Του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου

Ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι το ερώτημα που πρέπει να απαντήσουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι εάν είναι με τους λιμενικούς ή με τους διακινητές.

Στην πραγματικότητα το αποπροσανατολιστικό δίλημμα που έθεσε δεν υπάρχει. Προφανώς και είμαστε με τους λιμενικούς και δεν είμαστε με τους διακινητές, που εκμεταλλεύονται και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή απελπισμένων ανθρώπων.

Όμως, το ερώτημα που πρέπει να τεθεί δεν είναι εάν θέλουμε να προστατεύονται τα σύνορα. Δεν είναι εάν θέλουμε να συλλαμβάνονται και να τιμωρούνται οι διακινητές. Δεν είναι καν το εάν θέλουμε να έχουμε μια συγκεκριμένη μεταναστευτική πολιτική και να υπάρχει έλεγχος στο ποιοι μπαίνουν στη χώρα.

Το ερώτημα είναι εάν θέλουμε να πνίγονται άνθρωποι. Εάν θεωρούμε ότι η «αποτροπή» της άφιξης μεταναστών περιλαμβάνει και το να βουλιάζουν οι βάρκες τους και να χάνουν τη ζωή τους. Εάν θεωρούμε ότι ο πνιγμός αποτελεί εργαλείο «μεταναστευτικής πολιτικής».

Και μην μου πείτε ότι υπερβάλλω.

Εάν παρακολουθήσετε το φιλοκυβερνητικό επικοινωνιακό σύμπαν, θα διαπιστώσετε εδώ και μήνες μια σειρά από δημοσιεύματα που όλα έχουν τον ίδιο τόνο: «Γκάφα του Λιμενικού που άφησε μετανάστες να φτάσουν ανενόχλητοι στη Γαύδο από τη Λιβύη». «Διακοσμητικό ρόλο παίζει το Λιμενικό και δεν εμποδίζει την προσέγγιση των πλοιαρίων με μετανάστες». «Χάθηκε η μπάλα με το μεταναστευτικό». «Δυσαρεστημένο το Μαξίμου με τον υπουργό Ναυτιλίας».

Δηλαδή, όλο το προηγούμενο διάστημα υπήρχαν επικρίσεις στο Λιμενικό Σώμα και τον πολιτικό του προϊστάμενο επειδή δεν σταματούσε τα σκάφη με τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, δεν τα απέτρεπε να προσεγγίσουν, και δεν εξασφάλιζε ότι δεν θα πατούσαν ελληνικό έδαφος.

Μόνο που στην ανοιχτή θάλασσα το «σταματάω» ή το «αποτρέπω» ή το «δεν θα πατήσετε σε ελληνικό έδαφος» έχει ένα όριο: ότι δεν μπορεί να σημαίνει βύθιση του σκάφους γιατί τότε θα έχουμε θύματα. Γιατί η αποτροπή, με την έννοια του να γυρίσει πίσω από εκεί που ήρθε, δεν είναι πάντα εφικτή. Ή θα σημαίνει ότι επιστρέφοντας μπορεί να βουλιάξει.

Να το πω απλά: με βάση την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία ένα τέτοιο σκάφος όντως φτάνει παράτυπα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να το βυθίσουμε.

Γι’ αυτό και ο υπουργός Ναυτιλίας σε μια συνέντευξή του είχε πει ότι στην ανοιχτή θάλασσα κάνεις έρευνα και διάσωση. Εννοώντας προφανώς δεν μπορείς να κάνεις επικίνδυνη αποτροπή.

Όμως, φαίνεται ότι αυτό για διαφόρους, εντός και εκτός κυβέρνησης, δεν είναι αρκετά αποτρεπτικό και θα ήθελαν το Λιμενικό να είναι πιο «αποφασιστικό», δηλαδή να προσπαθεί να κάνει τα σκάφη να γυρίσουν πίσω ακόμη και εάν αυτό θα είχε τον πραγματικό κίνδυνο να βυθιστούν και να χαθούν ζωές.

Και το ζήτημα δεν είναι μόνο να σχολιάσουμε επικριτικά τις ακροδεξιές φωνές εντός και εκτός κυβέρνησης που θέλουν να δουν πνιγμένους μετανάστες  ως μέθοδο «αποτροπής». Το κλίμα που καλλιεργείται μπορεί να οδηγήσει σε τραγωδίες.

Μπείτε στη θέση των γυναικών και των ανδρών του λιμενικού, αυτών που κάνουν περιπολίες στο Αιγαίο και που έχουν συναντήσει τον κίνδυνο πολλές φορές και που έχουν διασώσει χιλιάδες ανθρώπους. Βλέπουν κάθε τόσο δημοσιεύματα που τους κατηγορούν ότι τεμπελιάζουν, ότι είναι «χαλαροί», ότι «αφήνετε τους μετανάστες να φτάνουν ανενόχλητοι», ότι «κάνετε γκάφες». Και σκεφτείτε την πίεση και την αίσθηση ότι πρέπει στην επόμενη βάρδια να «κάνουν κάτι παραπάνω», να δείξουν ότι ούτε δειλοί είναι, ούτε χαλαροί. Και αναρωτηθείτε τι σημαίνει αυτό μέσα στη δύσκολη συνθήκη της νύχτας, της κακοκαιρίας, της προσπάθειας των διακινητών να τους αποφύγουν, του φόβου και της έντασης και το βαθμό στον οποίο όλα αυτά -αναλόγως βεβαίως και την ιδιοσυγκρασία, αλλά και τις αρχές και την ιδεολογία του καθενός, με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα να μην καταδικάζει δια ροπάλου υψηλού ρίσκου επιλογές- μπορούν να ωθήσουν σε λάθη, σε πρακτικές αποτροπής που είναι πιο βίαιες από ό,τι πρέπει. Και πόσο λίγο θέλει για να γίνει το κακό…

Και έτσι επιστρέφω στο αρχικό ερώτημα που έθεσα: θέλουμε να πνίγονται άνθρωποι ή όχι. Ας απαντήσουμε αυτό και μετά ας συζητήσουμε για «μεταναστευτική πολιτική». Γιατί δεν θέλω να ζω σε μια χώρα που πνίγει ανθρώπους στα σύνορά της.