Ένα παραθυράκι στην κοινοβουλευτική διαδικασία επέτρεψε στους ευρωβουλευτές να παρατείνουν τη μαζική σάρωση των ιδιωτικών επικοινωνιών έως το 2026 — χωρίς άμεση ψηφοφορία επί της ουσίας του νόμου.

Το Chat Control 1.0 —μια προσωρινή παρέκκλιση από τους κανόνες ePrivacy (προστασίας της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες) που σχεδιάστηκε για τον εντοπισμό της διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών— εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Πέμπτη.

Ο κανονισμός θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 3 Απριλίου 2028, παρέχοντας ένα σημαντικό χρονικό περιθώριο ενόσω οι νομοθέτες διαπραγματεύονται μια συμφωνία για το επικαιροποιημένο πλαίσιο, το Chat Control 2.0.

Πώς επανήλθε ο φάκελος στο προσκήνιο

Τον Μάρτιο, οι ευρωβουλευτές απέρριψαν την παράταση του Chat Control 1.0 μετά την αποτυχία των επακόλουθων συνομιλιών.

Στα τέλη Ιουνίου, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα (Roberta Metsola) άνοιξε ξανά τον φάκελο, στέλνοντάς τον στο Συμβούλιο και προειδοποιώντας ότι οι κανόνες που είχαν λήξει άφηναν ένα επικίνδυνο κενό στη διαδικτυακή προστασία των παιδιών.

Το Συμβούλιο έστειλε στη συνέχεια τον φάκελο πίσω στο Κοινοβούλιο στην αρχή της περιόδου των διακοπών, όταν ήταν πλέον δύσκολο να εξασφαλιστεί η απαραίτητη πλειοψηφία για την εκ νέου απόρριψή του.

Τι συνέβη στο Κοινοβούλιο

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), μια απλή πλειοψηφία υποστήριξε αρχικά την απόρριψη της θέσης, με 314 ευρωβουλευτές να ψηφίζουν υπέρ, 276 κατά και 17 αποχές.

Καθώς δεν υπήρξε απόλυτη πλειοψηφία (που επί του παρόντος ισούται με 360 ευρωβουλευτές) για την απόρριψη της τροποποιημένης θέσης του ΕΚ (276 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 286 κατά, 30 αποχές), η δεύτερη ανάγνωση έκλεισε και το τροποποιημένο πακέτο έχει πλέον σταλεί στο Συμβούλιο για έγκριση εντός 3 μηνών.

Η τροποποιημένη θέση του ΕΚ υιοθετεί μια θετική, αν και μάλλον επιφανειακή τροπολογία που προτάθηκε από τη φιλελεύθερη ομάδα RENEW, η οποία θα «εξαιρούσε από το πεδίο εφαρμογής του νόμου τις επικοινωνίες στις οποίες εφαρμόζεται, έχει εφαρμοστεί ή θα εφαρμοστεί κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο» (end-to-end encryption).

Ενώ ορισμένοι ευρωβουλευτές το χαρακτήρισαν αυτό «αχτίδα ελπίδας», και ήταν πιθανώς ένας από τους παράγοντες που συνέβαλαν στο να μην απορριφθεί ολόκληρο το κείμενο στη δεύτερη ακρόαση, δεν είναι σαφές πόσο εκτενής θα μπορούσε να είναι η λίστα αυτών των διαύλων επικοινωνίας.

Δεδομένου ότι αυτή η τροπολογία ενδέχεται να έρχεται σε αντίθεση με την ίδια την ιδέα της μαζικής σάρωσης των ιδιωτικών επικοινωνιών, το Συμβούλιο είναι πιθανό να απορρίψει αυτές τις τροποποιήσεις.

Οι προηγούμενες θέσεις του Συμβουλίου για το Chat Control 2.0 περιλάμβαναν επίσης περιορισμένες δηλώσεις σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, αλλά καμία τεχνική συζήτηση για το πώς είναι δυνατή στην πράξη η ευθυγράμμιση των στόχων του Chat Control και της κρυπτογράφησης από άκρο σε άκρο.

Ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βουίζουν από επικρίσεις και για τις δύο προτάσεις, η συζήτηση σε επίπεδο κρατών μελών σχετικά με τους φακέλους αυτούς είναι ελάχιστη.

Σε επίπεδο κρατών μελών, ο χειρισμός των φακέλων και για τις δύο προτάσεις Chat Control γίνεται συνήθως από εκπροσώπους των Υπουργείων Εσωτερικών.

Επί του παρόντος, μόνο ένας μικρός αριθμός χωρών συμμετέχει σε ενεργό διάλογο για το θέμα, αξιολογώντας την πρόταση όχι μόνο από τη σκοπιά της επιβολής του νόμου, αλλά και μέσα από το πρίσμα της προστασίας των δεδομένων, του απορρήτου των επικοινωνιών και της κυβερνοασφάλειας.

Μια ευρεία συμμαχία αντιπολίτευσης

Και οι δύο προτάσεις για τη μαζική σάρωση των ευρωπαϊκών ιδιωτικών επικοινωνιών έχουν πυροδοτήσει εκτεταμένες αντιδράσεις, που εκτείνονται από αριστερούς, φιλελεύθερους και δεξιούς πολιτικούς, υπέρμαχους της ιδιωτικής ζωής όπως ο πρώην ευρωβουλευτής Πάτρικ Μπράιερ (Patrick Breyer), ειδικούς σε θέματα κυβερνοασφάλειας, έως και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με εκτενή εμπειρία σε ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης εκτός της ΕΕ.

Αύριο αρκεί μια αλλαγή ορισμού και να αρχίσει η σάρωση για «παραπληροφόρηση». Μεθαύριο για «εξτρεμιστικό περιεχόμενο».

Πάνω από 800 ερευνητές κυβερνοασφάλειας και κρυπτογραφίας από 35 χώρες, υπέγραψαν ανοιχτές επιστολές κατά αυτού του νόμου. Ισχυρίζονται πως η σάρωση δεν μπορεί να διαχωρίσει το νόμιμο από παράνομο περιεχόμενο χωρίς να σπάσει θεμελιωδώς την κρυπτογράφηση. Κι αυτό δημιουργεί «πρωτοφανείς δυνατότητες παρακολούθησης, ελέγχου και λογοκρισίας» με εγγενή κίνδυνο κατάχρησης.

Η Νομική Υπηρεσία του ίδιου του Συμβουλίου λέει ότι η σάρωση χωρίς υποψία παραβιάζει το Άρθρο 7 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Η πρόσφατα επανεκλεγείσα Πρόεδρος του κόμματος ALDE και Γερμανίδα ευρωβουλευτής, Σβένια Χαν (Svenja Hahn), εμφανίστηκε ανοιχτά επικριτική για την κοινοβουλευτική ψηφοφορία στο σχόλιό της για το EUTechLoop:

«Είναι ντροπή που το εργαλείο Chat Control πέρασε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ανοίγει την πόρτα για τη μαζική παρακολούθηση όλων των ιδιωτικών επικοινωνιών των Ευρωπαίων πολιτών μας, αντί για τη στοχευμένη καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, όπως είχε προτείνει το Κοινοβούλιο».

«Η παρακολούθηση των ιδιωτικών συνομιλιών που προωθείται από τα κράτη της ΕΕ αποτελεί απειλή για την ελευθερία και τη δημοκρατία μας. Πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε ενάντια στο Chat Control».

Η Πρόεδρος του Open Dialogue Foundation, Λιουντμίλα Κοζλόβσκα (Lyudmyla Kozlovska), σχολίασε στο EUTechLoop ότι η ψηφοφορία για το Chat Control 1.0 θα πρέπει να ιδωθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της διάβρωσης της ιδιωτικής ζωής στην ΕΕ:

«Αυτή η ψηφοφορία θα έπρεπε να ανησυχήσει οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας στην ΕΕ, όχι μόνο για την ιδιωτική ζωή. Είναι η ίδια προσέγγιση εξομάλυνσης της διάβρωσης της ιδιωτικότητας που έχουμε δει και στο παρελθόν — πρώτα με το οικονομικό απόρρητο, μετά με τα δεδομένα των ταξιδιωτών, τώρα με τις επικοινωνίες μας: μια σαρωτική εξουσία που δικαιολογείται από έναν σκοπό που ακούγεται επείγων και στη συνέχεια κανονικοποιείται αθόρυβα».

«Και το αποτέλεσμα; Οι νόμοι για τα χρηματοοικονομικά, την ασφάλεια και την κυβερνοασφάλεια εργαλειοποιούνται τώρα σε μεγάλο βαθμό από αντιπάλους της ΕΕ εναντίον των ίδιων των πολιτών και των οντοτήτων της, με σκοπό τη διακρατική καταστολή».

«Η πραγματική μάχη για την κρυπτογράφηση και το απόρρητο των επικοινωνιών θα δοθεί τον Σεπτέμβριο, για το Chat Control 2.0. Από τώρα μέχρι τότε, η αντίσταση πρέπει να είναι αρκετά ισχυρή ώστε κανένα διαδικαστικό τέχνασμα να μην μπορέσει να την κάμψει».

euronews.com