Του Γιάννη Αγγελάκη

Η Αΐνο Μαυριγιαννάκη είναι σεφ. Έχει δύο πατρίδες, την Ελλάδα και τη Φινλανδία. Ο πατέρας της θεωρούσε ότι ήταν πολύ έξυπνη για να γίνει σεφ. Δεν την έπεισε όμως. Από την ηλικία των 28 ετών κάνει το επάγγελμα των ονείρων της—όχι χωρίς δυσκολίες και απογοητεύσεις. Το ταξίδι της αποτελεί ένα κομμάτι της πρόσφατης ιστορίας της Ελλάδας, αυτής που οδήγησε εκατοντάδες χιλιάδες νέους Έλληνες να μαζέψουν τα μπογαλάκια τους και να αναζητήσουν άλλες πατρίδες για να χτίσουν τα όνειρά τους. Η Αΐνο όμως είχε δύο πατρίδες. Η Ελλάδα την έδιωξε, την υποδέχτηκε η Φινλανδία…

«Είναι ευλογία και κατάρα το γεγονός ότι έχω δύο πατρίδες. Από τη μία πλευρά, είναι υπέροχο ότι αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου τόσο στη Φινλανδία όσο και στην Ελλάδα. Από την άλλη, μου λείπει συνεχώς η χώρα στην οποία δεν βρίσκομαι», είχε πει στο φινλανδικό anna.fi.

Ξεκίνησε τη ζωή της στην ελληνική κοινότητα της Νέας Υόρκης.

Η Φινλανδή μητέρα της είχε πάει στην Αμερική για να σπουδάσει αγγλικά, ο πατέρας της, καταγόμενος από τα Χανιά, για να αναζητήσει δουλειά και μια καλύτερη ζωή. Εκεί οι δρόμοι τους συναντήθηκαν. Έφτιαχναν μαζί γούνες. Με τα χρήματα που συγκέντρωσαν έχτισαν ένα σπίτι στα Χανιά. Μετακόμισαν όλοι μαζί εκεί όταν η Αΐνο ήταν επτά ετών.

Αγαπούσε πολύ τα ζώα και ήταν καλή αθλήτρια. Κέρδισε διασχολικούς αγώνες στο ακόντιο. Θα μπορούσε να μπει στην προπονητική ομάδα των Ολυμπιακών Αγώνων, όμως ένα πρόβλημα στη μέση την εμπόδισε να συνεχίσει.

Στα 18 της ξεκίνησε σπουδές στις Διεθνείς Σχέσεις. Ονειρευόταν πως ίσως κάποια μέρα θα γινόταν διπλωμάτης. Όσο περνούσαν όμως τα χρόνια, συνειδητοποιούσε ότι μια κόρη υδραυλικού δεν θα μπορούσε εύκολα να κάνει ένα τέτοιο επάγγελμα. Τελικά, δεν αποφοίτησε ποτέ.

Όταν η οικονομική κρίση χτύπησε τη χώρα, οι πόρτες ήταν παντού κλειστές. Δεν μπορούσε ούτε να πληρώνει το νοίκι στο διαμέρισμα που νοίκιαζε.

Η Αΐνο ήταν πια 28 ετών χωρίς να έχει κάποιο ξεκάθαρο μονοπάτι μπροστά της. Μετά από δέκα χρόνια ζωής στη Θεσσαλονίκη, αποφάσισε να φύγει από την Ελλάδα για να καταλήξει στην άλλη πατρίδα της, τη Φινλανδία για να ακολουθήσει το πάθος της, τη μαγειρική.

«Ο πατέρας μου μού έλεγε να τελειώσω πρώτα τη σχολή στο πανεπιστήμιο, υποστηρίζοντας πως οι δουλειές στα εστιατόρια δεν είναι καλές… Μπορεί και να είχε δίκιο, αλλά εμένα μου άρεσε πολύ».

Ξεκίνησε μαθήματα μαγειρικής στη Σχολή Εστίασης Perho, ένα από τα πιο αναγνωρισμένα και ιστορικά επαγγελματικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Φινλανδίας, από το οποίο έχει αποφοιτήσει μεγάλο μέρος των κορυφαίων σεφ και επαγγελματιών εστίασης της χώρας. Η περίοδος των σπουδών δεν ήταν εύκολη, αφού έπρεπε παράλληλα να εργάζεται για να επιβιώσει οικονομικά. Έγινε σεφ.

Δύο κόσμοι, δύο νοοτροπίες

Ρώτησα την Αίνο: «Ποια χώρα αγαπάς περισσότερο, την Ελλάδα ή τη Φινλανδία;»

Η ερώτηση την κάνει να χαμογελάσει. «Αυτό μόνο οι Έλληνες με ρωτάνε! Ποτέ δεν με έχει ρωτήσει Φινλανδός», λέει.

«Προφανώς, επειδή έχω μεγαλώσει πιο πολύ στην Ελλάδα, έχω πιο έντονα ελληνικά στοιχεία… Από την άλλη, ανάλογα πού βρίσκομαι, φαίνονται πιο έντονα τα στοιχεία του άλλου μέρους».

Η διπλή ταυτότητα φέρνει μαζί της μια μόνιμη αίσθηση ελλείμματος.

«Είναι λίγο σαν κατάρα», λέει, «γιατί πάντα θα σου λείπει κάτι». «Αλλά κάπου πρέπει να το ισορροπήσεις».

Η δουλειά του σεφ έχει γίνει το μέσο για να βρίσκει αυτή την ισορροπία μεταξύ δύο πολιτισμών που έχουν σημαντικές διαφορές που αποτυπώνονται και στο φαγητό:

«Σίγουρα η Ελλάδα έχει πιο έντονο το στοιχείο γύρω από το φαγητό σε σχέση με τη Φινλανδία. Δεν είναι ότι δεν υπάρχει καλό φαγητό εδώ, αλλά δεν είναι τόσο “πορωμένοι” όπως εμείς, που καθόμαστε στο τραπέζι και περνάμε ώρες. Εδώ δεν έχουν τόσο αυτή την εθνική υπερηφάνεια για το φαγητό τους, είναι πιο ουδέτεροι».

Η πανδημία ως σημείο καμπής

Αν η οικονομική κρίση την ανάγκασε να φύγει από την Ελλάδα, η πανδημία του κορονοϊού έφερε ξανά τα πάνω – κάτω στη ζωή της, αυτή τη φορά στη Φινλανδία.

Ο κλάδος της εστίασης χτυπήθηκε βαριά, και η Άινο έμεινε άνεργη. Αντί να τα παρατήσει όμως, αναζήτησε νέους τρόπους για να κάνει αυτό που αγαπά. Άρχισε να πουλάει φαγητό από το σπίτι, κυρίως για να έχει με κάτι να απασχολείται…

Ετοίμαζε πακέτα με ελληνικό, καθημερινό φαγητό, δουλεύοντας θεματικά: πασχαλινά πακέτα, μενού εμπνευσμένα από τη Θεσσαλονίκη, συνοδευόμενα από playlists που δημιουργούσε ένας φίλος της, DJ, που πλέον έχει φύγει από τη ζωή.

Εκείνη την περίοδο ξεκίνησε να αξιοποιεί και πιο συστηματικά τα social media.

«Στην αρχή δεν ένιωθα καθόλου άνετα, δεν ήθελα καν να δείξω το πρόσωπό μου ή να μιλήσω στην κάμερα». Γρήγορα όμως συνειδητοποίησε ότι δεν είχε τίποτα να κερδίσει με το να κρύβεται ή από το να δείχνει υπερβολική ταπεινότητα.

Σήμερα, η παρουσία της στα social media έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από μία απλή παράθεση συνταγών. Τα βίντεο της είναι πρωτότυπα, αναβλύζουν από την ταυτότητά της, φιλοξενεί καλεσμένους, παρουσιάζει και events που διοργανώνει, είναι γεμάτα προτάσεις για μαγαζιά που αξίζει κάποιος να επισκεφθεί, στους τόπους που έχει ζήσει, στη Θεσσαλονίκη και στα Χανιά για να γευτεί αυθεντικές γεύσεις.

Η κάμερα ως θεραπεία

«Θεωρώ ότι οι εποχές έχουν αλλάξει και πρέπει να αποδεχτούμε τα εργαλεία και τα μέσα που διαθέτουμε», λέει. «Σίγουρα έχει πολλά τεχνικά κομμάτια να μάθεις, όπως το editing, και δεν πειράζει αν δεν τα κάνεις τέλεια στην αρχή… Πρέπει να το κάνεις, αλλιώς πώς θα μάθεις;»

«Τελικά μου αρέσει πολύ», ομολογεί. «Είναι δημιουργικό και θα έλεγα πως το έχω βρει και θεραπευτικό, γιατί παλιότερα… κρυβόμουν.

Δεν είναι αναγκαστικά κακό το να προβάλλεις τη δουλειά σου ή να δείχνεις τον εαυτό σου».

Πώς μαθαίνει τους Φινλανδούς της ελληνική κουζίνα

Η Άινο μέσα από τη δουλειά της θεωρεί ότι διδάσκει στους Φινλανδούς την ελληνική κουζίνα. Δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα…

«Πρέπει να τους κερδίσω πρώτα με κάποια πιο απλά πιάτα— αυτά που συνήθως κάνουν οι γιαγιάδες μας —τα οποία όμως εκείνοι δεν τα ξέρουν». «Προσπαθώ να τους προσεγγίσω “με το μαλακό” για να αποκτήσω την  εμπιστοσύνη τους, ώστε μετά να μπορώ να τους δείξω και πιο εξεζητημένα πράγματα. Αυτός είναι και ο σκοπός μου: να μάθουν περισσότερα για το εύρος της ελληνικής κουζίνας», λέει.

Στο πλαίσιο αυτό η σεφ αποφάσισε να επεκταθεί και στα pop-up εστιατόρια—προσωρινές γαστρονομικές εμπειρίες – όπου μέσω αυτών δίνει την ευκαιρία στους Φινλανδούς να δοκιμάζουν κρητικές γεύσεις.

Είναι αυθεντικά όμως είναι τα πιάτα που τους ετοιμάζει;

«Γενικά, προσαρμόζω τις συνταγές», λέει.

Ένα παράδειγμα είναι το πιλάφι που σέρβιρε σε ένα χριστουγεννιάτικο event: αντί για την κλασική εκδοχή, το συνόδευσε με ρόδι, γιαούρτι και τραγανή πέτσα από κοτόπουλο.

Θεωρεί ότι «η προσαρμογή δεν σημαίνει αναγκαστικά αλλοίωση», είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε δύο γαστρονομικές παραδόσεις που «αν γίνει σωστό φέρνει πιο κοντά τους Φινλανδούς στις κρητικές γεύσεις».

Το μήνυμα στη νέα γενιά σεφ

Θα συμβούλευε σε κάποιον νέο σεφ να μεταναστεύσει σε μία ξένη χώρα;

«Σίγουρα στη μαγειρική, επειδή είναι πολύ πρακτικό επάγγελμα, η εμπειρία μετράει, όπως και σε άλλες δουλειές, ίσως και παραπάνω. Είναι συνηθισμένο ακόμα και στην ίδια χώρα να αλλάζεις μαγαζιά για να μάθεις πράγματα ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σου», τονίζει η Μαυριγιαννάκη.

«Με το να πας στο εξωτερικό, βλέπεις πως λειτουργούν αλλού τα πράγματα και αυτό μπορεί να σε βοηθήσει. Ανοίγουν οι ορίζοντές σου. Μετά, αν θες, μπορείς να γυρίσεις… Δεν χρειάζεται να κάτσεις αναγκαστικά για πάντα», λέει.

«Καλώς ή κακώς, ξέρουμε ότι στην Ελλάδα συχνά σου λένε… “σώπα μην αντιδράς, έτσι λειτουργούν τα πράγματα… Όταν δεν έχεις μέτρο σύγκρισης, είναι πολύ πιο εύκολο να σε κάνουν να σωπάσεις για να αποδεχθείς καταστάσεις που δεν θα έπρεπε. Αυτό το μέτρο σύγκρισης σου το προσφέρει η εμπειρία της εργασίας στο εξωτερικό».

Η επιστροφή που δεν έγινε ποτέ

Η Άινο Μαυριγιαννάκη δοκίμασε να επιστρέψει στην Ελλάδα αλλά τελικά αποφάσισε να μην παραμείνει:

«Στην Ελλάδα τα προβλήματα είναι πολυεπίπεδα… Τώρα, δεν μπορείς να βρεις σπίτι… Κι αν ήθελα να γυρίσω, σκέφτομαι πού θα μείνω. Μετά, σε μέρη όπως τα Χανιά, η δουλειά που υπάρχει είναι κυρίως με τη σεζόν. Εγώ δεν θέλω να δουλεύω σεζόν, να μην έχω ζωή τον μισό χρόνο και τον υπόλοιπο μισό να βαριέμαι».

Αρχικά, το σχέδιο ήταν διαφορετικό.

Θυμάται ότι ο σκοπός της ήταν να έρθει στη Φινλανδία, να βγάλει λεφτά και να γυρίσει. «Αλλά ούτε στη Φινλανδία βγάζεις πλέον ικανοποιητικά λεφτά. Είναι τρομερό… Κάποια πράγματα που θεωρούσαμε δεδομένα δεν υπάρχουν πια πουθενά!», λέει.

Αυτή η αβεβαιότητα την οδήγησε να επανεξετάσει τους στόχους της.

«Αν είμαι μόνο στην Ελλάδα, μου λείπει η Φινλανδία, και αν είμαι μόνο στη Φινλανδία, μου λείπει η Ελλάδα. Ο στόχος μου είναι να μπορώ να κινούμαι ανάμεσα στις δύο χώρες μου», εξηγεί.

«Ενώ παλιά ήθελα δικό μου εστιατόριο, τώρα σκέφτομαι κάτι πιο πολυδιάστατο… Θέλω να έχω μεν τη βάση μου στη Φινλανδία, αλλά να μπορώ να κινούμαι πιο ελεύθερα».

Την ίδια στιγμή δε θέλει να είναι υπάλληλος σε ένα κατάστημα αλλά δε θέλει να έχει και δικό της κατάστημα, εκτός αν το στήσει διαφορετικά. Τα social media έχουν γίνει το εργαλείο που της επιτρέπουν να δοκιμάσει αυτό το διαφορετικά..

«Τα social media μου επιτρέπουν να δουλεύω μέσω ίντερνετ—κάτι που αρχίζω να συνειδητοποιώ ότι είναι εφικτό, παρόλο που αρχικά μου φαινόταν απίθανο».

Ανάμεσα σε δύο κόσμους

Η ιστορία της Αΐνο Μαυριγιαννάκη δεν είναι απλώς η ιστορία μιας σεφ.

Είναι μέλος μιας γενιάς που η κρίση την ανάγκασε να φύγει, αλλά που αρνείται να ξεχάσει από πού ξεκίνησε. Η πορεία της είναι και η πορεία ενός ανθρώπου που βρίσκεται μόνιμα ανάμεσα σε δύο κόσμους—αυτή την διπλή ταυτότητα έχει μάθει να την ματατρέπει σε δημιουργία. Είναι επίσης η ιστορία ενός ανθρώπου που εν μέσω πανδημίας έμαθε να κάνει τη δουλειά της με τρόπους που μέχρι πριν μερικά χρόνια δεν υπήρχαν. Συνδέει μία τέχνη όπως αυτή του σεφ με τα social media.

Μέσα από τις κρητικές γεύσεις που μεταφέρει στο Ελσίνκι, από τα βίντεο που ανεβάζει στα social media, από τα pop-up εστιατόρια και τις συνταγές που μοιράζεται, η Μαυριγιαννάκη χτίζει γέφυρες. Όχι μόνο μεταξύ Ελλάδας και Φινλανδίας, αλλά και μεταξύ παραδοσιακής κουζίνας και σύγχρονης τεχνικής, μεταξύ γεύσεων που περνούν από γενιά σε γενιά και της γευστικής καινοτομίας.

Νωρίτερα στη συζήτησή μας είχε διαπιστώσει ότι «πάντα θα σου λείπει κάτι»

Ίσως αυτή η έλλειψη να είναι και η κινητήρια δύναμή της—η αιτία που συνεχίζει να ψάχνει, να δημιουργεί, να μαγειρεύει. Για να καλύπτει αυτό που λείπει.

Γιατί εν τέλει, το φαγητό δεν είναι απλώς καύσιμο. Είναι γλώσσα και ταυτότητα.

Eίναι η γεύση που συνδέει ανθρώπους—και πατρίδες.

Και η Άινο έχει δύο πατρίδες.

news247.gr