Με μια σειρά επετειακών εκδηλώσεων που συνδυάζουν την ιστορική αναδρομή, τη θρησκευτική κατάνυξη και την καλλιτεχνική δημιουργία, η τοπική κοινωνία των Χανίων προετοιμάζεται να τιμήσει τη θυσία των 31 Λακκιωτών που οδηγήθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Ογδόντα δύο χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την τραγική αυγή της 10ης Φεβρουαρίου 1944, όταν η μοίρα του ιστορικού χωριού των Λάκκων σφραγίστηκε από τη βίαιη επιδρομή των γερμανικών δυνάμεων κατοχής. Σε ένδειξη ισόβιας αναγνώρισης και ευγνωμοσύνης προς τους ανθρώπους που δεν επέστρεψαν ποτέ στις εστίες τους, η Περιφέρεια Κρήτης, ο Δήμος Πλατανιά και τοπικοί φορείς διοργανώνουν την Κυριακή, 15 Φεβρουαρίου 2026, την καθιερωμένη εκδήλωση Τιμής και Μνήμης.

Το χρονικό της θυσίας: Από τα Λευκά Όρη στο Μαουτχάουζεν

Η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή στους Λάκκους, ανακαλώντας τη νύχτα της κύκλωσης του χωριού από τον ναζιστικό στρατό. Στο πλαίσιο μιας ευρείας επιχείρησης στα χωριά της περιοχής, 31 άνδρες από τους Λάκκους αποσπάστηκαν βίαια από τις οικογένειές τους. Η διαδρομή της αιχμαλωσίας τους κατέληξε στο διαβόητο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Μαουτχάουζεν στην Αυστρία.

Για την πλειονότητα των αιχμαλώτων, το ταξίδι αυτό δεν είχε επιστροφή. Από τους 31 Λακκιώτες, οι 23 άφησαν την τελευταία τους πνοή κάτω από τις απάνθρωπες συνθήκες καταναγκαστικών έργων και στερήσεων του στρατοπέδου, μετατρέποντας τη θυσία τους σε σύμβολο της κρητικής αντίστασης και των δεινών που υπέστη ο ελληνικός λαός κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τελετουργικό μνήμης και ιστορικός αναστοχασμός

Οι εκδηλώσεις της Κυριακής θα ξεκινήσουν στις 10:30 π.μ. στον ιστορικό Ναό του Αγίου Αντωνίου στους Λάκκους. Μετά την επιμνημόσυνη δέηση και τους χαιρετισμούς των επισήμων, τον λόγο θα λάβουν δύο διακεκριμένοι ομιλητές, προσφέροντας διαφορετικές πτυχές της ιστορικής ανάλυσης.

Η Δρ. Πηνελόπη Ντουντουλάκη, ιατρός και συγγραφέας του έργου «Η Μνήμη και η Στάχτη», θα προσεγγίσει το θέμα μέσα από το πρίσμα της λογοτεχνικής και ιστορικής καταγραφής, ενώ ο Δρ. Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, αναμένεται να αναφερθεί στη θεσμική διάσταση και τη συνεχιζόμενη προσπάθεια για δικαίωση των θυμάτων. Η τελετή θα κορυφωθεί στο Μνημείο των Μαρτύρων στον προαύλιο χώρο του ναού, με την κατάθεση στεφάνων και την απόδοση ριζίτικου τραγουδιού από τον παραδοσιακό σύλλογο «Λακκιώτικη παρέα – Μανώλη Νικολούδη».

Η τέχνη ως φορέας μνήμης: Η ταινία «MAUTHAUSEN»

Παράλληλα με τις θρησκευτικές και πολιτικές εκδηλώσεις, η επέτειος αποκτά φέτος μια έντονη πολιτιστική διάσταση. Το Σάββατο 14 και την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου, ο κινηματογράφος «ΑΤΤΙΚΟΝ» στα Χανιά θα φιλοξενήσει την προβολή της ταινίας «MAUTHAUSEN», μιας δημιουργίας των Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ.

Το έργο, το οποίο επενδύεται μουσικά από τον Μίκη Θεοδωράκη και βασίζεται στην ποίηση του Ιάκωβου Καμπανέλλη, αποτελεί ένα οδοιπορικό μνήμης που έχει ήδη αποσπάσει διεθνείς διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένων βραβείων στα Cannes Corporate Media & TV Awards και το London Greek Film Festival. Η παρουσία του σκηνοθέτη Αρίσταρχου Παπαδανιήλ στις προβολές υπογραμμίζει την πρόθεση των δημιουργών να διατηρήσουν ζωντανό τον διάλογο μεταξύ της ιστορικής αλήθειας και της σύγχρονης καλλιτεχνικής έκφρασης.

Μια παρακαταθήκη για το μέλλον

Η συμμετοχή της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Πλατανιά, της Ενορίας Αγίου Αντωνίου και των συλλογικών οργάνων των Λακκιωτών στην οργάνωση των εκδηλώσεων, καταδεικνύει την ανάγκη για μια συντονισμένη προσπάθεια διατήρησης της συλλογικής μνήμης. Σε μια εποχή που η ιστορική γνώση συχνά αμφισβητείται, η απόδοση τιμής στους 31 Μάρτυρες των Λάκκων δεν αποτελεί απλώς μια τυπική υποχρέωση, αλλά μια πράξη ευθύνης απέναντι στις μελλοντικές γενιές, διασφαλίζοντας ότι η θυσία τους θα παραμείνει φωτεινός φάρος στην ιστορία του τόπου.