Οι εσωτερικές διεργασίες και το μοντέλο διοίκησης των νεοσύστατων πολιτικών σχηματισμών αναδεικνύονται στο προσκήνιο της πολιτικής επικαιρότητας, μετά τις δημόσιες επισημάνσεις προσώπων που συνδέθηκαν με την αρχική τους συγκρότηση.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εκπομπή του τηλεοπτικού σταθμού Kontra Channel και τη δημοσιογράφο Λουκία Γκάτσου, ο πτέραρχος εν αποστρατεία Αθανάσιος Παπανικολάου ανέλυσε τους λόγους για τους οποίους απέσυρε τη στήριξή του από το κόμμα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού.

Οι αρχικές προσδοκίες και η κάλυψη του πολιτικού κενού

Κατά την έναρξη της τοποθέτησής του, ο κ. Παπανικολάου έσπευσε να αποσαφηνίσει την ακριβή σχέση του με τον πολιτικό φορέα, διευκρινίζοντας ότι δεν υπήρξε οργανικό στέλεχος αλλά υποστηρικτής της συγκεκριμένης προσπάθειας. Όπως εξήγησε, την ημέρα της επίσημης ανακοίνωσης για την ίδρυση του κόμματος δεν παρέστη στην εκδήλωση που έλαβε χώρα στο «Ολύμπιον», αλλά απέστειλε ένα μαγνητοσκοπημένο μήνυμα, ανταποκρινόμενος σε σχετικό αίτημα. Στο εν λόγω βίντεο, ο πτέραρχος ε.α. ανέπτυξε ορισμένες πάγιες θέσεις του για τα εθνικά ζητήματα, τις οποίες παρουσιάζει επί σειρά ετών στα μέσα ενημέρωσης και στους τηλεοπτικούς σταθμούς.

Η αρχική του απόφαση να συνδράμει την κίνηση εδραζόταν στην εκτίμηση ότι η προσπάθεια αυτή ανταποκρινόταν στις προσδοκίες ενός σημαντικού μέρους του ελληνικού λαού. Ο κ. Παπανικολάου σημείωσε ότι στην παρούσα συγκυρία υφίσταται ένα «τεράστιο πολιτικό κενό», το οποίο, κατά την άποψή του, διαμορφώθηκε από τις αστοχίες της τωρινής κυβέρνησης, ωθώντας τους πολίτες στην αναζήτηση νέων πολιτικών διεξόδων.

Η «περίκλειστη ομάδα» και οι ενστάσεις για τη δημοκρατική λειτουργία

Η πορεία των πραγμάτων, ωστόσο, οδήγησε στην απογοήτευση και την τελική αποστασιοποίηση του κ. Παπανικολάου, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η απόφασή του δεν σχετίζεται με ζητήματα προσωπικής αντιπαράθεσης ή διάστασης με τη Μαρία Καρυστιανού ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο του κόμματος. Η άρση της στήριξή του αποδίδεται αποκλειστικά στη διαπίστωση ότι ο φορέα δεν λειτουργεί ως ένα αυθεντικό κίνημα πολιτών, όπως το είχε αρχικά φανταστεί. Ο ίδιος προσδοκούσε μια δομή με ενεργό συμμετοχή της βάσης, συλλογικές διαδικασίες, εσωτερικό διάλογο και δημοκρατική λειτουργία.

Περιγράφοντας το εσωτερικό μοντέλο λήψης αποφάσεων, ο κ. Παπανικολάου ανέφερε:

«Η διαπίστωσή μου είναι ότι υπάρχει μια πολύ μικρή, κλειστή ομάδα. Στην ομάδα αυτή μετέχουν στελέχη τα οποία είχαν αποχωρήσει παλαιότερα από το κόμμα “ΝΙΚΗ”, και αυτή η μικρή ομάδα λαμβάνει ουσιαστικά όλες τις αποφάσεις.»

Παράλληλα, ο πτέραρχος ε.α. επεσήμανε τη σοβαρή έλλειψη προγραμματικής συγκρότησης του κόμματος, σημειώνοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί επίσημες θέσεις για την οικονομία, την παιδεία ή τα εθνικά ζητήματα.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολίτες που πλαισιώνουν την προσπάθεια να μην γνωρίζουν τι ακριβώς στηρίζουν. Αν και δεν μπόρεσε να προσδιορίσει τον ακριβή αριθμό των μελών της εν λόγω ομάδας λόγω έλλειψης άμεσης επαφής, τόνισε ότι τα άτομα που αποφασίζουν είναι ελάχιστα, γεγονός που αποτυπώνεται και στη δημόσια εκπροσώπηση της κίνησης, η οποία δεν ξεπερνά τα τέσσερα με πέντε πρόσωπα.

Η απουσία θεσμοθετημένων οργάνων και το έλλειμμα συλλογικότητας

Η κριτική του κ. Παπανικολάου επικεντρώθηκε στην απουσία των θεμελιωδών χαρακτηριστικών που ορίζουν ένα πολιτικό κίνημα, όπως το άνοιγμα προς την κοινωνία και η ύπαρξη θεσμοθετημένων οργάνων. Απαντώντας σε ερώτημα της δημοσιογράφου για το αν οι εσωτερικοί μηχανισμοί παρεμπόδιζαν την επικοινωνία με την ηγεσία για τη διεξαγωγή πολιτικής ζύμωσης, σημείωσε ότι η έλλειψη ανοιχτών διαδικασιών οδηγεί μοιραία σε τέτοια φαινόμενα, προσθέτοντας ότι «τίποτα από αυτά δεν υφίσταται αυτή τη στιγμή».

Εξέφρασε δε έντονες επιφυλάξεις για το αν η κατάσταση αυτή μπορεί να μεταβληθεί μελλοντικά, δηλώνοντας ότι δεν διακρίνει καμία σχετική ένδειξη.

Σχετικά με τον συγκεντρωτικό χαρακτήρα της κίνησης, ο κ. Παπανικολάου δήλωσε:

«Το κίνημα, κυρία Γκάτσου, έχει πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Κάθε αυθεντικό κίνημα γεννιέται από τον κόσμο, από τη βάση. Εκεί ανταλλάσσονται απόψεις, συζητούνται τα προβλήματα, υπάρχουν διαδικασίες και γίνεται ουσιαστικός διάλογος. Έτσι δημιουργούνται τα κινήματα. Πολιτικό κίνημα με μια μικρή ομάδα που αποφασίζει κεκλεισμένων των θυρών για τόσο σοβαρά θέματα, με έναν τρόπο εντελώς συγκεντρωτικό, εγώ προσωπικά δεν έχω δει ποτέ και πουθενά.»

Όσον αφορά το αν η διαδικασία αυτή ενέχει «έλλειμμα δημοκρατίας», ο πτέραρχος ε.α. προτίμησε να μην υιοθετήσει τον όρο, επισημαίνοντας ωστόσο ότι όταν οι αποφάσεις περιορίζονται στους λίγους, το σχήμα χωλαίνει, καθώς η Δημοκρατία αποτελεί υπόθεση των πολλών και όχι των ολίγων.

Τέλος, αναφορικά με την προσωπική του επικοινωνία με τη Μαρία Καρυστιανού, ανέφερε ότι μετά την αποστολή του μαγνητοσκοπημένου μηνύματος μίλησαν μόνο μία φορά τηλεφωνικά με σκοπό τον προγραμματισμό μιας συνάντησης, η οποία τελικά δεν πραγματοποιήθηκε, εν μέρει και λόγω κάποιων προσωπικών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπισε ο ίδιος. «Στην πορεία, όμως, διαπίστωσα όλα αυτά τα οποία σας περιγράφω, διότι άλλα πράγματα περιμέναμε και άλλα τελικά προέκυψαν», κατέληξε.