Καθώς εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως στρέφονται πλέον σε ψηφιακούς «συντρόφους» για συναισθηματική κάλυψη, η ειδικός σε θέματα τεχνολογίας του σεξ (sextech), Bryony Cole, προειδοποιεί για μια επερχόμενη κρίση στην ανθρώπινη οικειότητα. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο συνέδριο TEDNext 2025, η Cole υπογράμμισε ότι η ευκολία και η προβλεψιμότητα της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να αποδυναμώνουν τους «μύες» της ενσυναίσθησης και της επικοινωνίας, καθιστώντας μας λιγότερο ανεκτικούς στις πολύπλοκες ανθρώπινες σχέσεις.

Σε μια πραγματικότητα όπου το 72% των Αμερικανών εφήβων έχουν αναπτύξει σχέση με κάποιον ψηφιακό βοηθό και ένας στους έξι ανύπαντρους ενήλικες δηλώνει ότι διατηρεί ρομαντικό δεσμό με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης (AI), η οικειότητα παύει να αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των ανθρώπων. Η Cole επισημαίνει ότι η συνθετική οικειότητα δεν αφορά πλέον μια περιθωριακή ομάδα χρηστών, αλλά έχει καταστεί κυρίαρχη τάση παγκοσμίως, με τους χρήστες να προσομοιώνουν ημερομηνίες, γάμους, ακόμη και τη δημιουργία εικονικών οικογενειών.

Η απουσία της «τριβής» και η ατροφία της ενσυναίσθησης

Η κεντρική θέση της Cole εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογικά σχεδιασμένη οικειότητα αλλάζει την αντίληψή μας για την αγάπη. Η σχέση με την AI είναι μη αμοιβαία, δεν απαιτεί προσπάθεια και μπορεί να ενεργοποιηθεί ή να απενεργοποιηθεί κατά βούληση. Αυτή η «οικειότητα χωρίς προσπάθεια» (intimacy without effort) δημιουργεί ένα περιβάλλον πλήρους ελέγχου και προβλεψιμότητας, όπου δεν υπάρχει κίνδυνος παρεξήγησης.

Ωστόσο, η Cole προειδοποιεί ότι η «τριβή» στις ανθρώπινες σχέσεις —οι άβολες στιγμές, οι διαφωνίες, η ανάγκη για συγγνώμη και συγχώρεση— δεν είναι σφάλμα του συστήματος (bug), αλλά το βασικό του χαρακτηριστικό (feature). Είναι το πεδίο όπου καλλιεργείται η ενσυναίσθηση και η υπομονή. «Όσο περισσότερο χρόνο περνάμε με κάτι που δεν απαιτεί τίποτα από εμάς, τόσο λιγότερη ανοχή έχουμε για τους ανθρώπους που απαιτούν», ανέφερε χαρακτηριστικά, εισάγοντας τον όρο «αλφαβητισμός στην αντίσταση» (resistance literacy), δηλαδή την ικανότητα να παραμένουμε σε μια δύσκολη κατάσταση και να την επιδιορθώνουμε.

Εργαλείο εξάσκησης ή καταφύγιο απομόνωσης;

Η Cole αναγνωρίζει τη θετική συμβολή της AI σε περιπτώσεις διαχείρισης πένθους ή εξερεύνησης της σεξουαλικότητας. Στην Κίνα, για παράδειγμα, γυναίκες χρησιμοποιούν ψηφιακούς συντρόφους για να κάνουν «πρόβες» σε δύσκολες συζητήσεις προκειμένου να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση πριν μιλήσουν στους πραγματικούς συντρόφους τους. Στη Βρετανία, δεδομένα δείχνουν ότι νεαρά αγόρια προτιμούν να εξομολογούνται τα προβλήματά τους σε AI παρά στους γονείς τους.

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι αν η χρήση της τεχνολογίας αποτελεί άσκηση για τον πραγματικό κόσμο ή κρυψώνα από αυτόν. Η Cole καλεί τους χρήστες να αξιολογούν αν μετά την αλληλεπίδραση με την AI αισθάνονται πιο κοντά στους ανθρώπους ή πιο απομακρυσμένοι.

Η ανάγκη για ρυθμιστικά όρια στην οικειότητα

Η εμφάνιση της εξάρτησης από τους ψηφιακούς συντρόφους είναι πλέον μετρήσιμη, με εφαρμογές απεξάρτησης (όπως το I Am Sober) να προσφέρουν επιλογές για τη διακοπή της συναισθηματικής εξάρτησης από αλγορίθμους. Η Cole προτείνει τη θέσπιση προσωπικών ορίων, όπως η αποχή από τη χρήση AI κατά τους πρώτους μήνες μιας γνωριμίας, ώστε να προστατευθεί η κρίση, η διαίσθηση και η εμπιστοσύνη του ατόμου.

Στο πεδίο των φιλικών σχέσεων, η χρήση της AI ως υποκατάστατο της βοήθειας από φίλους στερεί από το κοινωνικό σύνολο το «νήμα» της πραγματικής φιλίας: το προνόμιο του να είσαι μάρτυρας και συμπαραστάτης στις δύσκολες στιγμές κάποιου.

Η επιλογή της παρουσίας

Η Cole καταλήγει ότι η γραμμή μεταξύ πραγματικής και τεχνητής οικειότητας δεν βρίσκεται στον κώδικα, αλλά στις επιλογές μας. Παρά την εξέλιξη των «σεξουαλικών ρομπότ» και των θεραπευτικών bots, η ανθρώπινη παρουσία παραμένει μοναδική λόγω της απρόβλεπτης και συχνά άβολης φύσης της. Η πρόκληση για τη σημερινή και την επόμενη γενιά είναι να μην θυσιάσουν την ανθρώπινη επαφή στον βωμό της αποτελεσματικότητας.

Η οικειότητα που αξίζει να προστατευθεί είναι αυτή που εμπεριέχει το ρίσκο της απογοήτευσης και της παρεξήγησης, καθώς αυτά είναι τα στοιχεία που διδάσκουν τι σημαίνει να είμαστε ζωντανοί, μαζί.