Ο σοσιαλιστής ηγέτης ανέλαβε καθήκοντα το 2018, δεσμευόμενος να «καθαρίσει το σύστημα» μετά από πρόταση δυσπιστίας κατά του ηγέτη του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) Μαριάνο Ραχόι και της μαστιζόμενης από τη διαφθορά κυβέρνησής του.

Μετά από οκτώ χρόνια στην εξουσία, με τις εθνικές εκλογές να διαφαίνονται στον ορίζοντα για το 2027, το μεγάλο ερώτημα είναι αν η πολιτική καριέρα του Σάντσεθ έχει φτάσει στο τέλος της ή αν μπορεί να ανακάμψει ως ισχυρός διεκδικητής.

Με τη μεταναστευτική κρίση της Σεούτα να κυριαρχεί πρόσφατα στον πολιτικό διάλογο, τους συμμάχους του να στρέφονται εναντίον του και τις ενδείξεις μιας ευρύτερης συντηρητικής στροφής, η διακομματική συναίνεση είναι ότι ο πρωθυπουργός βρίσκεται σε ευάλωτη θέση.

Αριθμοί στα χαρτιά

Παρόλα αυτά, τα προβλήματα του Σάντσεθ δεν έχουν μεταφραστεί σε μια αναμφισβήτητη κατάρρευση της υποστήριξής του.

Πρόσφατη δημοσκόπηση από το κρατικό Κέντρο Κοινωνιολογικών Ερευνών (CIS), έναν κυβερνητικό οργανισμό που σε μεγάλο βαθμό διάκειται ευνοϊκά προς τους σοσιαλιστές, έδειξε το PSOE του Σάντσεθ να προηγείται στην πρόθεση ψήφου με 31%, μπροστά από το κεντροδεξιό PP που συγκεντρώνει 25,5%.

Το ακροδεξιό κόμμα Vox ακολουθεί με 16,6%, ενώ ο προοδευτικός συνασπισμός Sumar ακολυοθεί με 5,7%. Άλλες έρευνες τοποθετούν το PSOE χαμηλότερα, με τις εκτιμήσεις να υποχωρούν στο 25-27% των ψήφων. Η εταιρεία δημοσκοπήσεων Sigma Dos δίνει στο κόμμα 25,4%, η GAD3 26,1%, ενώ μια δημοσκόπηση της 40dB για την εφημερίδα El País προβλέπει ένα ελαφρώς υψηλότερο 27,6%.

«Εγχειρίδιο αντίστασης»

Η μαζική διέλευση περίπου 80.000 παράτυπων μεταναστών στα τέλη Ιουλίου από το Μαρόκο προς τη Σεούτα έφερε την Ισπανία τα πάνω κάτω και βύθισε τη χώρα σε κρίση εθνικής ασφάλειας και πλέον ανθρωπιστική. Η κυβέρνηση έχει δεχθεί πυρά για αυτό που οι επικριτές χαρακτηρίζουν ως καθυστερημένη και κακώς διαχειρισμένη αντίδραση για την πρόληψη και την επίλυση της κατάστασης. «Είναι η Σεούτα το τέλος για τον Σάντσεθ;» είναι ένα ερώτημα που ο ισπανικός τύπος θέτει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες.

Οι επικριτές, ωστόσο, διατυπώνουν εδώ και καιρό αυτή την κατηγορία, ειδικά καθώς κρίσεις —από ένα πανεθνικό μπλακ άουτ έως ένα θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα τρένου υψηλής ταχύτητας— συνέπεσαν με μια διαδοχή κατηγοριών διαφθοράς για σοσιαλιστικά στελέχη τα τελευταία χρόνια.

Τον Ιούνιο, το Ανώτατο Δικαστήριο καταδίκασε το δεξί χέρι του Σάντσεθ και υπουργό Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άμπαλος (José Luis Ábalos) σε 24 χρόνια κάθειρξη για κύκλωμα δωροδοκιών έναντι αναθέσεων συμβάσεων. Άλλες έρευνες που διακλαδώνονται από τη λεγόμενη «υπόθεση Κόλντο», που πήρε το όνομά της από τον προσωπικό βοηθό του Άμπαλος, Κόλντο Γκαρθία (Koldo García) —ο οποίος καταδικάστηκε από το ανώτατο δικαστήριο—, αφορούσαν στημένους διαγωνισμούς στον τομέα των δημοσίων έργων και την εικαζόμενη παράτυπη χρηματοδότηση του PSOE.

Προηγουμένως, ο Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο (José Luis Rodríguez Zapatero), πρώην πρωθυπουργός και μέντορας του Σάντσεθ, τέθηκε υπό δικαστική έρευνα με κατηγορίες για αθέμιτη άσκηση επιρροής και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Λίγο αργότερα, επίλεκτη μονάδα της Πολιτοφυλακής (Guardia Civil) πραγματοποίησε έφοδο στα κεντρικά γραφεία του PSOE εν μέσω έρευνας για ένα υποτιθέμενο δίκτυο υπό την καθοδήγηση σοσιαλιστών αξιωματούχων με στόχο την παρέμβαση σε δικαστικές διαδικασίες που αφορούσαν τον πρωθυπουργό.

Ούτε καν οι νομικές υποθέσεις που ταλανίζουν τον αδελφό του, τη σύζυγό του ή τους συμμάχους του δεν φαίνεται να έχουν ρίξει τον Σάντσεθ. Τι θα το κάνει, λοιπόν;

Εκλογές μπροστά

«Ο Σάντσεθ είναι μια μοναδική περίπτωση… Το να κάνει κανείς μια πρόβλεψη για το τέλος του δεν είναι ποτέ ακριβές, επειδή έχει γίνει ήδη πάμπολλες φορές και δεν πέφτουν ποτέ μέσα», δήλωσε στο Euractiv ο Φρανσίσκο Αθ (Francisco Haz), καθηγητής πολιτικής και κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαντιάγο δε Κομποστέλα.

Όσο καινοτόμος κι αν είναι ο Σάντσεθ, είπε ο Αθ, ο πρωθυπουργός υφίσταται «σημαντική φθορά» από την πρώτη του κιόλας θητεία.

Η θητεία του δεν είχε μόνο χαμηλά σημεία. Στη διεθνή σκηνή, η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Ισραήλ το 2024 λόγω της αναγνώρισης της Παλαιστίνης από την Ισπανία, η σύγκρουση με τον Τραμπ για το ΝΑΤΟ και η απαγόρευση της χρήσης ισπανικών αεροπορικών βάσεων από τις ΗΠΑ για επίθεση στο Ιράν νωρίτερα φέτος έχουν εδραιώσει τον Σάντσεθ ως εμβληματική μορφή για τους Ευρωπαίους σοσιαλιστές.

Παρόλα αυτά, τέσσερις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές είχαν καταστροφικά αποτελέσματα για το κόμμα του, ακόμη και σε πρώην προπύργια όπως η νότια Ανδαλουσία και η δυτική Εξτρεμαδούρα. Οι κάλπες οδήγησαν το PP στη νίκη, ενώ το Vox έχει αναδειχθεί σε ρυθμιστή των εξελίξεων (kingmaker).

Ωστόσο, όσο κι αν έχει πληγεί ο Σάντσεθ από σκάνδαλα και κρίσεις, δήλωσε ο Αθ, «ο διεκδικήσιμος χώρος» σε ένα εξαιρετικά πολωμένο πολιτικό πανόραμα σε εθνικό επίπεδο είναι μικρός. «Δεν πρόκειται να υπάρξουν μεγάλες διακυμάνσεις για το PSOE… έχουν μια μεγάλη και πολύ πιστή βάση», πρόσθεσε ο καθηγητής.

Όμως οι ψηφοφόροι του PSOE χρειάζονται περαιτέρω κίνητρα, και οι εκκλήσεις του Σάντσεθ για μαζική κινητοποίηση ώστε να «σταματήσει» η άνοδος της δεξιάς στην εξουσία «δεν είναι αρκετές». Εάν βρεθεί αντιμέτωπος με εκτεταμένη δυσαρέσκεια, «η τιμωρία από έναν ψηφοφόρο του PSOE δεν θα έρθει με τη μορφή ψήφου στην αντιπολίτευση, αλλά μάλλον μέσω της αποχής», είπε ο καθηγητής, προβλέποντας χαμηλή μετακίνηση ψήφων ενόψει των εκλογών.

Αντιμέτωπος με δυσοίωνες εκλογικές προοπτικές, ο Σάντσεθ βασίζεται σε πολυάριθμα μικρά κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς για να σχηματίσει κυβέρνηση, αν και οι εσωτερικές διαμάχες εντός του συνασπισμού Sumar έχουν περιπλέξει περαιτέρω τα πράγματα.

Η ριζοσπαστική αριστερά εντός του συνασπισμού του Σάντσεθ αντιμετωπίζει κρίση ηγεσίας από τότε που η αναπληρώτρια πρωθυπουργός, υπουργός Εργασίας και ηγέτιδα του Sumar Γιολάντα Ντίαθ (Yolanda Díaz) ανακοίνωσε ότι δεν θα είναι υποψήφια στις επόμενες εκλογές, πυροδοτώντας μια σφοδρή μάχη εξουσίας εντός του αριστερού μπλοκ.

Με την ακροδεξιά σε άνοδο και το PP να έχει σταθεροποιηθεί, μια αλλαγή κύκλου είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα.

«Αλλά είναι πολύ νωρίς για γενικές προβλέψεις· απέχουμε ακόμη πολύ», δήλωσε ο Αθ. «Ο Σάντσεθ δεν πάει πουθενά, και ο χρόνος του στην εξουσία θα τελειώσει όταν ο ίδιος αποφασίσει ότι θα τελειώσει, ή απλώς όταν τα νούμερα δεν θα βγαίνουν πλέον».

euractiv.com