Σε μία εξαιρετικά αιχμηρή δημόσια κριτική σχετικά με τη γεωπολιτική στρατηγική της Μόσχας και τους αποδέκτες των ρωσικών κεφαλαίων στο εξωτερικό προχώρησε ο διακεκριμένος Ρώσος μυθιστοριογράφος, βετεράνος πολέμου και εθνικιστής κομμουνιστής πολιτικός ακτιβιστής, Ζαχάρ Πριλέπιν (Zakhar Prilepin).

Ο συγγραφέας, ο οποίος έχει συνδέσει τη λογοτεχνική του αναγνώριση με τη στρατιωτική δράση και τη στήριξη των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία, στηλίτευσε ανοιχτά την οικονομική στήριξη που παρείχε η Ρωσία σε ευρωπαϊκές ακροδεξιές δυνάμεις, όπως το κόμμα της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, υποστηρίζοντας ότι εάν οι πόροι αυτοί είχαν διοχετευθεί σε αριστερά κινήματα, αποσχιστικές τάσεις ή ιστορικούς συμμάχους όπως η Κούβα, τα οφέλη για τη Μόσχα θα ήταν πολλαπλάσια.

Η τοποθέτησή του επαναφέρει στο προσκήνιο το ιδιόμορφο ιδεολογικό του προφίλ, το οποίο εκτείνεται από το κίνημα των Εθνικομπολσεβίκων και τον «νέο ρεαλισμό» των ρωσικών γραμμάτων μέχρι τον σχηματισμό ταγμάτων στα μέτωπα της Ανατολικής Ουκρανίας και την απόπειρα δολοφονίας του το 2023.

Η κριτική στη στήριξη της Λεπέν και το «παράδοξο» των διεθνών συμμαχιών

Στο επίκεντρο της παρέμβασης του Πριλέπιν τέθηκε η επιλογή της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής να επενδύσει σε πρόσωπα της ευρωπαϊκής δεξιάς και ακροδεξιάς σκηνής, παραμελώντας παραδοσιακά αντικαπιταλιστικά ή αντικαθεστωτικά κινήματα.

Αναφερόμενος στη χρηματοδότηση της Μαρίν Λεπέν και στις χαμένες ευκαιρίες επιρροής, ο Ρώσος συγγραφέας υπογράμμισε:

«Αν τουλάχιστον το 1/10 του ποσού που έριξε η Ρωσία στη Λεπέν (απλώς δεν θα υπήρχε χωρίς τις συνεχείς ρωσικές ενέσεις ρευστότητας) —αν, λέω, ένα μικρό μέρος αυτών των ποσών το επενδύαμε στους αποσχιστές της Ουαλίας, της Ιρλανδίας και της Σκωτίας, ή στους κομμουνιστές και αριστερούς της Ιταλίας, ή στα φιλοσοβιετικά καθεστώτα της Αφρικής— θα είχαμε κατά μία τάξη μεγέθους περισσότερους φίλους».

Συνεχίζοντας με έντονο σαρκασμό, αντιπαρέβαλε τη στάση απέναντι στην Κούβα και τις αριστερές δυνάμεις με τις σύγχρονες επιλογές της Μόσχας, κάνοντας αναδρομή στην περίοδο της «περεστρόικα»:

«Αν βοηθούσαμε την Κούβα με τα ίδια αυτά κεφάλαια! Όχι, τι λέτε τώρα. Μήπως θα επενδύσουμε στους “κοκκινοκοιλιάδες”! Εμείς μόνο σε φασίστες! Αντιθέτως, από τους “κοκκινοκοιλιάδες” είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε βοήθεια όταν στριμωχτούμε. Να τους καλλιεργούμε δεν έχουμε μάθει. Αυτά τα έκαναν οι “σοβιετάκηδες”. Ξόδευαν τα χρήματα του λαού για “αγρίους με σανδάλια”, όπως μας εξήγησαν αργότερα οι εργοδηγοί της “περεστρόικα”. Εμείς τώρα είμαστε άλλοι. Ξοδεύουμε χρήματα σε αξιοσέβαστους κυρίους με τη σβάστικα καρφωμένη στο μέτωπο».

Η λογοτεχνική αναγνώριση και ο «νέος ρεαλισμός»

Γεννημένος το 1975 (πραγματικό όνομα: Γεβγκένι Νικολάγιεβιτς Πριλέπιν), ο συγγραφέας αναδείχθηκε τη δεκαετία του 2000 σε μία από τις επιδραστικότερες φωνές του σύγχρονου ρωσικού λογοτεχνικού ρεύματος του «νέου ρεαλισμού». Το έργο του χαρακτηρίζεται από ωμή καταγραφή της βίας, του πολέμου και της απογοήτευσης της μετασοβιετικής γενιάς.

Στα σημαντικότερα μυθιστορήματά του συγκαταλέγονται:

• «Παθολογίες» (Pathologies, 2004): Ένα σκληρό αφήγημα βασισμένο στις προσωπικές του εμπειρίες από τις μάχες κατά τους Πολέμους της Τσετσενίας.

• «Σάνκια» (Sankya, 2006): Επικεντρώνεται σε απογοητευμένους, επαναστατημένους νέους που εντάσσονται σε ένα ριζοσπαστικό παράνομο κίνημα, εμπνευσμένο από τους Εθνικομπολσεβίκους.

• «Το Μοναστήρι» (Obitel, 2014): Μπεστ σέλερ που εκτυλίσσεται στο σοβιετικό στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας των νήσων Σολοφκί τη δεκαετία του 1920, το οποίο απέσπασε κορυφαίες διακρίσεις.

Για το συγγραφικό του έργο έχει τιμηθεί με εξέχοντα ρωσικά λογοτεχνικά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Μπεστ Σέλερ (National Bestseller) και το Ρωσικό Booker της Δεκαετίας (Russian Booker of the Decade).

Από τις ειδικές δυνάμεις OMON και την αντιπολίτευση, στην πρώτη γραμμή του Ντονμπάς

Πριν από τη λογοτεχνική του καθιέρωση, ο Πριλέπιν υπηρέτησε τη δεκαετία του 1990 ως επικεφαλής ομάδας στις ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας (OMON), λαμβάνοντας μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις κατά τον Πρώτο και τον Δεύτερο Πόλεμο της Τσετσενίας.

Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκε για πολλά χρόνια ως ηγετικό στέλεχος στο απαγορευμένο Εθνικομπολσεβικικό Κόμμα (NBP) του Έντουαρντ Λιμόνοφ. Κατά την περίοδο εκείνη ασκούσε έντονη κριτική στον Βλαντίμιρ Πούτιν, συμμετέχοντας ενεργά στις αντικυβερνητικές «Πορείες των Διαφωνούντων» που οργάνωνε η ρωσική αντιπολίτευση.

Η στάση του μεταβλήθηκε ριζικά το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας και το ξέσπασμα των συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία. Εγκαταλείποντας την αντιπολιτευτική ρητορική, ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τη γεωπολιτική ατζέντα του Κρεμλίνου:

• Μετακόμισε στο Ντονέτσκ και ανέλαβε καθήκοντα συμβούλου του ηγέτη των αυτονομιστών, Αλεξάντρ Ζαχάρτσενκο.

• Συγκρότησε δικό του εθελοντικό τάγμα αναγνώρισης και εφόδου στην αυτοανακηρυχθείσα «Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ» (DPR), προβάλλοντας δημόσια τις πολεμικές επιχειρήσεις της μονάδας του.

Κοινοβουλευτική δράση, η εισβολή του 2022 και η απόπειρα δολοφονίας

Το 2020 ο Πριλέπιν ίδρυσε το πατριωτικό-σοσιαλιστικό κίνημα «Για την Αλήθεια» (For Truth), το οποίο το 2021 συγχωνεύθηκε στο κοινοβουλευτικό κόμμα «Δίκαιη Ρωσία – Για την Αλήθεια» (SRZP), αναλαμβάνοντας θέση συμπροέδρου στην κρατική Δούμα.

Τον Φεβρουάριο του 2022 υποστήριξε εξαρχής την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και κατατάχθηκε στις τάξεις της Ρωσικής Εθνοφρουράς (Rosgvardiya), επιστρέφοντας στα μέτωπα των συγκρούσεων.

Τον Μάιο του 2023 έγινε στόχος βομβιστικής επίθεσης στην περιφέρεια του Νίζνι Νόβγκοροντ, όταν το όχημα στο οποίο επέβαινε παγιδεύτηκε με εκρηκτικά. Από την έκρηξη έχασαν τη ζωή τους ο οδηγός και ο σωματοφύλακάς του, ενώ ο ίδιος τραυματίστηκε βαρύτατα.

Οι ρωσικές αρχές απέδωσαν την οργάνωση της απόπειρας στις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες, ενώ λίγο αργότερα ο Βλαντίμιρ Πούτιν του απένειμε το παράσημο του Τάγματος Θάρρους.