Σε άμεσο και διαρκή κίνδυνο υποβάθμισης και καταστροφής βρίσκεται ο κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Φαλάσαρνας στον Δήμο Κισάμου Χανίων, εξαιτίας της καθημερινής και ανεξέλεγκτης εισόδου κοπαδιών αδέσποτων αιγών.

Σύμφωνα με επίσημη καταγγελία του Συλλόγου Φίλων Αρχαίας Φαλάσαρνας, τα ανεπιτήρητα ζώα κινούνται σε όλη την έκταση της αρχαίας ακρόπολης, προκαλώντας ζημιές σε αρχαία μνημεία, ανοιχτές ανασκαφικές τομές και προστατευτικές εγκαταστάσεις.

Το πρόβλημα λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις καθώς εκδηλώνεται σε έναν διεθνώς αναγνωρισμένο ιστορικό χώρο, την ώρα που οι επανειλημμένες οχλήσεις της ανασκαφικής ομάδας και τα επίσημα έγγραφα των αρμόδιων υπηρεσιών προς τον Δήμο Κισάμου, την Αστυνομία, τη Δικαιοσύνη και τις δασικές υπηρεσίες παραμένουν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Η ιστορική σημασία της Φαλάσαρνας και οι φθορές στις ανασκαφές

Η κατάσταση προκαλεί έντονη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα, καθώς στην περιοχή διεξάγεται επί σειρά ετών συστηματική αρχαιολογική έρευνα, η οποία επικεντρώνεται στο οχυρωμένο αρχαίο λιμάνι και στον δωρικό ναό της Δήμητρας στην Ακρόπολη. Η σπουδαιότητα της Αρχαίας Φαλάσαρνας ως κορυφαίας ναυτικής και εμπορικής δύναμης της αρχαιότητας έχει τεκμηριωθεί και αναγνωριστεί διεθνώς μέσα από πληθώρα επιστημονικών δημοσιεύσεων.

Ωστόσο, η παρουσία των ζώων θέτει σε δοκιμασία τη διατήρηση των ευρημάτων. Οι αδέσποτες αίγες ποδοπατούν και αποσταθεροποιούν τις ανασκαφικές τομές, προκαλούν φθορές στις υποδομές προστασίας και αλλοιώνουν τα δομικά στοιχεία του χώρου, μετατρέποντας ένα προστατευόμενο ιστορικό τοπίο σε ανεξέλεγκτο πεδίο βοσκής.

Το ιστορικό των εγγράφων, οι καταγγελίες Χατζηδάκη και η απουσία παρεμβάσεων

Για το ζήτημα έχουν πραγματοποιηθεί διαδοχικές παρεμβάσεις από τη διευθύντρια των ανασκαφών, Δρ Ελπίδα Χατζηδάκη, πρώην Έφορο Εναλίων Αρχαιοτήτων. Όπως καταγγέλλεται, παρά τις συνεχείς επαφές με το Αστυνομικό Τμήμα Κισάμου και τον Δήμαρχο Κισάμου, καμία πλευρά δεν έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα στην ανάληψη πρωτοβουλιών για την εφαρμογή του νόμου.

Η αδράνεια αυτή καταγράφεται παρά το γεγονός ότι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων έχει αποστείλει σχετικά προειδοποιητικά έγγραφα προς σειρά αρμόδιων φορέων, και συγκεκριμένα προς:

• Τον Δήμο Κισάμου,

• Την Εισαγγελία Πρωτοδικών Χανίων,

• Τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων,

• Τη Διεύθυνση Δασών Χανίων.

Η καθημερινή εικόνα αποτυπώνεται σε φωτογραφικό υλικό τεκμηρίωσης που συγκεντρώνει η ανασκαφική ομάδα. Χαρακτηριστικό είναι πρόσφατο συμβάν κατά το οποίο αίγα εγκλωβίστηκε στα προστατευτικά πλέγματα του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου εντός του αρχαιολογικού χώρου, με τον Δήμο να αρνείται, σύμφωνα με τις καταγγελίες, να προχωρήσει στην περισυλλογή του ζώου.

Το γενικευμένο πρόβλημα της αδεσποτίας στην Κίσσαμο και η έκκληση για μόνιμη φύλαξη

Όπως επισημαίνει ο Σύλλογος Φίλων Αρχαίας Φαλάσαρνας, το φαινόμενο της αδεσποτίας δεν περιορίζεται στα όρια του αρχαιολογικού χώρου αλλά αποτελεί καθημερινό πρόβλημα για ολόκληρο τον Δήμο Κισάμου. Όπως έχει αναδειχθεί από ρεπορτάζ στον έντυπο και τηλεοπτικό Τύπο, καταγράφονται δεκάδες περιστατικά όπου ανεπιτήρητα αιγοπρόβατα εισβάλλουν σε αυλές οικιών και αγροτικές περιουσίες κατοίκων, οι οποίοι δηλώνουν απροστάτευτοι απέναντι στην ασυδοσία ορισμένων κτηνοτρόφων. Παρά τις εξαγγελίες της δημοτικής αρχής για τη λήψη μέτρων, στην πράξη η κατάσταση παραμένει ανεξέλεγκτη.

Μπροστά στον κίνδυνο μη αναστρέψιμων καταστροφών, ο Σύλλογος απευθύνει δημόσια έκκληση προς κάθε αρμόδιο φορέα:

«Η προστασία της Αρχαίας Φαλάσαρνας δεν μπορεί να εξαντλείται σε αλληλομεταβίβαση ευθυνών. Απαιτείται άμεσα συντονισμένη παρέμβαση των αρμόδιων αρχών για τον εντοπισμό των ιδιοκτητών, την ασφαλή περισυλλογή των ζώων και τη λήψη μόνιμων μέτρων φύλαξης, πριν προκληθούν μη αναστρέψιμες φθορές σε μια πολιτιστική κληρονομιά που ανήκει σε όλους. Απευθύνουμε έκκληση προς πάσα κατεύθυνση και σε κάθε υπεύθυνο φορέα για την προστασία των αρχαιοτήτων».