγκεκριμένη πολιτική οδηγεί σταδιακά στον αφανισμό της μικροαγροτιάς και στη συγκέντρωση πόρων και ισχύος σε λίγους. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται, για παράδειγμα, και στη Γερμανία.

Υπάρχουν κίνητρα για πράσινη ανάπτυξη — αυτό είναι γεγονός.

Όμως στην πράξη, ο πυρήνας των χρηματοδοτήσεων καταλήγει ξανά στα ίδια χέρια, με συγκεκριμένα, προνομιακά κριτήρια και, το κυριότερο, χωρίς πραγματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Εδώ ανακύπτει η ευθύνη της πολιτείας. Γιατί αν υπήρχε πραγματική πολιτική βούληση, τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί. Αν έβγαιναν στην ύπαιθρο τρία ή τέσσερα ελεγκτικά κλιμάκια και πραγματοποιούσαν ουσιαστικούς ελέγχους, κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει τις γνωστές «λοβιτούρες». Όμως… έτρωγαν πολλοί. Πάρα πολλοί.

Η πλειοψηφία αυτών που επωφελούνται από το σύστημα, δεν είναι καν αγρότες. Υπάρχουν χιλιάδες ψεύτικα ΑΦΜ. Και όμως, η ίδια ΑΑΔΕ που σου κόβει το επίδομα για 50 ευρώ, έκανε τα στραβά μάτια σε αυτές τις μαζικές παρανομίες.

Ακολούθως, εισέρχονταν στο παιχνίδι μια σειρά άλλοι: εταιρείες, μελετητές, κτηνίατροι. Όλοι μερίδιο. Πολλά λεφτά. Έτσι, διαμορφώνεται ένα μεσαιωνικό καθεστώς που βολεύει τους πάντες και διαιωνίζεται ειδικά σε περιοχές της υπαίθρου της Κρήτης. Όμως αυτή η συνθήκη καταστρέφει τον πραγματικό αγρότη.

Η προηγούμενη ΚΑΠ, για να είμαστε δίκαιοι, περιείχε και εργαλεία για ουσιαστική ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα. Όμως δεν τα εκμεταλλευτήκαμε. Πέρα από τα χρήματα που «φάγανε» και κατέληξαν αλλού, υπήρχε ένα τεράστιο κεφάλαιο που δεν αξιοποιήθηκε ποτέ.

Αφενός επειδή το σύστημα λειτουργούσε σαν «Κόζα Νόστρα».

Αφετέρου, επειδή από τη βάση της κοινωνίας δεν υπήρξε ποτέ ισχυρή βούληση να αλλάξει η παραγωγική ρότα.

Και πώς να υπάρξει τέτοια βούληση, όταν η κοινωνία εκπαιδευτόταν να αναγνωρίζει ως «μάγκα»  εκείνο που έβγαζε λεφτά χωρίς να δουλεύει, καθισμένο στην καφετέρια του χωριού του; Αυτή ακριβώς τη νοοτροπία στήριζε και στηρίζει ένα ολόκληρο σύστημα — ένα σύστημα που παρουσιάζει τους σωστούς παραγωγούς ως «κορόιδα» και «ηλίθιους».

Όταν το σύστημα τροφοδοτεί διαρκώς με χρήματα την σαπίλα, πώς μπορεί να αναπτυχθεί η υγιής αγροτιά που θέλει να παράγει και να προσφέρει στην κοινωνία; Αυτοί οι αγρότες μπαίνουν στο περιθώριο. Βλέπουν τις επιδοτήσεις τους να συρρικνώνονται, προσπαθούν να παράγουν με το κράτος απέναντί τους. Όταν η μόνη λύση που το ίδιο το κράτος σου επιτρέπει για να επιβιώσεις ως αγρότης είναι να γίνεις κλέφτης, πώς μπορεί να ανθίσει ένα μοντέλο τίμιας και ποιοτικής παραγωγής; Όταν το ίδιο το κράτος αναδεικνύει την κλεψιά ως την ορθή πρακτική;

Για όλα αυτά δεν μιλάμε απλώς για αστοχίες ή λάθη. Μιλάμε για ένα ολόκληρο σύστημα που λειτουργεί με στόχο να διατηρεί μία σάπια πραγματικότητα, επειδή κάποιοι κερδίζουν πολλά από τη σήψη. Είναι ένα σνα σύστημα που επιτρέπει στον ανίκανο να αυτοπαρουσιάζεται ως «μάγκας» και στον έντιμο να τον λένε «ζωντόβολο».

Και, δυστυχώς, αυτό δεν είναι μια εξαίρεση που παρουσιάζεται μόνο στην Κρήτη ή μόνο στον αγροτικό τομέα. Έτσι συμβαίνει σχεδόν παντού στην Ελλάδα, σε πάρα πολλούς κλάδους.

Γιατί εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα βαθιά σάπιο οικοδόμημα που πνίγει ό,τι υγιές υπάρχει.