Σε μείζονα πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση εξελίσσεται η παρουσία του προέδρου της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι (Javier Milei), στο Σαντιάγο της Χιλής, στο πλαίσιο των εργασιών του Φόρουμ της Μαδρίτης (Madrid Forum).

Σε μια εκτενή ομιλία με έντονο ιδεολογικό φορτίο, ο Αργεντινός ηγέτης προχώρησε σε ανοιχτή δικαίωση της ανατροπής του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε (Salvador Allende) το 1973, αποδίδοντας στο καθεστώς που ακολούθησε δεκαετίες οικονομικής προόδου.

Παράλληλα, ο κ. Μιλέι εξαπέλυσε εκ νέου προσωπικές επιθέσεις κατά του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ (Pedro Sánchez), επέκρινε τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, κατηγόρησε τον πρώην πρόεδρο της Αργεντινής Μαουρίσιο Μάκρι (Mauricio Macri) για υποχώρηση απέναντι σε πιέσεις και απηύθυνε κάλεσμα συγκρότησης μιας διεθνούς συμμαχίας της δεξιάς.

Οι δηλώσεις του προκάλεσαν άμεση και οξεία αντίδραση στο εσωτερικό της Χιλής —με προεξάρχουσα την πρώην υπουργό Άμυνας και εγγονή του Αλιέντε, Μάγια Φερνάντες— αλλά και κύμα επικρίσεων από το σύνολο της αργεντινής αντιπολίτευσης, που τον κατηγόρησε για ευθεία απολογία της δικτατορίας του Αουγκούστο Πινοσέτ.

Η εξύμνηση της ανατροπής Αλιέντε και η αναφορά στην οικονομία της Χιλής

Αναφερόμενος στη σύγχρονη ιστορία της Χιλής, ο Χαβιέρ Μιλέι ενέταξε τα γεγονότα του 1973 στον πυρήνα της διεθνούς ιδεολογικής του αντιπαράθεσης, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική επέμβαση υπήρξε καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της χώρας:

«Το καλύτερο αντίδοτο απέναντι σε αυτούς τους βρώμικους αριστερούς που αρνούνται την πραγματικότητα είναι τα δεδομένα (…) Η Χιλή είναι ένας εμβληματικός τόπος γιατί με την πρόσφατη ιστορία της μας υπενθυμίζει την τεράστια αξία του να δίνεις την πολιτισμική μάχη. Μετά την ανατροπή του κομμουνιστή (Σαλβαδόρ) Αλιέντε, η Χιλή εισήλθε σε μια περίοδο σταθερότητας και ανάπτυξης που διήρκεσε περισσότερα από 40 χρόνια».

Συνεχίζοντας την τοποθέτησή του, ο πρόεδρος της Αργεντινής υποστήριξε ότι η χώρα μετατράπηκε αναμφίβολα σε «αντικείμενο φθόνου σε οικονομικούς όρους για ολόκληρη την περιοχή», σημειώνοντας ωστόσο ότι, παρότι γνώρισε «τους καρπούς της ελευθερίας», στη συνέχεια «έπεσε στη φάρσα του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα μαζί με την υπόλοιπη περιοχή».

Η ιστορική αυτή περίοδος στην οποία αναφέρθηκε περιλαμβάνει τα 17 χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας υπό τον Αουγκούστο Πινοσέτ, ο οποίος κατέλαβε την εξουσία με το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973 και κυβέρνησε έως το 1990.

Η αντίδραση της Μάγια Φερνάντες και η καταδίκη από το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Χιλής

Οι αναφορές αυτές προκάλεσαν άμεση απάντηση από τη Μάγια Φερνάντες (Maya Fernández), πρώην υπουργό Άμυνας της Χιλής και εγγονή του Σαλβαδόρ Αλιέντε. Σε δημόσια δήλωσή της, η κ. Φερνάντες χαρακτήρισε τις τοποθετήσεις του Αργεντινού προέδρου «εξαιρετικά σοβαρές»:

«Πρώτα απ’ όλα, επειδή εξυμνεί την ανατροπή ενός δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου. [Μια τέτοια ερμηνεία] κανονικοποιεί τη θεσμική ρήξη και το πραξικόπημα, μια ιδέα που καμία χώρα που εκτιμά τη δημοκρατία της δεν πρέπει να ανέχεται, πόσο μάλλον να πανηγυρίζει απερίσκεπτα».

Η πρώην υπουργός υπογράμμισε ότι η βαρύτητα των δηλώσεων επιτείνεται από τον χρόνο και τον τόπο που διατυπώθηκαν, καθώς έγιναν λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση μιας ακόμη επετείου από το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Υπενθύμισε παράλληλα ότι από την ημερομηνία εκείνη ξεκίνησε «μια δικτατορία υπεύθυνη για βασανιστήρια, δολοφονίες, αναγκαστικές εξαφανίσεις και σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», κατηγορώντας τον κ. Μιλέι για «ανησυχητική αδιαφορία απέναντι στα θύματα και τις οικογένειές τους» και για έλλειψη σεβασμού στη δημοκρατική μνήμη της Χιλής.

Την ίδια ώρα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Χιλής (PS) εξέφρασε την «πιο έντονη απόρριψή» του, τονίζοντας ότι είναι «απαράδεκτο ένας ξένος ηγέτης να έρχεται στη Χιλή για να επικροτεί ένα πραξικόπημα ενάντια σε έναν δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρο».

Επιπλέον, παράγοντες της χιλιανής αντιπολίτευσης κάλεσαν τον ηγέτη της δεξιάς Χοσέ Αντόνιο Καστ (José Antonio Kast) —ο οποίος είχε διμερή συνάντηση με τον Αργεντινό ομόλογό του στο προεδρικό μέγαρο La Moneda μετά το πέρας της ομιλίας— να αποδοκιμάσει ανοιχτά τις εκφράσεις του κ. Μιλέι.

Σύσσωμη καταδίκη από την αργεντινή αντιπολίτευση: «Συγγνώμη, Χιλή» και καταγγελίες για απολογία του θανάτου

Στο Μπουένος Άιρες, οι τοποθετήσεις του προέδρου πυροδότησαν οξύτατες αντιδράσεις από ευρύ φάσμα της αντιπολίτευσης.

Ο εθνικός βουλευτής και πρόεδρος της Πολιτικής Συμμαχίας (Coalición Cívica), Μαξιμιλιάνο Φεράρο (Maximiliano Ferraro), δήλωσε ότι ο πρόεδρος «δεν σταματά να ξεπερνά τα όρια και να συμπεριφέρεται με επαίσχυντο και ανεύθυνο τρόπο»:

«Τώρα εξυμνεί έναν δικτάτορα όπως ο Αουγκούστο Πινοσέτ και το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Σαλβαδόρ Αλιέντε, προσβάλλει ένα σημαντικό τμήμα του χιλιανού λαού και απαξιώνει δημοκρατικά εκλεγμένους προέδρους, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές διαφορές που μπορεί να έχει μαζί τους. Συγγνώμη, Χιλή».

Από τον ίδιο χώρο, η πρώην βουλευτής Πάουλα Ολιβέτο Λάγο (Paula Oliveto Lago) εστίασε στην αντίφαση με το ζήτημα των Μαλβίνων, σημειώνοντας: «Πώς πάει στο μυαλό ενός Αργεντινού προέδρου να εξυμνεί τον Πινοσέτ και μετά να μιλά για τις Μαλβίνες; Δεν ξέρω πια αν πρόκειται για άγνοια ή κυνισμό. Αυτό που μου φαίνεται φρικτό είναι αυτή η προτίμηση στην κολακεία δικτατόρων. Είναι ένας επαγγελματίας του ψεύδους».

Εκ μέρους της παράταξης «Ένωση για την Πατρίδα» (Unión por la Patria), η βουλευτής Σεσίλια Μορό (Cecilia Moreau) τόνισε: «Ήταν ένα πραξικόπημα. Ήταν μια αιματηρή δικτατορία. Ήταν δολοφονίες, βασανιστήρια και εξαφανίσεις. Το να εξυμνεί ο πρόεδρος Μιλέι τον Πινοσέτ είναι ντροπή για τη δημοκρατία μας. Ποτέ ξανά σημαίνει ποτέ ξανά».

Αντίστοιχα, η επικεφαλής του Μετώπου της Αριστεράς (Frente de Izquierda), Μίριαμ Μπρέγκμαν (Myriam Bregman), επισήμανε: «Ο Μιλέι εξυμνεί το πραξικόπημα κατά του Σαλβαδόρ Αλιέντε. Η δικτατορία του Πινοσέτ συντόνιζε την καταστολή με τη δικτατορία της Αργεντινής. Όταν μιλά για “ελευθερία”, τραβάει πάντα προς την ίδια κατεύθυνση».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο βουλευτής του περονιστικού χώρου Χουάν Κάρλος Μολίνα (Juan Carlos Molina), ο οποίος υπογράμμισε ότι «το να πανηγυρίζεις για το αιματηρό πραξικόπημα του Πινοσέτ δεν είναι “πολιτισμική μάχη”, είναι απολογία του θανάτου», προσθέτοντας ότι η εξύμνηση ενός καθεστώτος που βασάνισε, δολοφόνησε και δίωξε χιλιάδες ανθρώπους σημαίνει «να τάσσεσαι με τους δημίους και όχι με τα θύματα», συνιστώντας άμεση προσβολή στη μνήμη του λατινοαμερικανικού λαού.

Νέα επίθεση στον Πέδρο Σάντσεθ, κριτική στους ευρωκράτες και οι Μαλβίνες

Πέρα από τα ιστορικά ζητήματα, η ομιλία του Χαβιέρ Μιλέι περιελάμβανε σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία. Ο πρόεδρος της Αργεντινής επανέφερε την αντιπαράθεσή του με τον Ισπανό ομόλογό του Πέδρο Σάντσεθ, τον οποίο αποκάλεσε απαξιωτικά «Πεδρίτο», κατηγορώντας τον για μεταναστευτική πολιτική που επιφέρει απώλεια ταυτότητας στην Ισπανία.

Υπενθυμίζοντας παλαιότερες συγκρούσεις τους, σημείωσε ότι ο κ. Σάντσεθ είχε προσβληθεί όταν τον κατηγόρησε ότι ηγείται «μιας κυβέρνησης κλεφτών», υποστηρίζοντας πως τα γεγονότα που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν τις αιτιάσεις του. Παράλληλα, στράφηκε ευρύτερα κατά της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης:

«Δυστυχώς η Ευρώπη, το λίκνο του πολιτισμού μας, κυβερνάται σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο από γραφειοκράτες αποφασισμένους να καταστρέψουν όλα όσα είμαστε».

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, ο κ. Μιλέι επανέλαβε τη διεκδίκηση κυριαρχίας της Αργεντινής επί των Νήσων Μαλβίνων (Φώκλαντ), αμφισβήτησε την πετρελαϊκή εκμετάλλευση στον Νότιο Ατλαντικό και προειδοποίησε ότι η κυβέρνησή του θα αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για την υπεράσπιση των εθνικών πόρων.

Κατά τη διμερή συνάντηση με τον Χοσέ Αντόνιο Καστ, ευχαρίστησε τη Χιλή για την υποστήριξη της αργεντινής θέσης και ζήτησε συνεργασία για την αποτροπή παράνομων δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και αλιείας στην επίμαχη περιοχή.

Το παράδειγμα Μάκρι και το προσκλητήριο για διεθνή συμμαχία της δεξιάς

Στο αμιγώς εσωτερικό οικονομικό πεδίο, ο Αργεντινός πρόεδρος χρησιμοποίησε την εμπειρία της διακυβέρνησης του συνασπισμού «Cambiemos» υπό τον Μαουρίσιο Μάκρι το 2017 ως παράδειγμα προς αποφυγή, διαβεβαιώνοντας ότι η δική του διοίκηση δεν θα καμφθεί από πολιτικές πιέσεις:

«Αυτές οι στρατηγικές για τις οποίες σας μιλώ, στην πραγματικότητα δεν είναι νέες. Έκαναν το ίδιο με την κυβέρνηση του Μαουρίσιο Μάκρι το 2017. […] Η κυβέρνηση Cambiemos υπέκυψε στην πολιτική πίεση, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από το ακραίο κέντρο. Παρασύρθηκε από εκείνους που του πέταξαν δεκατέσσερις τόνους πέτρες και από τους υποτιθέμενους συμμάχους που πρότειναν να τραβήξει χειρόφρενο».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2017 η οικονομία βρισκόταν σε φάση ανάπτυξης και η φτώχεια σε χαμηλά επίπεδα δεκαετιών, αλλά οι κινητοποιήσεις ανέκοψαν την πορεία της διακυβέρνησης —ένα λάθος που διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να επαναλάβει.

Κλείνοντας, ο Χαβιέρ Μιλέι κάλεσε τις συντηρητικές και δεξιές δυνάμεις σε διεθνή συντονισμό:

«Δεν μπορούμε να μένουμε χώρια. Μπορούμε να αγνοήσουμε το πρόβλημα, αλλά το πρόβλημα δεν θα μας αγνοήσει. Πρέπει να αφήσουμε στην άκρη τις διαφορές και να εστιάσουμε σε αυτά που μας ενώνουν».

Προτείνοντας τη συγκρότηση μιας «διεθνούς συμμαχίας των ιδεών της ελευθερίας», ο πρόεδρος της Αργεντινής υποστήριξε ότι η Λατινική Αμερική διέρχεται μια φάση πολιτικής μεταστροφής που ξεκίνησε το 2021 από την Αργεντινή, καταλήγοντας ότι «ολόκληρη η ήπειρος κινείται προς τις αξίες που έκαναν τη Δύση μεγάλη, ακόμη και μετά από δεκαετίες σοσιαλιστικής κατήχησης».

🔥 CHILE EN LLAMAS CONTRA LA ULTRADERECHA: REPUDIO PROTESTAS Y REPRESIÓN EN SANTIAGO

La visita de Javier Milei para participar del Foro Madrid encendió las calles de Santiago. Cientos de manifestantes se movilizaron por el centro de la capital y se registraron fuertes incidentes… pic.twitter.com/VFt2JnyqAk

— Argentina Noticias (@argennoti) September 3, 2026