Σε μια περίοδο που το μεταναστευτικό επανέρχεται δυναμικά στην πολιτική ατζέντα, με αφορμή και το νέο πολύνεκρο περιστατικό στη Χίο, το Κοινωνικό Στέκι – Στέκι Μεταναστών Χανίων επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που παραμένει σκοπίμως στο περιθώριο: τη λειτουργία του πρώην εκθεσιακού κέντρου της Αγυιάς ως χώρου «προσωρινής φιλοξενίας», ο οποίος στην πράξη – σύμφωνα με τις καταγγελίες – έχει μετατραπεί σε άτυπη, παρατεταμένη κράτηση ανθρώπων υπό απαράδεκτες συνθήκες.

Με ανακοίνωσή του το Κοινωνικό Στέκι – Στέκι μεταναστών ασκεί δριμεία κριτική τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση, επισημαίνοντας ότι, παρά τις διαβεβαιώσεις περί προσωρινού χαρακτήρα, το συγκεκριμένο κτίριο έχει παγιωθεί εδώ και δύο χρόνια ως χώρος εγκλεισμού προσφύγων και μεταναστών. Ένα κτίσμα που, όπως τονίζεται, δεν σχεδιάστηκε ούτε πληροί προδιαγραφές για ανθρώπινη διαμονή, πολύ περισσότερο για κράτηση. Παρ’ όλα αυτά, με το νέο νομοσχέδιο και τη θεσμοθέτηση δομών στην Κρήτη, εκφράζεται ο φόβος ότι η χρήση του όχι μόνο δεν θα αναθεωρηθεί, αλλά θα αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται οι συνθήκες που επικρατούν εντός του κτιρίου: υγρασία, έλλειψη θέρμανσης τον χειμώνα, περιορισμένη ή ανύπαρκτη δυνατότητα προαυλισμού, πολύμηνη παραμονή εκατοντάδων ανθρώπων σε έναν χώρο που «μπάζει νερά» όταν βρέχει. Το Στέκι κάνει λόγο για ένα καθεστώς «γκρίζας ζώνης», όπου δεν είναι σαφές αν οι άνθρωποι θεωρούνται φιλοξενούμενοι, κρατούμενοι ή «φρουρούμενοι», με αποτέλεσμα – όπως υποστηρίζεται – να αποδυναμώνονται τα δικαιώματά τους και να ενισχύεται η αδιαφάνεια.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην απαγόρευση πρόσβασης αλληλέγγυων συλλογικοτήτων στον χώρο από τον περασμένο Ιούλιο και μετά, όταν – όπως σημειώνεται – η «φιλοξενία» μετατράπηκε ουσιαστικά σε κράτηση. Η άρνηση εισόδου, με την επίκληση «εντολών άνωθεν», ερμηνεύεται ως περαιτέρω ένδειξη θεσμικής σκλήρυνσης και περιορισμού της κοινωνικής λογοδοσίας.

Παράλληλα, καταγράφονται αναφορές για περιστατικά αυθαιρεσίας και κακομεταχείρισης, καθώς και για ελλιπή σίτιση, με το Στέκι να κάνει λόγο για συνθήκες που δεν συνάδουν με στοιχειώδεις κανόνες αξιοπρέπειας.

Αναλυτικά, η ανακοίνωση από το Κοινωνικό Στέκι – Στέκι Μεταναστών:

12 χρόνια μετά το έγκλημα στο Φαρμακονήσι, σχεδόν 3 χρόνια μετά το έγκλημα της Πύλου και ενώ έχουν καταγραφεί δεκάδες περιστατικά βίαιων επαναπροωθήσεων κι εγκληματικών πρακτικών του ελληνικού κράτους στα πλαίσια της “φύλαξης των συνόρων”, άλλο ένα έγκλημα συντελείται με τις ευλογίες της κυβέρνησης και την παγιωμένη πλέον πρακτική τής συγκάλυψης. Μια μέρα πριν την ψήφιση του άκρως ρατσιστικού νομοσχεδίου Πλεύρη, 15 άνθρωποι δολοφονούνται στη Χίο από το ελληνικό λιμενικό, το οποίο σε διατεταγμένη υπηρεσία εφαρμόζει τις εντολές του φασίστα υπουργού – όπως άλλωστε έχει δηλώσει: “η φύλαξη συνόρων δεν υφίσταται αν δεν υπάρχουν νεκροί”.

Στο ψηφισμένο πλέον νέο νομοσχέδιο Πλεύρη εντάσσεται και η δημιουργία δύο δομών στην Κρήτη, μία στο Ηράκλειο και μία στα Χανιά. Ωστόσο, ήδη από το 2024 εξαγγέλλεται ακριβώς το ίδιο από υπουργούς που εναλλάσσονται στο υπουργείο αντι-μεταναστευτικής πολιτικής. Η τοπική αυτοδιοίκηση από την άλλη, επιμένει στον χαρακτήρα της προσωρινής διαμονής, ωστόσο καμία ιδέα δεν είχε όλο το προηγούμενο διάστημα για το πού θα μπορούσε να στεγαστεί μια τέτοια δομή…

Ενώ δύο χρόνια τώρα το πλέον ακατάλληλο κτήριο (πρώην εκθεσιακό κέντρο Αγυιάς) έχει παγιωθεί ως χώρος κράτησης προσφύγων και μεταναστών, κατοχυρώνεται και πιο επίσημα πια πως αυτή θα είναι η “νέα” κλειστή δομή, την οποία θα διαχειρίζεται το υπουργείο αυτοπροσώπως, χωρίς να βαραίνει την τοπική αυτοδιοίκηση.

Μια μέρα μετά την ψήφιση του κατάπτυστου νομοσχεδίου, έρχεται ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων να διαφωνήσει πλήρως με την επιλογή τού χώρου. Ενώ δήλωσε ότι δε διάβασε την τροπολογία για τις δομές στην Κρήτη, διαφώνησε έντονα με το χαρακτηρισμό του εκθεσιακού κέντρου ως “πρώην”… Στην εποχή της κοντής μνήμης θυμίζουμε πως ο ίδιος κι όλα τα, επίσημα και μη, χείλη αυτής της πόλης χαρακτηρίζουν το εν λόγω κτήριο έτσι.

Τα προηγούμενα χρόνια που το πρώην εκθεσιακό κέντρο Αγυιάς βαφτίστηκε χώρος φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών βρισκόμασταν εκεί για να δηλώσουμε την έμπρακτη αλληλεγγύη μας στους πρόσφυγες και μετανάστες. Καταγγείλαμε ξανά και ξανά τις άθλιες συνθήκες εντός του κτηρίου, δημόσια και με παρεμβάσεις στο δημοτικό συμβούλιο, αναδεικνύοντας και το θέμα των μη διαφανών διαδικασιών διαχείρισης των δαπανών του Δήμου για τη δήθεν “φιλοξενία”. Επισκεπτόμασταν το χώρο για να δώσουμε ορατότητα σε ανθρώπους που θέλουν να ζήσουν ελεύθεροι, για να απαιτήσουμε ίσα δικαιώματα για όλες και όλους, για να αντιταχθούμε στην ποινικοποίηση της ίδιας της ύπαρξης και την εγκληματοποίηση της μετανάστευσης.

Ειδικά τον περασμένο χρόνο οι επισκέψεις μας στο χώρο έγιναν πιο συστηματικές και σίγουρα άκρως ενοχλητικές για τις τοπικές αρχές και τον πυρήνα της ακροδεξιάς εξουσίας. Στο διάστημα αυτό, υπήρχαν περιπτώσεις άρνησης της πρόσβασής μας στο χώρο, αρχικά με τη δικαιολογία τεχνικών ζητημάτων, οι οποίες αυξήθηκαν μετά την παρέμβαση μας στο δημοτικό συμβούλιο και παγιώθηκαν από τον Ιούλιο και μετά, όταν ο “χώρος φιλοξενίας” έγινε “χώρος κράτησης”. Τότε που ο Πλεύρης κατέθεσε την ακροδεξιάς έμπνευσης τροπολογία, η οποία ανέστειλε για 3 μήνες το δικαίωμα αίτησης ασύλου σε ανθρώπους που έρχονται από Λιβύη προς τη Γαύδο και την Κρήτη. Κάτι τέτοιο θα έδινε ένα ισχυρό μήνυμα σε ανθρώπους που έρχονται από εμπόλεμες ζώνες να κάτσουν στ’ αυγά τους. Από τον Ιούλη λοιπόν, η άρνηση της πρόσβασής μας στο χώρο κράτησης συνοδεύτηκε με την αιτιολογία “εντολές άνωθεν”.

Από τις πρώτες φορές που η λιμενική αρχή Χανίων μάς αρνήθηκε την πρόσβαση στο χώρο, συναντηθήκαμε με τον ίδιο τον λιμενάρχη προκειμένου να λάβουμε εξηγήσεις και να απαιτήσουμε την ελεύθερη πρόσβαση. Κάθε φορά η στάση του ήταν ιδιαίτερα “φιλική” θα λέγαμε, διαβεβαιώνοντάς μας πως σε καμία περίπτωση δεν υφίσταται άρνηση και πως ο ίδιος εφαρμόζει καλές πρακτικές, κλπ. Αναγνωρίζουμε τη συναίνεση της λιμενικής αρχής στο να επισκεπτόμαστε το χώρο ως σπάνια περίπτωση, κρίνοντας την κατάσταση σε παρόμοια μέρη πανελλαδικά, όμως πού ακριβώς εντασσόταν το προηγούμενο διάστημα ο χώρος της Αγυιάς; Χωρίς θεσμοθετημένο, σαφές πλαίσιο, σ’ ένα θολό καθεστώς. Μάλιστα, σε επίμονες ερωτήσεις μας, ο ίδιος ο λιμενάρχης δεν ήξερε να ορίσει πολλές φορές τι είναι οι άνθρωποι αυτοί. “Φιλοξενούμενοι; Κρατούμενοι; Τελικά ας πούμε φρουρούμενοι…”. Μια γκρίζα ζώνη λοιπόν, μακριά από τα μάτια των τουριστών και των νοικοκυραίων, σφραγισμένη στην υγρασία και τη βρωμιά.

Είναι χαρακτηριστικό πως μετά από δύο χρόνια, κι ενώ εκείνες οι ταμπέλες προώθησης του τουριστικού προϊόντος στέκουν αμετακίνητες στο βάθος του κτηρίου, το μόνο που άλλαξε στο χώρο αφορά στο εξωτερικό του χώρου: μια κατασκευή για να προφυλάσσονται οι βάρδιες των λιμενικών από τις καιρικές συνθήκες, τη στιγμή που άλλον έναν χειμώνα το κτήριο μπάζει νερά όταν βρέχει, ίχνος πηγής θέρμανσης δεν υπάρχει εντός και οι άνθρωποι δεν έχουν καν δικαίωμα προαυλισμού. Να θυμίσουμε πως σε κάποιες περιπτώσεις εκατοντάδες άνθρωποι παρέμειναν κλειδωμένοι σ’ αυτόν τον χώρο μέχρι και για έναν μήνα… Να θυμίσουμε επίσης πως καταγράφηκαν περιπτώσεις αυθαιρεσίας από ένστολους ανθρωποφύλακες οι οποίοι, στερώντας το δικαίωμα ταλαιπωρημένων ανθρώπων να σηκωθούν όρθιοι (ήταν υποχρεωμένοι να κάθονται οκλαδόν για πολλές ώρες της μέρας) ή να βγουν από τη σειρά τους, επιδίδονταν σε πράξεις βίας και μισανθρωπισμού όταν κάποιος έκανε το “λάθος” να κουνηθεί… Για ένα τέτοιο περιστατικό υπάρχει αναφορά-καταγγελία από διεθνή οργανισμό που βρέθηκε στο χώρο για καταγραφή των συνθηκών, τον Σεπτέμβρη του 2025. Πρόσφατες μαρτυρίες, εκτός από σκηνικά βίας, έρχονται να καταγγείλουν μείωση των γευμάτων και ελλειπή σίτιση.

Παρά λοιπόν τις όποιες “καλές προθέσεις” και “ευαισθησίες” τής τοπικής λιμενικής αρχής, αναγνωρίζουμε ότι είναι η ίδια που από τον Ιούλιο και μετά μας αρνείται την πρόσβαση στο χώρο, πετώντας ανακουφισμένη το μπαλάκι στο αρμόδιο υπουργείο και τις “εντολές άνωθεν”. Είναι αυτή που στην τελευταία συνάντησή μας δήλωσε πως δεν υπάρχει περίπτωση πια να ξανάρθουμε σε επαφή με αυτούς τους ανθρώπους. Είναι η ίδια αρχή που οδηγεί αθώους ανθρώπους στη φυλακή με την ανυπόστατη κατηγορία της διακίνησης και εφαρμόζει αυτό το άθλιο πείραμα κανιβαλισμού κι απανθρωποποίησης.

Για άλλη μια φορά δηλώνουμε πως οι άνθρωποι έχουν ονόματα, ιστορίες, δικαιώματα, δεν είναι ούτε αριθμοί, ούτε λαθραίοι. Οι πρόσφυγες και μετανάστ(ρι)ες είναι το πιο υποτιμημένο κομμάτι της εργατικής τάξης – πάνω σε αυτούς και αυτές το κεφάλαιο και η εξουσία δοκιμάζει τις τεχνικές υποτίμησης και ελέγχου που στη συνέχεια θα έρθουν για εμάς. Όπως ήδη συμβαίνει άλλωστε.

Δεν θα σταματήσουμε να μιλάμε για τις άθλιες συνθήκες στην Αγυιά και σε κάθε κολαστήριο όπου φυλακίζεται η ζωή.

Δεν θα σταματήσουμε να καταγγέλλουμε τα εγκλήματα που συντελεί το ελληνικό κράτος.

Δεν θα ανεχτούμε την ποινικοποίηση της αλληλεγγύης και την απαγόρευση πρόσβασης όπου υπάρχουν άνθρωποι που στερούνται των στοιχειωδών τους δικαιωμάτων.