Λίγες μόλις ημέρες πριν από το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς, η τοπική κοινωνία των Χανίων βρίσκεται αντιμέτωπη με ανησυχητικά φαινόμενα νεανικής παραβατικότητας, καθώς δύο βίαια περιστατικά μεταξύ ανηλίκων εκτυλίχθηκαν στην πόλη, συνοδευόμενα από τη σοκαριστική παρουσία συνομηλίκων τους σε ρόλο «κοινού αρένας» που επευφημούσε, βιντεοσκοπούσε και παρότρυνε σε μεγαλύτερη αγριότητα.
Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για μια εις βάθος δημόσια παρέμβαση της ειδικής παιδαγωγού και οικογενειακής συμβούλου Πασχαλιάς Δικαιούλια, η οποία αποτυπώνει με μελανά χρώματα την πορεία κοινωνικοποίησης των παιδιών από την ηλικία των 10 ετών μέχρι τη μετάβαση στο γυμνάσιο.
Αναλύοντας τη σταδιακή υποκατάσταση του αθλητισμού και των παιδικών ονείρων από την πρόωρη έκθεση στο διαδίκτυο, την τραπ κουλτούρα και την αναζήτηση ισχύος, η κ. Δικαιούλια αναδεικνύει την κρίση των οικογενειακών δεσμών, καταγγέλλοντας την παραίτηση των ενηλίκων από την αναγκαία θέσπιση ορίων.
Διαβάστε το κείμενο της Πασχαλιάς Δικαιούλια — Ειδική Παιδαγωγός, Οικογενειακή Σύμβουλος:
Λίγο πριν ανοίξουν τα σχολεία στα Χανιά, έχουν συμβεί ήδη δύο βίαια περιστατικά μεταξύ ανηλίκων. Οι θεατές ήταν συνομήλικα παιδιά, που ως «κοινό της αρένας» ζητωκραύγαζαν και παρότρυναν τον θύτη να ασκήσει μεγαλύτερη βία… καθώς βιντεοσκοπούσαν.
Όλοι αναρωτιούνται πού οφείλεται αυτή η έξαρση βίας μεταξύ ανηλίκων. Να δούμε λίγο το παιδί; Να μιλήσουμε λίγο για το πώς μεγαλώνει και αναπτύσσεται;
Από τα 10 χρόνια του ζητάει να αντικατασταθεί το ατομικό του τάμπλετ με κινητό. Η πρόφαση είναι το Viber, για να συνομιλεί με τους φίλους του μετά το σχολείο. Σε αυτή τη φάση το παιδί μαθαίνει τις κρυφές συνομιλίες, τα βίντεο που μοιράζεται από το YouTube, ενώ αρχίζουν και οι πρώτες διαδικτυακές «πλάκες».
Στα 11 του χρόνια το αγόρι αποκτά το πρώτο του τσαντάκι και ζητάει να ξυρίσει το φρύδι του, ενώ το κορίτσι αποκτά τα πρώτα του αληθινά καλλυντικά για το skin care του· το καλοκαίρι προς την ΣΤ΄ τάξη φοράει και τα πρώτα του ψεύτικα νύχια.
Στην ΣΤ΄ τάξη αποκτά πρόσβαση στο TikTok. Πηγαίνει τις πρώτες του βόλτες: τα αγόρια στα internet cafe και τα κορίτσια στα καταστήματα με ρούχα και καλλυντικά. Λίγο πριν από την είσοδό τους στο γυμνάσιο έχουν ήδη ενημερωθεί για το σεξ από πορνογραφικά sites. Σταματούν το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, τα πανιά, τη ρυθμική, το μπαλέτο, και ξεκινούν μποξ — κορίτσια και αγόρια.
Φτάνοντας στην Α΄ Γυμνασίου, έχουν ήδη μάθει πως για να επιβιώσουν στο σχολείο θα πρέπει να έχουν κάποιον ισχυρό για προστασία, να γίνουν διάσημοι, να ανήκουν στην κατάλληλη ομάδα. Έχουν δημιουργήσει τα πρώτα τους βίντεο με μουσική επένδυση τραπ τραγούδια και έχουν βγάλει τις πρώτες τους φωτογραφίες μπροστά στον καθρέφτη του μπάνιου.
Κάποια παιδιά μένουν σε αυτό… Κάποια άλλα όμως, που δεν έχουν συνάψει ψυχικούς δεσμούς, δεν έχουν συναισθηματική ασφάλεια ούτε ουσιαστική επικοινωνία, δυστυχούν και χάνονται. Χάνονται με τις ώρες στο TikTok, επιθυμούν μια ζωή με πολύ χρήμα, σταματούν να ονειρεύονται, ζουν για το επόμενο story που θα μοιραστούν, διασκεδάζουν με τη βία και προσμονούν να βρεθούν στην αρένα.
Το σχολείο γι’ αυτά τα παιδιά είναι το εμπόδιο που δεν τους επιτρέπει να οδηγηθούν στη «μεγάλη ζωή». Έχουν θράσος, αγένεια και «δικαιώματα». Κάποια από αυτά τα παιδιά θεωρούν παράσημο το να οδηγηθούν στο αστυνομικό τμήμα. Κι έτσι η εφηβική τους ηλικία μετατρέπεται σε μια παλαίστρα.
Και όσο τα παιδιά χάνονται και νιώθουν παντοδύναμα, οι γονείς τους γίνονται αδύναμοι, οι εκπαιδευτικοί τους φοβισμένοι, κι όλοι μαζί ως κοινωνία αγανακτούμε…
Είναι ευθύνη ΟΛΩΝ ΜΑΣ.
Μεγαλώνουμε παιδιά που φοβόμαστε να τους πούμε «όχι». Θεωρούμε πως η άρνησή μας για τη χρήση των κοινωνικών δικτύων πριν από την επιτρεπόμενη ηλικία ισοδυναμεί με κοινωνική απομόνωση. Το iPhone θεωρείται προαπαιτούμενο ήδη από τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού! Ο γονικός έλεγχος εξαντλείται πλέον στο ψηφιακό στίγμα της διαδρομής που ακολουθεί το παιδί…
Και όλοι περιμένουν την περσινή υπόσχεση του Πρωθυπουργού να βρει τον τρόπο —που ακόμα μάλλον ψάχνει— με τον οποίο θα μπορέσει να απαγορεύσει την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 15 ετών. Λες και χρειάζεται ένας εξωτερικός παράγοντας για να ορίσει τα όρια που οφείλει να θέσει κάθε γονιός στο παιδί του για την προστασία της ανάπτυξής του.
Χωρίζουμε τα παιδιά σε «καλά» και «κακά», αγνοώντας πως η μίμηση σε αυτή την ηλικιακή περίοδο, όπως επίσης η περιέργεια και ο παρορμητισμός, αποτελούν βασικά της χαρακτηριστικά. Για μένα προσωπικά υπάρχουν ευτυχισμένα και δυστυχισμένα παιδιά.
Η αγάπη, η τρυφερότητα, τα όρια, η εκτίμηση, ο σεβασμός και η ανθρωπιά βοηθούν στην υγιή ανάπτυξη των παιδιών. Ο συναισθηματικός δεσμός, το χάδι, το «όχι», το ουσιαστικό «μπράβο», η επικοινωνία χωρίς επίκριση και η βιωματική εκμάθηση της ανθρωπιάς μπορούν να σώσουν τα παιδιά — αρκεί να νοιαστούμε αληθινά, να μη φοβόμαστε τα παιδιά και να μη φοβόμαστε να είμαστε πραγματικοί γονείς.
Τα όρια, σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη, απελευθερώνουν. Είναι οι σταθερές απ’ όπου μπορείς να κρατηθείς όταν όλα γύρω περιδινίζονται και καταρρέουν. Εν τέλει, είναι το φως που ανάβει και φωτίζει ένα σκοτεινό δωμάτιο — γιατί, όπως ξέρουμε όλοι, τα παιδιά φοβούνται το σκοτάδι…
Πασχαλιά Δικαιούλια
Χανιά, 12/9/2026
(η φωτογραφία του θέματος από αντίστοιχο περιστατικό στην Κω)
Δεν μπορούν όλοι να πληρώσουν. Και το σεβόμαστε.
Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.
Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα. Ορίστε δύο καλοί λόγοι για να το κάνεις:
- Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.
- Κοστίζει λιγότερο από έναν καφέ και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό.
Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
