Της Μαρίας Αγαπάκη

Μια μεγάλη προσπάθεια ανάδειξης των «κρυμμένων θησαυρών» της κρητικής φύσης βρίσκεται σε εξέλιξη από την Περιφέρεια Κρήτης, με στόχο την προστασία και προβολή περιοχών μοναδικού οικολογικού, γεωλογικού και φυσικού ενδιαφέροντος σε ολόκληρο το νησί.

Όπως ανέφερε στο Cretalive ο αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Νίκος Ξυλούρης, η πρωτοβουλία αφορά σημεία τόσο εντός όσο και εκτός περιοχών Natura, τα οποία, παρά τη σπουδαιότητά τους, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα στο ευρύ κοινό.

Πρόκειται για ιδιαίτερα τοπία, σπάνιους γεωλογικούς σχηματισμούς, φαράγγια, υγροτόπους αλλά και μεμονωμένα στοιχεία της φύσης που κρίθηκε πως χρειάζονται ειδική προστασία και ανάδειξη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός υπεραιωνόβιου δέντρου στα Σφακιά, για το οποίο προωθείται η θεσμική προστασία και αξιοποίησή του ως φυσικού μνημείου.

Ανάμεσα στα σημεία που ξεχωρίζουν βρίσκεται και ο εντυπωσιακός γεωλογικός σχηματισμός «Πίτες της Γριάς» στην περιοχή Αγίας Βαρβάρας – Πρινιά του Δήμου Γόρτυνας, ένα τοπίο ιδιαίτερης γεωμορφολογικής αξίας που παραμένει σχετικά άγνωστο ακόμη και στους ίδιους τους Κρητικούς.

Σύμφωνα με τον κ. Ξυλούρη, από περίπου 200 σημεία που εξετάστηκαν σε όλη την Κρήτη, επιλέχθηκαν σε πρώτη φάση οκτώ έως δέκα περιοχές που θα προχωρήσουν σε διαδικασία ανάδειξης και προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, η Περιφέρεια Κρήτης εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 200.000 ευρώ από το Πράσινο Ταμείο, μετά από σχετικό αίτημα που υπέβαλε ο Περιφερειάρχης Κρήτης.

Το επόμενο βήμα αφορά την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης με επιστημονικούς φορείς, όπως το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, ώστε να εκπονηθούν οι απαιτούμενες μελέτες και να προχωρήσουν οι παρεμβάσεις ανάδειξης.

Τα σημεία που ξεχωρίζουν

Περιφερειακή Ενότητα Χανίων

α) Δρυς επί της οδού Βρυσών – Ασκύφου

Δήμος Σφακίων

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής

β) Απολιθωμένο δάσος στον Σταυρό Ακρωτηρίου στα Χανιά

Θέση: Σταυρός Δημοτικής Ενότητας Ακρωτηρίου Δήμου Χανίων

Σε μια περιοχή που εκτείνεται κατά μήκος των ακτών του Ακρωτηρίου Χανίων, εντός και δυτικά του βενετσιάνικου λατομικού χώρου στον Σταυρό, αναγνωρίστηκε η ύπαρξη ριζόλιθων, δηλαδή απολιθωμένων ριζών ανώτερων φυτών. Kατ΄αντιστοιχία τεκμηρίωσης απολιθωμένου δάσους σε άλλες περιοχές της χώρας, ό πως στη Λέσβο, Λήμνο, Λακωνία, Καστοριά, Έβρο, Εύβοια, κ.ά., τεκμηριώθηκε, μέσα από τα ευρήματα των ριζόλιθων, η ύπαρξη απολιθωμένου δάσους και στον νομό Χανίων (Μανούτσογλου Εμμανουήλ, 2023, «Χαρτογραφώντας το απολιθωμένο δάσος στον Σταυρό Ακρωτηρίου στα Χανιά»).

γ) Κομόλιθοι Ποταμίδας Κισσάμου

Θέση: Ποταμίδα Δήμου Κισσάμου

Εκτός NATURA 2000 και εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής

Λόφοι που αποτελούνται από μαλακό άργιλο, που έχουν κωνικό σχήμα λόγω της διάβρωσης. Εξαιρετικά ενδιαφέρον και σπάνιο τοπίο.

Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης

δ) Πτυχώσεις Αγίου Παύλου (Αποπλύστρα και ευρύτερη περιοχή)

Θέση: Άγιος Παύλος Κοινότητας Σακτουρίων Δήμου Αγίου Βασιλείου

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής, εκτός Γεωπάρκου.

ε) Γιους Κάμπος

Οροπέδιο που βρίσκεται στην κοιλάδα του Αμαρίου του Δήμου Αμαρίου. Βιότοπος της τουλίπας Tulipa doerfleri. Η κόκκινη τουλίπα της Κρήτης (Tulipa doerfleri) απαντάται μόνο σε μικρά οροπέδια της επαρχίας Αγίου Βασιλείου και Αμαρίου και σε υψόμετρα από 330 ως και 750 μέτρα. Συνολικά υπάρχουν μόλις πέντε υποπληθυσμοί, με τον μεγαλύτερο να εντοπίζεται στο οροπέδιο Γιους Κάμπος (Όρος Κέδρος).

Είναι εντός NATURA 2000, αλλά πρέπει να χαρακτηριστεί και με άλλο καθεστώς προστασίας, όπως έγινε με τη θέση «Πετραδολάκια» του Ψηλορείτη για το στενοενδημικό είδος Horstrissea dolinicola. Στην εγκεκριμένη ΕΜΠ η περιοχή είναι ΖΔΟΕ-2.

Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου

στ) Φαράγγι Πορτέλας και καταρράκτης περιοδικής ροής Ρίχτρα Δήμου Βιάννου

Θέση: Βόρεια του Κερατόκαμπου

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής

ζ) Φαράγγι και καταρράκτης Αμπά Δήμου Αρχανών – Αστερουσίων

Θέση: Αμπάς περιοχής Παρανύμφων – Τριών Εκκλησιών

Καταρράκτης ύψους 140μ., που είναι ο μεγαλύτερος καταγεγραμμένος στην Κρήτη.

Εντός περιοχής NATURA 2000. H εγκεκριμένη ΕΠΜ είναι ΖΠΦ-01.

Εντός Αποθέματος βιόσφαιρας UNESCO Αστερουσίων.

Εντός Καταφυγίου Άγριας Ζωής.

η) Πίτες της Γριάς – Πλακωτά Χαράκια

Θέση: Αγία Βαρβάρα – Πρινιάς Δήμου Γόρτυνας

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής, στο ανατολικό άκρο του Γεωπάρκου Ψηλορείτη

Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου

θ) Αλυκές Ελούντας (Σύστημα υγροτόπων)

Θέση: Ελούντα Δήμου Αγίου Νικολάου

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίων Άγριας Ζωής

ι) Μικρά Μετέωρα του Λασιθίου

Θέση: Καλαμαύκα – Πρίνα – Ανατολή του Δήμου Ιεράπετρας

Εκτός NATURA 2000, εκτός Καταφυγίου Άγριας Ζωής, εκτός ΓεωπάρκουΠεριφερειακή Ενότητα Χανίων

cretalive.gr