Του Γιώργου Ουρανού

Όμως παρόλο τον θαυμασμό σημαντικού ποσοστού της Ευρωπαϊκής διανόησης προς τον Ελληνικό πολιτισμό, γεγονός που θα οδηγούσε στον συνειρμό, κατά τον οποίο η χώρα μας στα κοινωνιολογικά της χαρακτηριστικά θα βρισκόταν σε κορυφαίο σημείο, αντίθετα την βρίσκουμε να υστερεί στους περισσότερους παράγοντες που συνθέτουν την ποιότητα ζωής των πολιτών της.

Το γεγονός

Η αφορμή γιαυτό το άρθρο, μας δόθηκε από το πρόσφατο δημοσίευμα της Γαλλικής εφημερίδας Liberation, μιας από τις εγκυρότερες Γαλλικές εφημερίδες, με τίτλο ‘’Τελικά όλη η Ευρώπη, όλοι μας,  κλέψαμε κάτι από την  Ελλάδα’’ το οποίο υπογράφει η Ιταλίδα συγγραφέας Αντρέα  Μαρκολόγκο. Η συγγραφέας αναφέρει πως , ‘’Το Παρίσι, η Κοπεγχάγη, το Βίτσμπουργκ, η Καρσλούη και ιδιαίτερα το Λονδίνο, είναι οι πόλεις όπου στενάζουν ακόμα και σήμερα τα κλεμμένα από την Ελλάδα θραύσματα του Παρθενώνα’’.

Η σημειολογία

Η Μαρκολόγκο με αυτές της τις επισημάνσεις, επ΄ευκαιρία της πρόσφατης απόφασης του Βατικανού για την επιστροφή στην Ελλάδα τριών μαρμάρινων κεφαλών, προσπαθεί   να αποδώσει μια γενική εικόνα που συναντάται σε κύκλους της διανόησης του Ευρωπαϊκού χώρου και η οποία επικεντρώνεται  ακριβώς στο παρακάτω ερώτημα. Τι πραγματικά  χρωστάει ολόκληρη η Ευρώπη στην Ελλάδα και στον πολιτισμό της ;

 Η δυσαρμονία  και η αβεβαιότητα

Όμως παρόλο τον θαυμασμό αξιόλογου ποσοστού της Ευρωπαϊκής διανόησης προς τον Ελληνικό πολιτισμό, γεγονός που θα οδηγούσε στον συνειρμό, κατά τον οποίο η χώρα μας στα κοινωνιολογικά της χαρακτηριστικά θα βρισκόταν σε κορυφαίο σημείο, αντίθετα την βρίσκουμε να υστερεί σε όλους σχεδόν τους παράγοντες που συνθέτουν την ποιότητα ζωής των πολιτών της. Ήτοι, στο επίπεδο μόρφωσης και γενικής κουλτούρας, στο επίπεδο δημιουργικότητας, στο επίπεδο μουσικής παιδείας, στο επίπεδο συμπεριφοράς των πολιτικών της προσώπων, αλλά ακόμη και της πλειονότητας εκείνων των πολιτών που διαθέτουν ισχύ και διαχειρίζονται εξουσία. Διαπιστώνουμε λοιπόν μια  κατάσταση δυσαρμονίας ανάμεσα από τη μιά μεριά στην φήμη της Ελλάδας για τον λαμπρό της πολιτισμό  και από την άλλη μεριά στην διαπίστωση της ταπεινής μας πραγματικότας. Οι συσχετίσεις λοιπόν αυτές, αναπόφευκτα, οδηγούν σε συνειρμούς για την  αβεβαιότητα που όντως πλανάται στον διεθνή χώρο, απέναντι στη΄΄ αξιακή θέση΄΄ της  χώρας μας.

Η ατολμία

Είναι εμφανής η ατολμία της νεότερης γενιάς της φυλής μας  να προχωρήσει στις συλλογικές πολιτικές και κοινωνικές επιλογές που επιτάσσει η σύγχρονη Ευρωπαϊκή σκέψη !  Συνειδητοποιώντας την καθόλου ελκυστική θέση της χώρας μας, θα πρέπει να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να κινητοποιήσουμε νέες δράσεις και πρακτικές. Οτιδήποτε καλό προκύψει για την πολύπαθη φυλή μας μπορεί να έρθει και πάλι από εμάς και μόνο.

Η υστέρηση

Είναι  δυστυχώς ολοφάνερο ότι η χώρα μας βρίσκεται σε σοβαρή υστέρηση έναντι των περισσότερων χωρών του Ευρωπαϊκού χώρου. Ακόμη όμως με μεγάλη μας λύπη διαπιστώνουμε ότι χώρες οι οποίες εντάχθηκαν μέχρι και δύο δεκαετίες  ή και  αργότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως η Σλοβενία, η Εσθονία, η Τσεχία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, υπερτερούν της χώρας μας σε μορφωτικούς, κοινωνικούς ή και λοιπούς δείκτες .

Ο ‘’διαρκής Μεσαίωνας’’, των 20 και πλέον αιώνων

Αναζητώντας τους λόγους  που μας έχουν οδηγήσει στην θέση αυτή, δηλαδή στις μειονεκτούσες χώρες της Ευρώπης, θα μπορούσαμε να παραθέσουμε, ως δικαιολογία, την  διαρκή υποδούλωση του Ελλαδικού χώρου από ξένους κατακτητές.  Και πράγματι, από τον 4^ο π.Χ. αιώνα και τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου και την υποδούλωση στους Ρωμαίους,  έως και το 1821 ή και το 1898 ή το 1913 με την απελευθέρωση της Ηπείρου, της Μακεδονίας  και αργότερα της Θράκης,  η Ελλάδα ήταν στο έλεος των κατακτητών. Η μόνη περίοδος που βρέθηκε σε μία ηπιότερη κατάσταση όσον αφορούσε την εκμηδένιση της εθνολογικής της οντότητας ήταν τα ύστερα χρόνια  της Βυζαντινής κυριαρχίας, όπου τόσο η Ελληνική γλώσσα όσο και η ορθοδοξία αποτέλεσαν τους δύο πυλώνες αναζωπύρωσης  της ιδέας περί συνέχισης του Ελληνισμού και των ιδεωδών του. Η πολύχρονη αυτή περίοδος της υποδούλωσης, στέρησε από τον Ελληνισμό την δυνατότητα να ζήσει και να δημιουργήσει την περίοδο της Ευρωπαϊκής  Αναγέννησης και του διαφωτισμού. Ο Ελληνισμός για δεκάδες αιώνες βίωνε τις συνθήκες ενός διαρκούς μεσαίωνα και σκοταδισμού. Και το ότι κατάφερε να διατηρήσει ως και τον 19^ο αιώνα την έννοια της οντότητάς του θεωρήθηκε ως ένα εθνολογικό και κοινωνικο – οντολογικό θαύμα! Αυτή την αίσθηση  της συνέχισης της ύπαρξης της άσβεστης φλόγας του Ελληνισμού, συνέλαβαν ο Σκουφάς, ο Ξάνθος και  ο Τσακάλωφ, οι τρείς ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας  και με σκληρή προσπάθεια κατάφεραν και έσπειραν στις καρδιές των Ελλήνων τον σπόρο της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας.

H ‘’κακοδαιμονία’’

Όμως από τα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης και ως και σήμερα, έχουν περάσει διακόσια τόσα χρόνια, όπως τα γιορτάσαμε το 2021! Στη περίοδο των δύο αυτών αιώνων, ο Ελληνισμός όφειλε και είχε υποχρέωση να έχει ανορθώσει το κύρος της φυλής του, στον βαθμό που του υπαγόρευε η ιστορική του προέλευση και η καταγωγή του. Τουναντίον, κυριάρχησε η ‘’κακοδαιμονία’’ της φυλής μας, η οποία περιγράφεται ως ο αδόκιμος ανταγωνισμός, η εκδικητικότητα αλλά και η ζηλοφθονία,  με αποτέλεσμα να έχουμε συνεχή πισωγυρίσματα στις όποιες σημαντικές προόδους κι αν είχαμε κατακτήσει. Σε όλα βέβαια τα παραπάνω και τις  δυναμικές που αναπτύσσονται, αναγνωρίζουμε και  τις αέναες αλληλεπιδράσεις των εξωγενών παραγόντων που ορισμένες φορές αποδεικνύονται  και ιδιαίτερα  καθοριστικές για την τελική έκβαση των υποθέσεων.  Όμως και σαν εθνότητα οφείλουμε να σταθμίζουμε τις παρεμβάσεις αυτές, χτίζοντας μηχανισμούς άμυνας  και εφευρίσκοντας  τις πλέον δόκιμες διπλωματικές λύσεις.

Οι τέσσερεις μεγάλες εθνικές συμφορές

Ως τις μελανότερες στιγμές του σύγχρονου Ελληνισμού, μετά την απελευθέρωση από την Οθωμανική κυριαρχία, θεωρούμε τα  παρακάτω τραγικά συμβάντα.

1831. Το πρώτο ήταν η δολοφονία του πρώτου κυβερνήτη, του Ιωάννη Καποδίστρια, τον Σεπτέμβριο του 1831. Που βέβαια δεν ήταν ένα περιστασιακό γεγονός, αλλά αντικατόπτριζε το πραγματικό κλίμα της κακοδαιμονίας της εποχής εκείνης.
1832. Το δεύτερο μεγάλο και Εθνικά τραγικό συμβάν, ήταν η πολιτική ήττα του Ελευθέριου Βενιζέλου στις εκλογές του 1920. Η πορεία των εθνικών θεμάτων την επόμενη περίοδο με την Μικρασιατική καταστροφή, αποδείχτηκε ολέθρια για τον Ελληνισμό.

• Το τρίτο επίσης εθνικά τραγικό γεγονός, ήταν τα ‘’Δεκεμβριανά’’ τα οποία συνέβησαν τον Δεκέμβριο του 1944 όντας μετά την απελευθέρωση από τους Γερμανούς καταχτητές στην Αθήνα. Ήταν οι μεγάλες συγκρούσεις οι οποίες βέβαια υποκινήθηκαν από τις Βρετανικές στρατιωτικές και διπλωματικές δυνάμεις που βρίσκονταν στην Ελληνική πρωτεύουσα, ανάμεσα στις Αντιστασιακές δυνάμεις του ΕΛΛΑΣ και των δυνάμεων  της Ελληνικής χωροφυλακής , παραστρατιωτικών ομάδων και δυνάμεων του στρατού. Οι αιματοχυσία αυτή αποτέλεσε τον προάγγελο του Ελληνικού Εμφύλιου πολέμου  1947-1949 με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και έναν εθνικό διχασμό που δυστυχώς ακόμη και σήμερα υπάρχουν κατάλοιπά του.

1967. Ως το τέταρτο τραγικό συμβάν για τον Ελληνισμό, θεωρούμε τα γεγονότα των Ιουλιανών, τον Ιούλιο του 1965 στην Αθήνα και στη συνέχεια τον Αύγουστο την ‘’Αποστασία’’ που οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης της Ενώσεως Κέντρου του Γεώργιου Παπανδρέου, η οποία είχε εκλεγεί μόλις 1,5 χρόνο πριν με ποσοστό 53% ! Η ‘’Αποστασία’’ ήταν ο προάγγελος της δικτατορίας των συνταγματαρχών που συνέβη 1,5 χρόνο αργότερα, τον Απρίλιο του 1967.

Οι περίοδοι αυτοί σημάδεψαν πολύ βαθιά την πολιτική και κοινωνική πορεία της χώρας μας και οι επιπτώσεις τους διαρκούν ως και σήμερα.

Η  ευθύνη και η ‘’μοίρα μας’’

Η ευθύνη της «εθνικής μας ολιγωρίας» είναι αποκλειστικά δική μας, αφού οφείλουμε να αναπτύξουμε τις δυνατότητές μας για την αποφυγή των εθνικά μοιραίων  καταστάσεων. Και συγχρόνως να εφεύρουμε τις μεθόδους  για την πρόοδο και την προαγωγή του λαού μας. Στην ταυτότητα της φυλής μας, τα αρνητικά χαρακτηριστικά συνυπάρχουν με όλα εκείνα τα θετικά και λαμπρά ποιοτικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν την φυλή των Ρωμιών!  Όμως δυστυχώς, το ερώτημα για την πορεία μας ακόμη παραμένει,  όπως και ο εξέχων  Έλληνας φιλόσοφος Κώστας Αξελός  διετύπωσε ήδη από το 1954 στο δοκίμιό του,  ‘’Η μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας’’ ως εξής :  Στους κόλπους του νεωτερικού Κόσμου, πoυ κυριαρχείται από τις μεγάλες δυνάμεις, με ποιον τρόπο θα εδραιώσει η Ελλάδα την αρμονία ανάμεσα στην δύναμη και την αδυναμία της ; Ωστόσο λόγω του ότι έχει παρέλθει μισός και πλέον αιώνας από την εποχή του προβληματισμού του Έλληνα φιλόσοφου και οι κοινωνικές δυναμικές ανά την υφήλιο είναι πια εντελώς διαφορετικές, πίστη μας είναι ότι η Ελλάδα έχει ακόμη, πολύ  μεγάλα περιθώρια βελτίωσης. Ως τον κύριο τρόπο για την κατάκτησή της αυτή, θεωρούμε, την ουσιαστική και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ότι συμβαίνει σήμερα, βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου των πολιτών της.

Επίμετρον

Κλείνοντας λοιπόν αυτή  την ομολογουμένως αυστηρή αυτοκριτική μας θεώρηση για το αντίβαρο του ταπεραμέντου των Ελλήνων, οφείλουμε να εξάρουμε την πραγματική Φιλελληνική στάση της σπουδαίας συγγραφέως Αντρέα Μαρκολόγκο η οποία δεν μάσησε καθόλου τα λόγια της, αλλά με περίσσια τόλμη εξέφρασε δημόσια, ό,τι και εμείς ως Έλληνες πολίτες διακηρύττουμε, διεκδικώντας την επιστροφή των κλεμμένων μας θησαυρών.  Επίσης  ευχαριστίες οφείλουμε και στην διεύθυνση της έγκριτης Γαλλικής εφημερίδας Liberation για το θάρρος της να δημοσιεύσει το κείμενο της  Αντρέα Μαρκολόγκο.

Σ.Σ.: Στη φωτογραφία του θέματος η νίκη της Σαμοθράκης σε περίοπτη θέση, στο Λούβρο. Πολλές χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά ατενίζουν με θαυμασμό την τελειότητα του Ελληνικού δημιουργήματος.