Η Βουλή του Ισραήλ (Κνεσέτ) ενέκρινε νομοσχέδιο για τη σύσταση ειδικού δικαστηρίου με την εξουσία να επιβάλλει τη θανατική ποινή σε Παλαιστινίους που κατηγορούνται για συμμετοχή στις επιθέσεις υπό την ηγεσία της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε με 93 ψήφους υπέρ και 0 κατά στην Κνεσέτ, αργά το βράδυ της Δευτέρας. Οι υπόλοιποι 27 βουλευτές απουσίαζαν ή απείχαν από την ψηφοφορία. Ισραηλινές και παλαιστινιακές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποιούν ότι το νομοσχέδιο θα καταστήσει την επιβολή της θανατικής ποινής υπερβολικά εύκολη, ενώ παράλληλα θα καταργήσει τις διαδικασίες που διασφαλίζουν το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Καταδίκη του νομοσχεδίου
Η Μούνα Χαντάντ, δικηγόρος της Adalah – του Νομικού Κέντρου για τα Δικαιώματα της Αραβικής Μειονότητας στο Ισραήλ, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το νομοσχέδιο μειώνει σκόπιμα τις νομικές εγγυήσεις για δίκαιη δίκη, προκειμένου να εξασφαλίσει τη μαζική καταδίκη Παλαιστινίων.
«Το νομοσχέδιο επιτρέπει ρητά μαζικές δίκες που παρεκκλίνουν από τους συνήθεις κανόνες αποδεικτικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της ευρείας δικαστικής διακριτικής ευχέρειας να γίνονται δεκτά αποδεικτικά στοιχεία που έχουν ληφθεί υπό συνθήκες εξαναγκασμού που ενδέχεται να συνιστούν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση», δήλωσε η Χαντάντ. «Αυτό συνιστά σοβαρή παραβίαση των εγγυήσεων δίκαιης δίκης, η οποία απέχει πολύ από τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου».
Σε απόκλιση από την τυπική ισραηλινή δικαστική πρακτική, η οποία συνήθως απαγορεύει τις κάμερες στις αίθουσες των δικαστηρίων, το νομοσχέδιο επιβάλλει τη βιντεοσκόπηση και τη δημόσια μετάδοση των βασικών στιγμών των δικών σε ειδικό ιστότοπο. Αυτό περιλαμβάνει την έναρξη των ακροαματικών διαδικασιών, τις αποφάσεις και την επιβολή ποινών. Η Χαντάντ προειδοποίησε ότι η διάταξη αυτή ουσιαστικά «μετατρέπει τις διαδικασίες σε δίκες-παρωδία εις βάρος των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου».
«Οι διατάξεις που διέπουν τις δημόσιες ακροαματικές διαδικασίες… παραβιάζουν το τεκμήριο αθωότητας, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια», εξήγησε Η Χαντάντ. «Το νομοθετικό πλαίσιο αντιμετωπίζει ουσιαστικά την απαγγελία κατηγοριών ως διαπίστωση ενοχής, πριν ακόμη ξεκινήσει οποιαδήποτε δικαστική εξέταση».
Υπό κράτηση 300 μαχητές της Χαμάς
Το Ισραήλ κρατά περίπου 200-300 Παλαιστινίους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνελήφθησαν στη χώρα κατά τη διάρκεια των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη κατηγορηθεί. Η επίθεση της Χαμάς εναντίον ισραηλινών κοινοτήτων κατά μήκος του νότιου φράχτη του Ισραήλ με τη Γάζα σκότωσε τουλάχιστον 1.139 άτομα, κυρίως αμάχους, σύμφωνα με καταμέτρηση της Al Jazeera που βασίζεται σε επίσημες ισραηλινές στατιστικές. Περίπου 240 άλλοι συνελήφθησαν ως όμηροι.
Ο επακόλουθος πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα έχει σκοτώσει τουλάχιστον 72.628 Παλαιστινίους, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 846 από τότε που τέθηκε σε ισχύ η «εκεχειρία» που πέτυχαν μετ τη μεσολάβησή τους οι Ηνωμένες Πολιτείες τον περασμένο Οκτώβριο. Ο πόλεμος, ο οποίος σύμφωνα με εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών θα μπορούσε να ισοδυναμεί με γενοκτονία, έχει αφήσει τον παλαιστινιακό θύλακα σε ερείπια.
Αρκετές ισραηλινές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα – μεταξύ των οποίων οι Hamoked, Adalah και η Δημόσια Επιτροπή κατά των Βασανιστηρίων στο Ισραήλ – δήλωσαν τη Δευτέρα ότι, ενώ «η απονομή δικαιοσύνης στα θύματα της 7ης Οκτωβρίου αποτελεί νόμιμη και επείγουσα επιταγή», η απόδοση ευθύνης για τα εγκλήματα «πρέπει να επιδιωχθεί μέσω μιας διαδικασίας που να ενσωματώνει και όχι να παραμελεί τις αρχές της δικαιοσύνης».
Χωριστό νομοσχέδιο
Το νομοσχέδιο είναι ξεχωριστό από έναν νόμο που ψηφίστηκε τον Μάρτιο και ενέκρινε τη θανατική ποινή για Παλαιστινίους που έχουν καταδικαστεί για τη δολοφονία Ισραηλινών, ένα μέτρο που καταδικάστηκε σφοδρά από τη διεθνή κοινότητα και τις οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως διακριτικό και απάνθρωπο. Ο νόμος αυτός ισχύει για μελλοντικές υποθέσεις και δεν έχει αναδρομική ισχύ, οπότε δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί στους υπόπτους του Οκτωβρίου 2023.
Ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Χαζέμ Κασέμ, δήλωσε ότι ο νέος νόμος «χρησιμεύει ως κάλυψη για τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε το Ισραήλ στη Γάζα». Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο διερευνά τη συμπεριφορά του Ισραήλ στον πόλεμο της Γάζας και έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον πρωθυπουργό Μπένιαμιν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ. Το Ισραήλ αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες γενοκτονίας στο Διεθνές Δικαστήριο, τις οποίες και απορρίπτει.



