Σε μια κίνηση που θέτει υπό αμφισβήτηση τη νομική βάση των κυβερνητικών χειρισμών, το ελληνικό νομικό τμήμα της διεθνούς πρωτοβουλίας Global Sumud Flotilla απέστειλε επίσημο αίτημα παροχής διευκρινίσεων προς την ηγεσία των Υπουργείων Εξωτερικών και Ναυτιλίας.

Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε συνέχεια της αναχαίτισης του στολίσκου από ισραηλινές δυνάμεις σε διεθνή ύδατα, εντός όμως της ελληνικής ζώνης έρευνας και διάσωσης (SAR), το βράδυ της 29ης Απριλίου 2026.

Οι νομικοί εκπρόσωποι της οργάνωσης ζητούν σαφείς απαντήσεις για τη στάση της Αθήνας, εγείροντας ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας και προστασίας των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας και της αβλαβούς διέλευσης

Στο επίκεντρο της επιστολής, η οποία κοινοποιήθηκε στους Υπουργούς Γεώργιο Γεραπετρίτη και Βασίλη Κικίλια, βρίσκεται η δραστηριότητα ξένων στρατιωτικών δυνάμεων σε απόσταση μικρότερη των 80 ναυτικών μιλίων δυτικά της Κρήτης. Η νομική ομάδα επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), τονίζοντας ότι το δικαίωμα της «αβλαβούς διέλευσης» πολεμικών πλοίων δεν είναι ανεπιφύλακτο, ειδικά όταν θίγεται η ασφάλεια του παράκτιου κράτους.

Τα ερωτήματα που τίθενται είναι αμείλικτα: Διαπιστώθηκε από τις ελληνικές υπηρεσίες παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας; Ποια μέτρα ελήφθησαν για την προστασία της εθνικής ασφάλειας και αν υπήρξε ρητή άδεια των ελληνικών αρχών για τη δράση των ισραηλινών πλοίων στην περιοχή; Η νομική ομάδα υπογραμμίζει ότι η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων με επιχειρησιακό χαρακτήρα σε τόσο μικρή απόσταση από τις ελληνικές ακτές απαιτεί πλήρη διαφάνεια ως προς τη νομική της κάλυψη.

Δικαιοδοσία σε διεθνή ύδατα και το ερώτημα της «συνέργειας»

Μια άλλη κρίσιμη πτυχή της υπόθεσης αφορά τη νομιμότητα της επέμβασης σε σκάφη υπό ξένη σημαία. Οι νομικοί σημειώνουν ότι, βάσει των άρθρων 92 και 100 της UNCLOS, ένα κράτος δεν μπορεί να ασκήσει εξουσία σε πλοίο σε διεθνή ύδατα χωρίς τη συναίνεση του κράτους της σημαίας, εκτός ακραίων περιπτώσεων όπως η πειρατεία.

• Συνεργασία με το Ισραήλ: Ζητείται να διευκρινιστεί με βάση ποιον κανόνα δικαίου η Ελλάδα συνεργάστηκε για τη διακοπή μιας ανθρωπιστικής πρωτοβουλίας.

• Η ιδιότητα των επιβαινόντων: Ερωτάται με ποια νομική ιδιότητα παραδόθηκαν οι υπήκοοι Ε.Ε. από τις ισραηλινές αρχές και παραλήφθηκαν από τις ελληνικές, δεδομένου ότι η μεταφορά τους χαρακτηρίζεται από τους νομικούς ως «παράνομη απαγωγή».

• Διεθνής Ευθύνη: Τίθεται το ζήτημα της ενδεχόμενης διεθνούς ευθύνης της Ελλάδας λόγω συμμετοχής ή συνέργειας σε πράξεις που ενδέχεται να αντιτίθενται στο διεθνές δίκαιο.

Η παράκαμψη των υποχρεώσεων Έρευνας και Διάσωσης (SAR)

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υποχρεώσεις της Ελλάδας στο πλαίσιο της Σύμβασης SAR. Παρά τις αναφορές για εκπομπή σημάτων κινδύνου (SOS), καταστροφή σκαφών και επικείμενη κακοκαιρία, οι ελληνικές αρχές εμφανίζονται να μην έχουν αναλάβει τον πρωτεύοντα ρόλο που τους αναλογεί εντός της περιοχής ευθύνης τους. Η νομική ομάδα ερωτά εάν υποβλήθηκε αίτημα βοήθειας από τους επιβαίνοντες και ποιες ενέργειες έγιναν για τη διασφάλιση της ζωής τους, αντί της απλής «υποδοχής» τους κατόπιν συνεννόησης με το Ισραήλ.

Η τύχη των αγνοουμένων και οι καταγγελίες για κακοποίηση

Η επιστολή κλείνει με την έκφραση έντονης ανησυχίας για δύο μέλη της αποστολής, υπηκόους της Ε.Ε. και της Βραζιλίας, οι οποίοι δεν αποβιβάστηκαν στην Ελλάδα αλλά μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ για «ανάκριση». Οι νομικοί χαρακτηρίζουν την ενέργεια αυτή ως «αρπαγή» κατά τον Ποινικό Κώδικα και θέτουν ζητήματα παραβίασης των άρθρων 3 και 6 της ΕΣΔΑ περί απαγόρευσης βασανιστηρίων και δικαιώματος σε δίκαιη δίκη.

Επιπλέον, καταγγέλλεται ότι πολλοί από τους επιβαίνοντες που έφτασαν σε ελληνικό έδαφος έφεραν σοβαρά τραύματα από κακοποίηση. Ζητούνται εξηγήσεις για το εάν εξασφαλίστηκε η προξενική προστασία των κρατουμένων και ποιες εγγυήσεις ζητήθηκαν από την Αθήνα για τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.

Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο:

ΠΡΟΣ:

Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας

Υπόψιν Υπουργού κου, Γεωργίου Γεραπετρίτη
Γραφείο Νομικής Υποστήριξης ΥΠΕΞ

Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

Υπόψιν Υπουργού κου, Βασίλη Κικίλια
Αρχηγού Λιμενικού Σώματος- Ελληνικής Ακτοφυλακής, κου Χρήστου Κοντορουχά
Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης [ΕΚΣΕΔ]
Κέντρο Επιχειρήσεων Λ.Σ. – ΕΛ. ΑΚΤ. (ΚΕΠΙΧ/Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.)
ΘΕΜΑ:

Αίτημα παροχής διευκρινίσεων αναφορικά με τη νομική βάση ενεργειών της Ελληνικής Δημοκρατίας σε σχέση με το περιστατικό της αναχαίτισης του Παγκόσμιου Στόλου Sumud εντός διεθνών υδάτων και της ελληνικής ζώνης έρευνας και διάσωσης, σε απόσταση μικρότερη των 80 ναυτικών μιλίων δυτικά της Κρήτης το βράδυ της Τετάρτης 29/04/2026 έως τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης 30/04/2026.

Ενεργώντας ως ελληνική ομάδα νομικής υποστήριξης της διεθνούς πρωτοβουλίας του Παγκόσμιου Στόλου Sumud τμήματος της διεθνούς ομάδας νομικής βοηθείας, ζητούμε με την παρούσα επιστολή μας να δοθούν διευκρινίσεις αναφορικά με τη νομική βάση και τη συμβατότητα με το διεθνές και εθνικό δίκαιο των ενεργειών της Ελληνικής Δημοκρατίας, όπως αυτές προκύπτουν από την πρόσφατη ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών, σχετικά με την υποδοχή των επιβαινόντων του στολίσκου Global Sumud Flotilla στην ελληνική επικράτεια.

Σύμφωνα με την από 30.04.2026 ανακοίνωσή Σας, η Ελλάδα, για ανθρωπιστικούς λόγους, ανέλαβε την υποδοχή των επιβαινόντων και τον επαναπατρισμό τους, κατόπιν συνεννόησης με τις ισραηλινές αρχές. Ωστόσο, από τα πραγματικά περιστατικά εγείρονται σοβαρά ζητήματα εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας, της κρατικής κυριαρχίας και της διεθνούς ευθύνης ως ακολούθως:

Ι. Ζήτημα διέλευσης πολεμικών πλοίων και προστασίας εθνικής κυριαρχίας.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), τα πολεμικά πλοία ξένου κράτους δεν απολαύουν ανεπιφύλακτα του δικαιώματος αβλαβούς διέλευσης (innocent passage) στα χωρικά ύδατα άλλου κράτους, ιδίως όταν η παρουσία ή οι δραστηριότητές τους δύνανται να θίξουν την ειρήνη, την τάξη ή την ασφάλεια του παράκτιου κράτους (άρθρα 17–19 UNCLOS).

Από τα πραγματικά περιστατικά, αλλά και τη διατύπωση της δικής σας ανακοίνωσης, προκύπτει ότι επιχειρήθηκε ή έλαβε χώρα δραστηριότητα ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή πλησίον της Κρήτης, ενδεχομένως με επιχειρησιακό χαρακτήρα.

Κατόπιν τούτου, τίθενται τα εξής ερωτήματα:

1. Δεν διαπιστώθηκε από το υπουργείο σας , βάσει των άνω πραγματικών περιστατικών η παραβίαση των κανόνων αβλαβούς διέλευσης αλλά και της εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας;
2. Εάν ναι, ποια μέτρα έλαβε η Ελληνική Δημοκρατία για την προστασία της εθνικής της ασφάλειας και την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον;
3. Υπήρξε ρητή άδεια ή συναίνεση των ελληνικών αρχών για τη δράση των εν λόγω πλοίων στην περιοχή; ΙΙ. Νομιμότητα επέμβασης σε σκάφη υπό ξένη σημαία σε διεθνή ύδατα και ζήτημα δικαιοδοσίας.

Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας και ιδίως τις διατάξεις περί δικαιοδοσίας σε πλοία υπό ξένη σημαία, ένα κράτος δεν δύναται να ασκήσει εξουσία επί πλοίου σε διεθνή ύδατα χωρίς τη συναίνεση του κράτους της σημαίας, εκτός περιορισμένων εξαιρέσεων (π.χ. πειρατεία, εμπορία ανθρώπων) (UNCLOS, άρθρα 92, 100 επ.).

Από τις αντιδράσεις άλλων κρατών μελών της ΕΕ και τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι είχε δοθεί προηγούμενη άδεια από το κράτος σημαίας στα ισραηλινά σκάφη για την όποια επέμβαση.

Στο πλαίσιο αυτό, τίθενται τα εξής:

1.Με βάση ποιον κανόνα διεθνούς ή εθνικού δικαίου η Ελληνική Δημοκρατία συνεργάστηκε με τις ισραηλινές αρχές προκειμένου να διακοπεί η πρωτοβουλία παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας και με ποια νομική βάση συνεργάστηκε με τις ισραηλινές αρχές για τους απαχθέντες από τις δυνάμεις της; Οι υπήκοοι Ε.Ε. που νομίμως απέπλευσαν από τις ισπανικές και ιταλικές ακτές και πάρα τους διεθνείς και εσωτερικούς κανόνες δικαίου , παρανόμως, απήχθησαν, με ποια ιδιότητα παραδόθηκαν από τις ισραηλινές αρχές και σε ποια νομική βάση παραλήφθηκαν αντίστοιχα από τις ελληνικές αρχές;

2. Δεν θεωρήθηκε από τις υπηρεσίες σας ότι είχε διαπραχθεί παράνομη πράξη και στην περίπτωση αυτή, δεν θεωρήθηκε ότι έπρεπε να ασκήσει η Ελλάδα πράξεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της σε σχέση με την παραβίαση αυτή;
3. Ελήφθη υπόψη το ενδεχόμενο διεθνούς ευθύνης λόγω συμμετοχής ή συνέργειας σε πράξη που ενδέχεται να αντίκειται στο διεθνές δίκαιο; ΙΙΙ. Υποχρεώσεις έρευνας και διάσωσης (SAR) και ενέργειες εντός περιοχής ευθύνης.

Βάσει των διεθνών υποχρεώσεων της Ελλάδας στο πλαίσιο της Σύμβασης για Έρευνα και Διάσωση (SAR Convention) και των σχετικών διατάξεων της UNCLOS (άρθρο 98), η Ελλάδα φέρει υποχρεώσεις για την παροχή βοήθειας σε πρόσωπα που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα εντός της περιοχής ευθύνης της.

Λαμβάνοντας υπόψη τις αναφορές περί εκπομπής σήματος κινδύνου (SOS), καταστροφής σκαφών, απώλειας επικοινωνιών και επικείμενης κακοκαιρίας, τίθενται τα εξής ερωτήματα:

1. Υποβλήθηκε αίτημα βοήθειας από τα σκάφη ή τους επιβαίνοντες εντός της ελληνικής περιοχής ευθύνης SAR;
2. Ποιες ενέργειες ανέλαβαν οι ελληνικές αρχές για τη διασφάλιση της ζωής και της ασφάλειας των επιβαινόντων;
3. Υπήρξε συντονισμός με άλλα κράτη ή διεθνείς οργανισμούς για την αντιμετώπιση του περιστατικού;

Περαιτέρω, εκφράζουμε έντονη ανησυχία αναφορικά με τη μεταφορά και κράτηση δύο μελών της αποστολής, υπηκόων κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βραζιλίας, οι οποίοι, όπως προκύπτει, δεν αποβιβάστηκαν στην ελληνική επικράτεια αλλά κρατήθηκαν και μεταφέρθηκαν από τις ισραηλινές αρχές για περαιτέρω «ανάκριση», στο Ισραήλ.

Το γεγονός αυτό εγείρει σοβαρά ζητήματα υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου, ιδίως ως προς την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Ειδικότερα, η κράτηση και ενδεχόμενη ποινική δίωξη των εν λόγω προσώπων εγείρει ζητήματα συμμόρφωσης με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 της ΕΣΔΑ και στο άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα καθώς και με την απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης και των βασανιστηρίων (άρθρο 3 ΕΣΔΑ, άρθρο 7 ΔΣΑΠΔ και Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων και Άλλων Τρόπων Σκληρής, Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας).

Από τα ως άνω εκτεθέντα, τίθεται ζήτημα ως προς τη νομιμότητα της μεταφοράς τους εκτός των ελληνικών υδάτων, ιδίως εφόσον αυτή έλαβε χώρα εντός περιοχής ευθύνης έρευνας και διάσωσης (SAR) της Ελλάδας, καθώς και ως προς την ενδεχόμενη έκθεσή τους σε αυθαίρετη κράτηση ή ποινική δίωξη χωρίς τις κατά νόμω εγγυήσεις.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, καθίσταται αναγκαίο να διευκρινιστεί:

1. Εάν οι ελληνικές αρχές είχαν γνώση ή συμμετοχή στην μεταφορά των προσώπων, η οποία συνιστά αρπαγή κατά τον ελληνικό Ποινικό Κώδικα,
2. Εάν εξασφαλίστηκε η προξενική τους προστασία, και
3. Αν και ποια μέτρα ελήφθησαν και ποιές εγγυήσεις ζητήθηκαν για τη διασφάλιση των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων.
4. Γνωρίζετε ότι οι επιβαίνοντες κατά την άφιξή τους στο ελληνικό έδαφος εμφανίστηκαν να φέρουν σοβαρά τραύματα αποτέλεσμα κακοποίησης από τις ισραηλινές αρχές, και αν ναι, σε ποίες ενέργειες προέβησαν οι ελληνικές αρχές για την εξασφάλιση τόσο της πρόσβασης τους σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όσο και της αποτελεσματικής άσκησης των δικαιώματων τους έναντι των σε βάρος του πράξεων.

Τα ανωτέρω ζητήματα εγείρουν σημαντικά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητα των εξελίξεων με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και τις υποχρεώσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας ως παράκτιου κράτους και κράτους υποδοχής.

Ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η παροχή διευκρινίσεων αναφορικά με τη νομική βάση των ενεργειών της Ελληνικής Δημοκρατίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με το διεθνές και εθνικό δίκαιο.

Με εκτίμηση,

Η ομάδα νομικής υποστήριξης του ελληνικού τμήματος του GSF