Η ΕΕ παραμένει διχασμένη όσον αφορά την επιβολή κυρώσεων στο Ισραήλ, παρά το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη επικρίνουν τη χώρα για τη δεινή κατάσταση στη Γάζα και τη βία κατά των Παλαιστινίων από Ισραηλινούς εποίκους στη Δυτική Όχθη.

Η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, δήλωσε ότι οι προτάσεις για μερική αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ παραμένουν στο τραπέζι, αλλά απαιτούν από τα κράτη να αλλάξουν τις θέσεις τους προκειμένου να τεθούν σε ισχύ.

Μιλώντας μετά από συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ την Τρίτη, δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεν το είδαμε αυτό σήμερα, αλλά αυτές οι συζητήσεις θα συνεχιστούν».

Η Κάλας απέρριψε την κριτική ότι η προσέγγιση του μπλοκ προς το Ισραήλ υποδηλώνει δύο μέτρα και δύο σταθμά —μια κατηγορία που διατυπώθηκε από ορισμένους εντός της ΕΕ— ενώ εξέφρασε αμφιβολίες για τον αντίκτυπο των κυρώσεων. «Μια αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης, θα σταματήσει την επέκταση [από Ισραηλινούς εποίκους] στη Δυτική Όχθη; Ξέρετε, αυτό πιθανότατα επίσης δεν ισχύει».

Ξεχωριστά, ανέφερε ότι η ΕΕ θα ενισχύσει τους εκτεταμένους περιορισμούς κατά του Ιράν, υιοθετώντας νέες κυρώσεις σε Ιρανούς που εμπλέκονται στον περιορισμό της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η ΕΕ θα επιδιώξει να υιοθετήσει τις κυρώσεις τον Μάιο, δήλωσε η ίδια.

Στη συνάντηση της Τρίτης, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Σλοβενία πίεσαν την Κάλας να επαναφέρει το θέμα της μερικής αναστολής της συμφωνίας σύνδεσης του Ισραήλ με την ΕΕ, η οποία προτάθηκε το περασμένο φθινόπωρο αλλά δεν εξασφάλισε ποτέ την υποστήριξη της πλειοψηφίας.

Οι τρεις χώρες, ιστορικοί υποστηρικτές των παλαιστινιακών δικαιωμάτων, έστειλαν επιστολή στην Κάλας την περασμένη εβδομάδα, περιγράφοντας τις «ανυπόφορες» συνθήκες στη Γάζα με συνεχείς παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός και ανεπαρκή είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς και την κλιμάκωση της βίας κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.

Ο Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες, υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, δήλωσε την Τρίτη: «Ενόσω το Ισραήλ συνεχίζει σε αυτό το μονοπάτι ενός μόνιμου, αέναου πολέμου, δεν θα μπορούμε να [διατηρούμε τις σχέσεις μας] με τον ίδιο τρόπο».

Ο Πέδρο Σάντσεθ, πρωθυπουργός της Ισπανίας —ο οποίος υπήρξε από τους πιο ένθερμους Ευρωπαίους επικριτές του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα— κάλεσε την ΕΕ το περασμένο Σαββατοκύριακο να τερματίσει τη συμφωνία σύνδεσής της με το Ισραήλ.

Ο Μαξίμ Πρεβό, υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου, δήλωσε: «Ήταν σαφές ότι πρέπει να υψώσουμε τη φωνή μας για τις κυρώσεις», αναφερόμενος στη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη που φτάνει σε «πρωτοφανή επίπεδα», καθώς και στην ψήφιση της θανατικής ποινής από το ισραηλινό κοινοβούλιο.

«Υπάρχουν σαφώς σοβαρές επιθέσεις στις αρχές των δικαιωμάτων και των αξιών της ΕΕ που διέπουν αυτή τη συμφωνία», είπε, αναφερόμενος στο άρθρο 2 του συμφώνου ΕΕ-Ισραήλ.

Η Κάθλιν Βαν Μπρεμπτ, Βελγίδα αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκπροσωπεί τους Σοσιαλιστές για θέματα εμπορίου, δήλωσε ότι η ΕΕ διαβρώνει την αξιοπιστία της ως υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Η αποτυχία τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και των κρατών μελών της ΕΕ να ενεργήσουν κατάλληλα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δικές τους αξίες και πεποιθήσεις, καθιστά την Ευρώπη συνένοχη στα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράττονται από το Ισραήλ», δήλωσε η ίδια.

Η Γερμανία δήλωσε ότι η πρόταση για αναστολή της συμφωνίας ήταν ακατάλληλη. Ο Γιόχαν Βάντεφουλ, υπουργός Εξωτερικών, δήλωσε: «Πρέπει να μιλήσουμε με το Ισραήλ για τα κρίσιμα ζητήματα. Αυτό πρέπει να γίνει μέσα από έναν κριτικό, εποικοδομητικό διάλογο με το Ισραήλ».

Η συμφωνία σύνδεσης χρειάζεται ομόφωνη έγκριση από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ για να ανακληθεί, αλλά μια μερική αναστολή απαιτεί μόνο μια σταθμισμένη πλειοψηφία 15 κρατών μελών που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ. Είτε η Γερμανία είτε η Ιταλία θα έπρεπε να αλλάξουν τη θέση τους, υποθέτοντας ότι η υποστήριξη από το περασμένο φθινόπωρο παραμένει σταθερή.

Σε μια οξεία κριτική, η Διεθνής Αμνηστία κατηγόρησε την ΕΕ για «ηθική αποτυχία» που έδειξε «θρασεία περιφρόνηση για τις ζωές των αμάχων, ιδιαίτερα στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και στον Λίβανο».

Η ΜΚΟ ήταν μεταξύ των 70 οργανώσεων που ζήτησαν την αναστολή της συμφωνίας ΕΕ-Ισραήλ την περασμένη εβδομάδα. Σε ξεχωριστές πρωτοβουλίες, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι και σχεδόν 400 ανώτεροι διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν διατυπώσει την ίδια απαίτηση προς τους ηγέτες της ΕΕ.

Αυξάνοντας την πίεση από άλλη κατεύθυνση, η Γαλλία και η Σουηδία προέτρεψαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να «εξετάσει επειγόντως» την επιβολή δασμών σε προϊόντα από παράνομους οικισμούς στη Δυτική Όχθη και περιορισμούς στις εξαγωγές προς αυτά τα εδάφη. Η Κάλας δήλωσε ότι θα θέσει την πρόταση αυτή στον Ευρωπαίο Επίτροπο για το Εμπόριο.

Η Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για την εμπορική πολιτική της ΕΕ, έχει δηλώσει προηγουμένως ότι τα αγαθά που προέρχονται από ισραηλινούς οικισμούς που περιήλθαν υπό ισραηλινή διοίκηση μετά τον Ιούνιο του 1967 δεν δικαιούνται προτιμησιακή μεταχείριση. «Μόνο προϊόντα που προέρχονται από το κυρίως Ισραήλ τυγχάνουν εμπορικών προτιμήσεων βάσει της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ», δήλωσε εκπρόσωπος τον Μάρτιο.

Ο Έσπεν Μπαρθ Άιντε, υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, δήλωσε ότι ένα από τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζει η Παλαιστινιακή Αρχή είναι η καταπάτηση της Παλαιστίνης από βίαιους εποίκους, «μερικές φορές με την ανοχή, ακόμα και την υποστήριξη της ισραηλινής κυβέρνησης και των IDF [Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας]».

Η Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ, έχει διαδραματίσει ιστορικό ρόλο στην προσπάθεια διαμεσολάβησης για την ειρήνη μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων. Ήταν μεταξύ των πρώτων κυβερνήσεων που αναγνώρισαν την παλαιστινιακή κρατική οντότητα στο τελευταίο κύμα υποστήριξης.

Ο υπουργός κάλεσε επίσης το Ισραήλ να αποδεσμεύσει τα παλαιστινιακά «έσοδα εκκαθάρισης», φόρους και δασμούς, που αποτελούν την κύρια πηγή εσόδων της Παλαιστινιακής Αρχής, αλλά εισπράττονται από το Ισραήλ βάσει των συμφωνιών του Όσλο, με τη διαμεσολάβηση της Νορβηγίας.

Η μεταφορά των εσόδων έχει ανασταλεί από το Ισραήλ από τον Μάιο του 2025, δημιουργώντας προβλήματα στην Αρχή για την πληρωμή δασκάλων, γιατρών, εργατών καθαριότητας και αστυνομικών.

«Αυτό δεν είναι να ζητάμε από το Ισραήλ να κάνει κάτι επιπλέον. Είναι απλώς να κάνει κάτι που είναι ήδη νομικά υποχρεωμένο να πράξει. Αυτό είναι το νούμερο ένα αίτημά μας και θα πρέπει να συμβεί άμεσα», δήλωσε ο υπουργός.

Αρνήθηκε να σχολιάσει τι πρέπει να κάνει η ΕΕ, αλλά δήλωσε: «Πιστεύω ότι είναι σημαντικό να καταστεί σαφές στο Ισραήλ ότι περιμένουμε να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και είναι πλέον καλά εδραιωμένο ότι η κατοχή στο σύνολό της είναι παράνομη», αναφερόμενος στη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του ΟΗΕ το 2024.

Η ισραηλινή κυβέρνηση αντεπιτέθηκε στους επικριτές της στην ΕΕ, κατηγορώντας κυρίως τον Σάντσεθ για υποκρισία και δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Ο Γκιντεόν Σάαρ, υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, δήλωσε ότι η ισπανική κυβέρνηση έλαβε ευχαριστίες «από το βάναυσο καθεστώς του Ιράν και την τρομοκρατική οργάνωση», προσθέτοντας ότι έχει «αφοσιωθεί στη διάδοση του αντισημιτισμού».

Ανάρτησε τη δήλωση στο X, μαζί με μια φωτογραφία που προφανώς έδειχνε μια αφίσα με το πρόσωπο του Σάντσεθ και τις επικρίσεις του για τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Ιράν πάνω σε έναν ιρανικό πύραυλο.