Σε μία ιστορική εξέλιξη για τις χρηματοπιστωτικές σχέσεις του Ισραήλ με την ευρωπαϊκή αγορά, η πώληση των ισραηλινών κρατικών ομολόγων (Israel Bonds) εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) τερματίστηκε και επίσημα, μετά τη λήξη ισχύος του σχετικού ενημερωτικού δελτίου (prospectus) και την άρνηση των αρμόδιων εποπτικών αρχών να προχωρήσουν στην ανανέωσή του.
Την οριστική παύση της διάθεσης των ομολόγων επιβεβαίωσε η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας, επισφραγίζοντας την ευρωπαϊκή απεμπλοκή από τα εν λόγω χρεόγραφα. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση από τη Διεθνή Αμνηστία, η οποία έκανε λόγο για νίκη της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και από την Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε (Francesca Albanese), η οποία απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς όλες τις κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην επιτρέψουν την επαναλειτουργία του διαύλου χρηματοδότησης.
Το ιστορικό του ενημερωτικού δελτίου: Η μεταφορά από την Ιρλανδία και το «όχι» του Λουξεμβούργου
Προκειμένου τα κρατικά ομόλογα του Ισραήλ να διατίθενται νόμιμα προς πώληση στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, απαιτείται βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας η έγκριση ενός ενημερωτικού δελτίου από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή ενός κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 2021, τον ρόλο του κράτους-μέλους καταγωγής (home member state) είχε αναλάβει η Ιρλανδία, μέσω της Κεντρικής της Τράπεζας.
Ωστόσο, η κλιμάκωση της δημόσιας κατακραυγής και οι συνεχιζόμενες πιέσεις της κοινής γνώμης στην Ιρλανδία απέναντι στη γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας οδήγησαν την Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας, το 2025, στη μεταβίβαση της εποπτείας του ενημερωτικού δελτίου στις αρμόδιες χρηματοοικονομικές αρχές του Λουξεμβούργου, οι οποίες και το ενέκριναν.
Το συγκεκριμένο ενημερωτικό δελτίο είχε ημερομηνία λήξης την 31η Αυγούστου 2026. Ήδη από τον Ιούλιο, η ρυθμιστική αρχή του χρηματοπιστωτικού τομέα του Λουξεμβούργου απέρριψε το αίτημα ανανέωσης της έγκρισης για ακόμη ένα έτος. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε συνέπεια της κλιμακούμενης κινητοποίησης οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και νομικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι δημοσιοποίησαν τεκμηριωμένες έρευνες καλώντας τις ευρωπαϊκές αρχές να θέσουν τέλος στη διάθεση των ομολόγων. Με τη λήξη της προθεσμίας και την επιβεβαίωση της Κεντρικής Τράπεζας της Ιρλανδίας, η διάθεση των Israel Bonds στην ευρωπαϊκή αγορά έπαυσε οριστικά.
Στίβεν Κόκμπερν (Διεθνής Αμνηστία): «Νίκη της αλληλεγγύης και σαφής υποχρέωση των ευρωπαϊκών κρατών»
Σχολιάζοντας την επιβεβαίωση της Κεντρικής Τράπεζας της Ιρλανδίας, ο Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη, Στίβεν Κόκμπερν (Stephen Cockburn), εξήρε τη συμβολή των πολιτών και των ακτιβιστών που διαδήλωναν επί μακρόν:
«Το αποτέλεσμα αυτό αποτελεί απόδειξη της ακούραστης δράσης των ακτιβιστών που διαδήλωναν έξω από την Κεντρική Τράπεζα για περισσότερο από έναν χρόνο, με την υποστήριξη των κοινοβουλευτικών που συνέχισαν να πιέζουν στα κέντρα εξουσίας για τη συμμόρφωση της Ιρλανδίας με το διεθνές δίκαιο, καθώς και όλων εκείνων που μίλησαν ανοιχτά ενάντια στην πώληση αυτών των ομολόγων στην Ευρώπη».
Αναφερόμενος στις νομικές και ηθικές δεσμεύσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ο κ. Κόκμπερν υπογράμμισε:
«Τα κράτη έχουν σαφή υποχρέωση να δράσουν για να τερματίσουν τις παραβιάσεις του Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων. Η απόρριψη οποιασδήποτε εμπλοκής στη γενοκτονία, το απαρτχάιντ και τα άλλα διεθνή εγκλήματα του Ισραήλ απαιτεί θάρρος και πεποίθηση, την ώρα που κράτη στην Ευρώπη συνεχίζουν να καταστέλλουν αυτόν τον ζωτικό ακτιβισμό. Η σημερινή επιβεβαίωση για το τέλος της πώλησης των ισραηλινών ομολόγων στην Ευρώπη δείχνει ακριβώς τι μπορεί να πετύχει αυτή η αλληλεγγύη. Πρέπει να συνεχίσουμε να μιλάμε για τις ζωές των Παλαιστινίων και να απορρίπτουμε τον εφησυχασμό και τη συνενοχή».
Η Διεθνής Αμνηστία υπενθύμισε παράλληλα ότι είχε απευθύνει επανειλημμένες εκκλήσεις προς την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ να απαγορεύσουν τη διακίνηση των συγκεκριμένων τίτλων.
Φραντσέσκα Αλμπανέζε: «Η κινητοποίηση αποδίδει — Να μην ανοίξει ξανά κανένας δίαυλος»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε. Μέσα από δημόσια τοποθέτησή της, χαιρέτισε την εξέλιξη, καλώντας τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να διατηρήσουν αμετάβλητη τη στάση τους:
«Η κινητοποίηση αποδίδει! Για πρώτη φορά, τα ισραηλινά κρατικά ομόλογα δεν μπορούν να πωληθούν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Κανένα κράτος της ΕΕ δεν πρέπει να ανοίξει ξανά αυτόν τον δίαυλο χρηματοδότησης του απαρτχάιντ, της εθνοκάθαρσης και της γενοκτονίας του Ισραήλ στην Παλαιστίνη».
Η παρέμβαση της αξιωματούχου του ΟΗΕ εντάσσει την παύση της διάθεσης των ομολόγων σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνούς πίεσης για τη διακοπή των οικονομικών διευκολύνσεων προς το Τελ Αβίβ.
