Κάθε φορά αναρωτιόμαστε τα ίδια.

Κάθε φορά που βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι στις ουρές της ταλαιπωρίας, αναρωτιόμαστε τα ίδια, όμως οι απαντήσεις που λαμβάνουμε παραμένουν απελπιστικά στερεότυπες.

Σήμερα, ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων επέλεξε την πεπατημένη: «έβγαλε την ουρά του απ’ έξω», μεταθέτοντας την ευθύνη στο Υπουργείο και την ανάδοχο εταιρεία. Ακόμη κι αν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης ανήκει πράγματι στην ΤΕΡΝΑ και την κεντρική διοίκηση, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο για την τοπική ηγεσία. Ποια ήταν η πραγματική αντίδραση των τοπικών αρχόντων όταν ανακοινώθηκε πως ο κόμβος στο Βαμβακόπουλο θα παραδοθεί τον Αύγουστο, δηλαδή στην «καρδιά» της τουριστικής περιόδου; Αντί για θεσμική πίεση και απαίτηση τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων, το μόνο που καταγράφηκε στη συλλογική μνήμη ήταν αναμνηστικές φωτογραφίες με τον Υπουργό, κ. Δήμα, και μια εκκωφαντική σιωπή όσον αφορά το κόστος που καλούνται να πληρώσουν οι πολίτες.

Η ασυμμετρία είναι προκλητική. Από τη μία, οι μεγάλες εταιρείες ενεργοποιούν ρήτρες εκατοντάδων εκατομμυρίων για καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις – χρήματα τα οποία λαμβάνουν από τις τσέπες των υπερχρεωμένων και φορολογικά αφαιμαγμένων πολιτών – κι από την άλλη, ο πολίτης των Χανίων παραμένει απροστάτευτος απέναντι στην ασυνέπεια των εργολάβων. Αναρωτιέται κανείς αν ο νόμος ισχύει τελικά μόνο για τους ισχυρούς, ειδικά όταν η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει πως η λύση είναι απλώς θέμα πολιτικής βούλησης.

Στη Μεγάλη Βρετανία, για παράδειγμα, εφαρμόζεται το Σύστημα Ενοικίασης Λωρίδων, όπου οι εργολάβοι χρεώνονται ανά ημέρα για την κατάληψη δρόμων σε ώρες αιχμής. Αυτό τους αναγκάζει, για καθαρά οικονομικούς λόγους, να μεταφέρουν τις εργασίες τους τη νύχτα, χρησιμοποιώντας μάλιστα ηχομονωτικά καλύμματα και «βέλτιστα πρακτικά μέσα» για να μην διαταράσσουν την κοινή ησυχία. Τα δε έσοδα από αυτά τα πρόστιμα δεν χάνονται σε κάποια μαύρη τρύπα, αλλά επανεπενδύονται στη συντήρηση και την καινοτομία του οδικού δικτύου.

Στη Βρετανία επίσης, το σύστημα ενθαρρύνει τις συνεργατικές εργασίες (joint works), όπου διαφορετικοί φορείς (π.χ. ύδρευση και οδοποιία) εκτελούν ταυτόχρονα τις εργασίες τους για να μοιραστούν το κόστος της ενοικίασης της λωρίδας. 

Ενώ στα Χανιά αναζητούσαμε κάποια ενημέρωση για το τι συμβαίνει και δεν βρίσκαμε από πουθενά, στη Βρετανία, το σύστημα BUKO Digital προσθέτει ένα ψηφιακό επίπεδο στα συμβατικά έργα, στέλνοντας alerts απευθείας στα συστήματα πλοήγησης των αυτοκινήτων και στα smartphones. Αυτό μειώνει την κίνηση κοντά στα εργοτάξια, καθώς οι οδηγοί επιλέγουν εναλλακτικές διαδρομές πριν καν δουν τις πινακίδες.   

Την ίδια στιγμή που εμείς παλεύουμε με την άσφαλτο που χρειάζεται ώρες να στεγνώσει, στην Ιαπωνία χρησιμοποιούνται ειδικά μείγματα Microsurfacing που επιτρέπουν την κυκλοφορία σε μόλις μία έως τρεις ώρες, ακόμη και υπό βροχή. Εκεί, η ποιότητα δεν είναι διαπραγματεύσιμη και οποιαδήποτε αστοχία θεωρείται μη αποδεκτή. Παρομοίως, στη Σιγκαπούρη, οι αρχές δεν περιμένουν να ανοίξουν λακκούβες για να παρέμβουν.

Χρησιμοποιούν μοντέλα πρόβλεψης και τεχνολογίες όπως η υπέρυθρη θερμική επισκευή, διασφαλίζοντας ότι τα έργα εκτελούνται αστραπιαία σε ώρες μη αιχμής.

Στην Ελλάδα, τι είδους εξαρτήσεις εμποδίζουν την εφαρμογή αυτών των αυτονόητων πρακτικών;

Γιατί το κόστος του «μπάχαλου» πρέπει να το αναλαμβάνει πάντα ο συνεπής πολίτης, ο οποίος αν υποπέσει στο παραμικρό λάθος αντιμετωπίζει τη στυγνή αυστηρότητα του κράτους και καλείται να πληρώσει βαριά πρόστιμα;

Είναι αδιανόητο χιλιάδες Χανιώτες να ταλαιπωρούνται επειδή κάποιοι αποφάσισαν να τοποθετήσουν φανάρια πρωί Δευτέρας, χωρίς καμία προειδοποίηση.

Αν κι εφόσον οι εργασίες δε μπορούσαν να γίνουν βράδυ (που είμαστε βέβαιοι ότι μπορούσαν), γιατί δεν υπήρξε η οποιαδήποτε ανακοίνωση και όταν καλούσαμε την αστυνομία αντί να παραδεχτούν ότι πραγματοποιούνταν έργα τοποθέτησης φαναριών μας έλεγαν ότι το πρόβλημα οφείλεται σε κάποιο τροχαίο στο Καλάμι;

Η ΤΕΡΝΑ, που καρπώνεται τεράστια ποσά για αυτά τα έργα, οφείλει μια δημόσια εξήγηση. Και βεβαίως, οφείλει να καταβάλει αποζημίωση για το πρόβλημα που δημιούργησε.

Οι τοπικές αρχές οφείλουν να σταματήσουν τις δημόσιες σχέσεις και να απαιτήσουν σεβασμό στον χρόνο και την ποιότητα ζωής των πολιτών, τι τους εκλέγουμε και τους έχουμε; Αν δεν μπορούν να εγγυηθούν ούτε έναν στοιχειώδη προγραμματισμό, τότε η ανικανότητά τους είναι το μόνο πράγμα που παραμένει εντός χρονοδιαγράμματος.