Η εξόντωση αρκετών ανώτερων ηγετικών στελεχών της Ισλαμικής Δημοκρατίας από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ επέτρεψε στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) να καλύψει το πολιτικό κενό που έμεινε πίσω τους, προειδοποιούν ειδικοί.
Καθώς η Τεχεράνη και οι ΗΠΑ εκπέμπουν αντικρουόμενα μηνύματα για την κατάσταση των ειρηνευτικών συνομιλιών, αυξάνονται τα ερωτήματα σχετικά με τη δομή της λήψης αποφάσεων στο Ιράν, καθώς ο νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεν έχει εμφανιστεί ακόμα δημόσια.
Οι μεταβαλλόμενες δομές εξουσίας εντός της ιρανικής κυβέρνησης σημαίνουν ότι τα αντι-αμερικανικά «γεράκια» θα μπορούσαν τώρα να καθορίζουν την ατζέντα των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με ειδικούς.
Αυτός ο κλειστός κύκλος φέρεται να μεταφέρει μηνύματα προφορικά, αποφεύγοντας τον εντοπισμό με ηλεκτρονικά μέσα και διασφαλίζοντας ότι τα νέα ηγετικά πρόσωπα δεν θα δολοφονηθούν.
Τα πλήγματα ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν έχουν επίσης αυξήσει τη συμπάθεια προς τον σκοπό τους, υποδαυλίζοντας τον εθνικισμό μεταξύ των νεότερων υποστηρικτών του καθεστώτος.
Η κατάσταση έχει δημιουργήσει ένα εχθρικό κλίμα για τα πιο φιλελεύθερα και μετριοπαθή στοιχεία εντός των συζητήσεων, τα οποία, ως αποτέλεσμα, έχουν παραγκωνιστεί, αναφέρουν αναλυτές.
Ρήγματα εμφανίζονται στο Ιράν
Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής έχει στραφεί στις παλινωδίες του Προέδρου Τραμπ μεταξύ διαφορετικών θέσεων για το Ιράν, αναλυτές λένε ότι και η ίδια η θέση της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις είναι ρευστή.
Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι ο γραμματέας του ανώτατου συμβουλίου εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, παραπονέθηκε σε ανώτερους ηγέτες των Φρουρών της Επανάστασης —«συμπεριλαμβανομένου του Βαχιντί»— ότι ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, είχε «υπερβεί την εντολή του» στις διαπραγματεύσεις.
Λέγεται ότι προκάλεσε αννησυχία υπονοώντας ότι η υποστήριξη της Τεχεράνης προς τη Χεζμπολάχ και τον Άξονα της Αντίστασης ήταν ευέλικτη, σύμφωνα με τη New York Post.
Ο κ. Αρακτσί είχε αρχικά συμφωνήσει να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ ως παραχώρηση προς την Ουάσιγκτον, αλλά οι Φρουροί της Επανάστασης επέμεναν να παραμείνουν κλειστά λόγω του αμερικανικού αποκλεισμού.
«Η οργή του Ζολγκάντρ έκανε ανώτερους ηγέτες στην Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένου του πρώην αρχηγού της Οργάνωσης Πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης και επί σειρά ετών μέλους του στενού κύκλου του Μοτζτάμπα, Χοσεΐν Ταέμπ, να ανακαλέσουν την αντιπροσωπεία διαπραγματεύσεων πίσω στην Τεχεράνη», ανέφερε το ISW.
Επαγγελματίας διπλωμάτης, ο κ. Αρακτσί έχει μακρά ιστορία στις διαπραγματεύσεις και ήταν καθοριστικός για τη διασφάλιση του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA) του 2015, μιας πυρηνικής συμφωνίας βάσει της οποίας το Ιράν βρισκόταν υπό την τακτική επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Ο «επιφυλακτικός» Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από εθνικιστές των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC)
Η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου οδήγησε σε μια λιγότερο ανεκτική προσέγγιση προς τη Δύση, σύμφωνα με τον Δρ Αντρέας Μπεμ (Dr Andreas Böhm), λέκτορα διεθνούς δικαίου και διεθνών υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο του Σεν Γκάλεν στην Ελβετία.
Σε προηγούμενες συγκρούσεις, ο Δρ Μπεμ λέει ότι το Ιράν έτεινε να αντιδρά «συμβολικά», στέλνοντας πυραύλους στο Ισραήλ και σε αμερικανικές βάσεις που φιλοξενούνται από χώρες του Κόλπου ή εκτοξεύοντας ρουκέτες στο Ισραήλ σε μια επίδειξη ισχύος.
«Αυτή η νέα ηγεσία είναι μάλλον πιο άμεση», λέει στον Independent. «Λένε ότι, για κάθε κλιμάκωση των Αμερικανών, εμείς θα κλιμακώνουμε περαιτέρω.
«Είναι πιο αποφασισμένοι να το φτάσουν μέχρι τέλους από ό,τι υπό τον Χαμενεΐ, ο οποίος θα το είχε χειριστεί διαφορετικά. Ήταν μάλλον επιφυλακτικός απέναντι στο ρίσκο [risk-averse] και ήταν κατά μιας ολοκληρωτικής επίθεσης. Αυτό τον έπληξε στρατηγικά. Είχαμε μια μεταμόρφωση του καθεστώτος και αυτό οδήγησε σε μια πιο σκληροπυρηνική θέση».
Το θεοκρατικό στοιχείο εντός της χώρας έχει εξασθενήσει, ενώ το στοιχείο της εθνικής ασφάλειας έχει ενισχυθεί, λέει ο Βουκ Βουκσάνοβιτς (Vuk Vuksanović), λέκτορας εξωτερικής πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου.
«Χρόνια πριν από τους συνεχιζόμενους πολέμους, υπήρχαν συζητήσεις ότι το θεοκρατικό στοιχείο του καθεστώτος, όπως προσωποποιείται στη μορφή του ανώτατου ηγέτη, πρόκειται να εξασθενήσει, ενώ το στοιχείο της εθνικής ασφάλειας, όπως ενσαρκώνεται στο IRGC, πρόκειται να αποκτήσει ισχύ», λέει στον Independent.
«Σήμερα, συμβαίνει ακριβώς αυτό. Τον δολοφονημένο ανώτατο ηγέτη διαδέχθηκε ο γιος του, κάτι που ήταν ένας τρόπος να σηματοδοτηθεί η συνέχεια με το πνεύμα της ιρανικής επανάστασης και ως σημάδι πρόκλησης απέναντι στον ισχυρισμό των ΗΠΑ ότι οι μέρες του καθεστώτος έχουν τελειώσει».
Λόγω του ρόλου τους στον πόλεμο, λέει ότι το IRGC από «ένα κέντρο εξουσίας εντός του ιρανικού κράτους έχει ενσωματωθεί ακόμη πιο σταθερά στο ίδιο το ιρανικό κράτος σε όλα τα επίπεδα».
«Κατά συνέπεια, το καθεστώς που οργανώνεται γύρω από τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας θα είναι πολύ πιο σκληροπυρηνικό, πολύ πιο εθνικιστικό και πολύ λιγότερο πρόθυμο για συμβιβασμούς».
Προσθέτει: «Το IRGC πρόκειται να αναδειχθεί ως το πρωταρχικό κέντρο εξουσίας του ιρανικού πολιτικού συστήματος ως αποτέλεσμα αυτού του πολέμου. Σε περιόδους κατάρρευσης, ειδικά σε πόλεμο, είναι οι μικροδιαχειριστές και όσοι είναι καλύτεροι στην οργανωμένη βία που φτάνουν στην κορυφή».
Ποιος διοικεί το Ιράν αυτή τη στιγμή;
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εξακολουθεί να εκδίδει εντολές σχετικά με την κατεύθυνση της πολιτικής του Ιράν απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, παρά τους ισχυρισμούς του υπουργού Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (Pete Hegseth), ότι ο γιος του Αλί Χαμενεΐ έχει «παραμορφωθεί».
Ο Δρ Μπεμ λέει ότι η απουσία του από τη δημόσια ζωή δεν θα είναι ασυνήθιστη για το ιρανικό κοινό και μπορεί ακόμη και να ενισχύσει την αντίληψη για τη δύναμή του. Η σιιτική μυθολογία εξυμνεί την πνευματική φιγούρα του Δωδέκατου Ιμάμη, ο οποίος πιστεύουν ότι ενεργεί μέσα από τις σκιές.
Επιπλέον, το ιρανικό κατεστημένο θα είναι επιφυλακτικό σχετικά με την υπερβολική προβολή ενός προσώπου μετά τη δολοφονία άλλων ανώτερων στελεχών, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής του συμβουλίου ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί. Εν τη απουσία του, έχουν εμφανιστεί αρκετά δημόσια πρόσωπα, αλλά η πραγματική δομή λήψης αποφάσεων είναι σε μεγάλο βαθμό αόρατη.
Ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ είναι σε μεγάλο βαθμό ένα δημόσιο πρόσωπο και πραγματιστής, αλλά οφείλει την εξουσία του στην εγγύτητά του με το IRGC, στο οποίο εντάχθηκε ως έφηβος. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Politico τον περασμένο μήνα, φέρεται να θεωρούνταν μια «θερμή επιλογή» για την ηγεσία του Ιράν.
Υπό την πίεση του πολέμου, το Ιράν φέρεται επίσης να παραχώρησε στους στρατιωτικούς του διοικητές μεγαλύτερη αυτονομία πάνω στις πολιτοφυλακές στο Ιράκ, επιτρέποντας σε ορισμένες ομάδες να πραγματοποιούν επιχειρήσεις χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης, δήλωσαν στο Associated Press τρία μέλη πολιτοφυλακών και δύο άλλοι αξιωματούχοι.
«Πολλοί από τους μετριοπαθείς και πραγματιστές που θα μπορούσαν να είχαν κλείσει μια συμφωνία με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του Αλί Λαριτζανί, σκοτώθηκαν σε αεροπορικές επιδρομές, κυρίως στις ισραηλινές», δήλωσε ο Δρ Βουκσάνοβιτς.
«Το IRGC, ως το κύριο κέντρο των σκληροπυρηνικών, μπορεί να χαλιναγωγήσει τυχόν εναπομείναντες πραγματιστές και μετριοπαθείς επισημαίνοντας ότι οι προηγούμενες προσπάθειες διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ απέτυχαν και ότι οι ΗΠΑ δεν είναι άξιες εμπιστοσύνης».
Το ξέρουμε…
Το να βλέπετε αυτά τα μηνύματα μπορεί να είναι κουραστικό. Και να είστε σίγουροί ότι ούτε κι εμείς βρίσκουμε κάποια ευχαρίστηση από το να τα γράφουμε... Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς. Αφορά κάτι πολύ πιο σημαντικό: την επιβίωση της ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Kρήτη.
Η στήριξη σας είναι σημαντική γιατί μας επιτρέπει να:
- - Κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι να πούμε ή τι να αποσιωπήσουμε.
- - Κρατάμε τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους, ακόμη και σε αυτούς που δεν έχουν την ικανότητα να πληρώσουν. Χωρίς paywall, χωρίς προνόμια μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.
Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται. Αν πιστεύετε ότι μια πραγματικά ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, τότε δώστε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
