Μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για την εικόνα των ελληνικών δημόσιων Πανεπιστημίων στις διεθνείς ακαδημαϊκές κατατάξεις καταθέτει, μέσα από τα «Φοιτητικά Νέα», ο John D. Pappas, με αφορμή τη νέα έκδοση Ιουλίου 2026 της διεθνούς κατάταξης Webometrics (Ranking Web of Universities).

Στο άρθρο του, με τίτλο «Δημόσια ελληνικά Πανεπιστήμια σε διεθνή Μαύρη Λίστα από τη Webometrics», ο John D. Pappas εξετάζει αφενός την πορεία των ελληνικών ΑΕΙ που εξακολουθούν να καταγράφονται στις επίσημες διεθνείς θέσεις της Webometrics και αφετέρου το ζήτημα του αποκλεισμού σειράς ελληνικών ιδρυμάτων από τα δημόσια αποτελέσματά της.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο διεθνές ζήτημα των λεγόμενων «predatory rankings», των ιστοσελίδων-κλώνων που εμφανίζονται ως αυθεντικές πανεπιστημιακές κατατάξεις, καθώς και στις ευρύτερες προεκτάσεις που, κατά την ανάλυσή του, αποκτά το φαινόμενο για την ακαδημαϊκή ακεραιότητα, τη θεσμική διακυβέρνηση και την αξιοπιστία της δημόσιας πανεπιστημιακής επικοινωνίας.

Το άρθρο που ακολουθεί αποτελεί επώνυμη αρθρογραφία και προσωπική ανάλυση του συγγραφέα, ο οποίος παρουσιάζει τα στοιχεία, τις διεθνείς αναφορές και τις εκτιμήσεις του γύρω από ένα ζήτημα που ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο τα Πανεπιστήμια προβάλλουν, αξιολογούν και επικοινωνούν τη θέση τους στο διεθνές ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Δημόσια ελληνικά Πανεπιστήμια σε διεθνή Μαύρη Λίστα από τη Webometrics

Η ανακοίνωση της νέας παγκόσμιας κατάταξης των πανεπιστημίων από την έγκριτη παγκόσμια κατάταξη Webometrics (Ranking Web of Universities), έκδοση Ιουλίου 2026, έχει καλά νέα αλλά και κακά νέα για τα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια.

Τα καλά νέα

Όπως φαίνεται στον πίνακα, τα κορυφαία 7 ελληνικά πανεπιστήμια διατήρησαν τις θέσεις τους στην πρώτη χιλιάδα των ΑΕΙ παγκοσμίως. Τρία μάλιστα από αυτά βελτίωσαν τις θέσεις τους σε σχέση με το 2024, όσον αφορά στην παγκόσμια κατάταξή τους (World Rank), ήτοι το ΕΚΠΑ (από τη θέση 251 τον Ιούλιο 2024, στη θέση 245 τον Ιούλιο 2026), το ΑΠΘ (από 297 σε 293) και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (από 888 σε 720), καταλαμβάνοντας τις θέσεις 1, 2 και 5 αντίστοιχα στην εθνική κατάταξη.

Πολύ μεγάλη βελτίωση σημείωσε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας (από1.973 σε 1.358), στη 10η πλέον θέση στην εθνική κατάταξη.

Τα κακά νέα

Όμως μια πρωτοφανής κρίση ακαδημαϊκής δεοντολογίας σημειώνεται στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, καθώς 11 από τα 24 δημόσια Πανεπιστήμια της χώρας βρέθηκαν εκτός των επίσημων δημόσιων αποτελεσμάτων αυτής της παγκόσμιας ακαδημαϊκής κατάταξης, η οποία εκδίδεται από το Cybermetrics Lab του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας (CSIC) από το 2004, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Δρ. Isidro Aguillo.

Όπως απεικονίζεται με την ένδειξη «BLOCKED» στον πίνακα, και σύμφωνα με άρθρο του έγκριτου βρετανικού University World News (UWN) την 14 Ιουνίου 2026, με τίτλο «Πανεπιστήμια αποκλείονται από τη Webometrics στον απόηχο ψεύτικων κατατάξεων» (Universities excluded from Webometrics amid fake rankings), η Webometrics προχώρησε σε μια ιστορική και παραδειγματική κίνηση: επέβαλε αυστηρές κυρώσεις (penalties) σε διεθνές επίπεδο, «κλειδώνοντας» και αποκλείοντας την ελεύθερη πρόσβαση στα επίσημα δεδομένα κατάταξης εκείνων των πανεπιστημίων που προβάλλουν και προωθούν ανυπόστατα στοιχεία από «αρπακτικές» ιστοσελίδες-κλώνους (predatory mirror websites), ή που εφαρμόζουν καταχρηστικά επιθετικές εμπορικές πρακτικές (predatory practices) κατά την προβολή στοιχείων της παγκόσμιας κατάταξης Webometrics.

Όσον αφορά την Ελλάδα, από τα 24 ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, τα εξής 11 εντάσσονται σε αυτή την ιδιότυπη «μαύρη λίστα» και έχουν προς το παρόν αποβληθεί (αποκλειστεί) από την παγκόσμια ακαδημαϊκή κατάταξη Webometrics:

• Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ),
• Πολυτεχνείο Κρήτης,
• Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος
• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
• Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
• Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (ΠΑΜΑΚ),
• Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
• Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο
• Ιόνιο Πανεπιστήμιο
• Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκαπαίδευσης

Μαζί με αυτά, επηρεάζονται συλλήβδην ΟΛΑ τα ελληνικά κολλέγια, τα οποία για πρώτη φορά φέτος δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν την παγκόσμια κατάταξη.

Δηλαδή σε γενικό ακαδημαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα είναι πλέον μία από τις 29 χώρες σε τρεις ηπείρους (Αφρική, Ασία και Ευρώπη), που έχουν τεθεί υπό ακαδημαϊκή επιτήρηση (under probation) από τη Webometrics. Το ίδιο ισχύει και για τη γείτονά μας Τουρκία.

Το χρονικό των «Αρπακτικών» Κατατάξεων

Η ρίζα του προβλήματος έγινε ευρέως γνωστή από ρεπορτάζ του University World News, με τίτλο «Πανεπιστήμια διαδίδουν δεδομένα από ψεύτικες ιστοσελίδες κατάταξης» (Universities spread data from fake ranking sites) την 27 Μαΐου 2026.

Το βρετανικό ρεπορτάζ αναφέρεται στη μελέτη του Δρ. Vladimir Moskovkin με τίτλο «Η Πανδημία των “Αρπακτικών” Κατατάξεων: Γιατί η ακαδημαϊκή ακεραιότητα αποτυγχάνει στο τεστ αντοχής» (The Pandemic of ‘Predatory’ Rankings: Why academic integrity fails the stress test). Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιοποιήθηκε την 13 Μαΐου 2026, επιτήδειοι εκμεταλλεύτηκαν το διάστημα που το site της Webometrics, το πρώην webometrics.info, βρισκόταν εκτός λειτουργίας λόγω τεχνικής αναβάθμισης και μεταφοράς δεδομένων στην πλατφόρμα Figshare.

Οι εν λόγω επιτήδειοι κατοχύρωσαν εναλλακτικές καταλήξεις domain name («.org», «.com» και «.online», αντί για «.info»), με το όνομα του οργανισμού «Webometrics» ως πρώτο συστατικό, των απατηλών ιστοτόπων-κλώνων. Μέσω αυτών των κλώνων, κατασκευάζουν ψευδή, διογκωμένα δεδομένα, παρουσιάζοντας πανεπιστήμια και κολλέγια να «σκαρφαλώνουν» αυθαίρετα έως και 3.000 θέσεις μέσα σε μία νύχτα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ορισμένοι από αυτούς τους ιστότοπους έφτασαν στο σημείο να ζητούν από ανυποψίαστα ή και συνένοχα ιδρύματα συνδρομές ύψους 5.000 ευρώ μηνιαίως για τη «βελτίωση» της θέσης τους.

Αυτές οι πρακτικές αναλύθηκαν σε ένα τρίτο δημοσίευμα του University World News πρόσφατα, την 4 Σεπτεμβρίου 2026, με τίτλο «Απατηλοί ιστότοποι αξιολόγησης βάζουν στο στόχαστρο πανεπιστήμια του Παγκόσμιου Νότου» (Fake ranking sites target Global South universities).

Η Καταδίκη από τη Διεθνή Ακαδημαϊκή Κοινότητα

Η αντίδραση του επικεφαλής της Webometrics, Δρ. Aguillo, ήταν άμεση και καταιγιστική. Μιλώντας στο University World News, ο Δρ. Aguillo ξεκαθάρισε τη φιλοσοφία πίσω από τις μαζικές αποβολές από την παγκόσμια κατάταξη Webometrics:

«Χρησιμοποιούν ψευδή δεδομένα για να αυτοπροβληθούν. Υποψήφιοι φοιτητές, επισκέπτες καθηγητές, ερευνητές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι λαμβάνουν λανθασμένες πληροφορίες… Ο απώτερος στόχος δεν είναι να τιμωρήσουμε, αλλά να διδάξουμε επαγγελματισμό.»

Η στάση αυτή βρήκε υποστηρικτές αλλά και επικριτές ως προς το αν τα πανεπιστήμια ενήργησαν με δόλο. Ο Ben Sowter, ανώτατος αντιπρόεδρος του διεθνούς οργανισμού αξιολόγησης QS, δήλωσε στο University World News:

«Αμφιβάλλω αν κάποιος σε ένα πανεπιστήμιο θα συνέδεε και θα προωθούσε εν γνώσει του μια δόλια λίστα. Για μένα, η πιο ανησυχητική διάσταση δεν είναι η ύπαρξη αυτών των κατατάξεων, αλλά η τάση ανθρώπων που θα έπρεπε εκ φύσεως να γνωρίζουν καλύτερα, να αναφέρουν τυφλά τα αποτελέσματά τους ως γεγονός».

Αντίθετα, ο Δρ. Moskovkin απέρριψε κατηγορηματικά το επιχείρημα περί «ακούσιας πλάνης», τονίζοντας ότι οι θεσμικές αρχές φέρουν πλήρη ευθύνη:

«Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν αναρτήθηκαν από μεμονωμένους ερευνητές ή σε φοιτητικά ιστολόγια. Δημοσιεύτηκαν ως κύριες ειδήσεις στις επίσημες, επαληθευμένες αρχικές σελίδες των πανεπιστημίων, εγκεκριμένες από τις κεντρικές διοικήσεις τους. Στην πανεπιστημιακή διακυβέρνηση, το επίσημο domain είναι η νομική φωνή του γραφείου του Πρύτανη.»

Από την πλευρά του, ο Angel Calderon, διευθυντής στρατηγικής ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο RMIT της Αυστραλίας, επεσήμανε ότι το φαινόμενο αναδεικνύει σοβαρές παθογένειες στη θεσμική διακυβέρνηση:

«Τα ευρήματα δείχνουν ότι, σε διάφορα εθνικά συστήματα, ορισμένα πανεπιστήμια παρουσιάζουν αδύναμες πρακτικές διακυβέρνησης, ιδίως σε σχέση με τη διαχείριση δεδομένων και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.»

Ψηφιακή κάθαρση στα ελληνικά ΑΕΙ

Η επιβολή αυτής της ορατής «ψηφιακής ποινής» αποτελεί ένα βαρύ πλήγμα για το κύρος της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, η εμμονή με τους δείκτες (metrics) και το κυνήγι της εφήμερης προβολής με δελτία τύπου, θριαμβολογικές αναρτήσεις σε ακαδημαϊκούς ιστότοπους, ή ακόμα και πληρωμένες δημοσιεύσεις (advertorials) στα πλαίσια του «ακαδημαϊκού καπιταλισμού», υποσκάπτει θεμελιώδεις αξίες της επιστήμης.

Τα αποκλεισθέντα 11 ελληνικά πανεπιστήμια καλούνται πλέον να προχωρήσουν σε άμεση εξυγίανση των ψηφιακών τους υποδομών, αποσύροντας κάθε ψευδή ή ακαδημαϊκά καταχρηστική αυτοπροβολή, εάν επιθυμούν την αποκατάσταση της διαφάνειάς τους και την επιστροφή τους στις αυθεντικές παγκόσμιες λίστες αξιολόγησης Webometrics.

Τα δε άλλα 13 ελληνικά πανεπιστήμια, που συνεχίζουν να συμπεριλαμβάνονται στην κατάταξη Webometrics, πρέπει να ασκήσουν την προσήκουσα επιμέλεια ώστε να αποφύγουν παρόμοιες εκτροπές στο μέλλον.

*Ο John D. Pappas είναι Νομικός & Οικονομικός Σύμβουλος. Ανεξάρτητος συγγραφέας με διεπιστημονικό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στη Νομική / Επιστήμη Υπολογιστών (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / Πανεπιστήμιο Columbia: B.S.), Διεθνή Οικονομικά, Βιομηχανική Οργάνωση και Αντιμονοπωλιακό Δίκαιο (Πανεπιστήμιο Columbia: M.A.), Οικονομετρία και Θεωρία Παγκόσμιας Ισορροπίας (Πανεπιστήμιο Columbia: Ph.D. Fellow in Economics, 1985). Διατριβή: «Το Δυναμικό Μοντέλο του Ανταγωνισμού: Μια μαθηματική εφαρμογή της Θεωρίας του Χάους στις κοινωνικές επιστήμες και τη στρατηγική ανάλυση» (ISBN 978-960-99011-0-9). Επαγγελματική εμπειρία στην JPMorgan/MHT (κεντρικά γραφεία της JPMorgan στη Νέα Υόρκη / Swaps and Futures Group), CNN (Ατλάντα), CNNI (Λονδίνο) κ.λπ., και ακαδημαϊκή εμπειρία διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Columbia, State University of New York, National and Kapodistrian University of Athens κλπ. Έγραψε 33 δημοσιευμένα άρθρα και βιβλία—π.χ. «The Concept of Measure and the Criterion of Sustainability» (The St. John’s Review, vol. 56.1, σελ. 74-94), «Socio-economic Hubris: An alternative approach to sovereign debt crisis management» (ISBN 978-960- 93-3990-02), και “Hedge Ratio for Mortgage-Backed Securities” (MHT/JPMorgan working paper. 

foititikanea.gr