Στην καρδιά των Χανίων, εκεί όπου η παράδοση της εικόνας συναντά την τεχνολογική πρωτοπορία, η συζήτηση για το μέλλον του πολιτισμού μας αποκτά νέα δυναμική. Το 2ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο «Οπτικοακουστικός και Κινηματογραφικός Γραμματισμός», το οποίο διεξάγεται στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων από τις 27 έως τις 29 Μαρτίου 2026, δεν αποτελεί απλώς μια ακαδημαϊκή σύναξη. Είναι μια κρίσιμη προσπάθεια χαρτογράφησης ενός κόσμου που αλλάζει ραγδαία υπό την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τεχνητή Νοημοσύνη και Κινηματογράφος: Η Νέα Πραγματικότητα

Η επίσημη έναρξη του συνεδρίου την Παρασκευή, 27 Μαρτίου, θέτει το πλαίσιο της σύγχρονης προβληματικής: την αλληλεπίδραση του ανθρώπινου πνεύματος με τους αλγορίθμους. Μέσα από τρεις κεντρικές ομιλίες, το συνέδριο επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα αν η δημιουργικότητα παραμένει αποκλειστικό προνόμιο του ανθρώπου ή αν εισερχόμαστε σε μια εποχή «ανθρωποποίητης» τέχνης.

Ο Δημήτρης Γραμμένος, Κύριος Ερευνητής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, ανοίγει τη συζήτηση για την ανάδυση της δημιουργικότητας στην εποχή της AI, ενώ ο Έρικ Κνούντσεν, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λάνκασαϊρ, επαναφέρει το ζήτημα της πρακτικής έρευνας στον κινηματογράφο. Η σύνδεση του παρελθόντος με το μέλλον ολοκληρώνεται με την εισήγηση του Γεωργίου Χαλκιαδάκη, Καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης. Με τον συμβολικό τίτλο «Metropolis 2026», ο κ. Χαλκιαδάκης αναλύει τη διαδρομή από τη ρομποτική Μαρία του Φριτς Λανγκ στα σημερινά deepfakes, εγείροντας βαθιά ερωτήματα για την εργασία, τη βιομηχανία του θεάματος και την κοινωνική συνοχή.

Οπτικοακουστικός Γραμματισμός: Από τη Θεωρία στην Τάξη

Η ανάγκη για οπτικοακουστικό γραμματισμό δεν είναι πλέον μια πολυτέλεια για λίγους, αλλά ένα απαραίτητο εφόδιο για τον σύγχρονο πολίτη. Το συνέδριο, που διοργανώνεται από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, περιλαμβάνει ένα πυκνό πρόγραμμα με 95 προφορικές εισηγήσεις και 10 βιωματικά εργαστήρια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το forum διαλόγου με θέμα τον «Οπτικοακουστικό και Κινηματογραφικό Γραμματισμό στο Σχολείο». Σε μια εποχή όπου η εικόνα κυριαρχεί έναντι του γραπτού λόγου, η εκπαιδευτική κοινότητα καλείται να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές προσλαμβάνουν, κρίνουν και δημιουργούν οπτικοακουστικό περιεχόμενο. Ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί και καλλιτέχνες θα συναντηθούν στα Χανιά για να ανταλλάξουν ερευνητικά δεδομένα και διδακτικές πρακτικές, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός κριτικού θεατή.

Μια Ανοιχτή Πλατφόρμα Διαλόγου με Διεθνή Ακτινοβολία

Η δομή του συνεδρίου επιτρέπει την ευρεία συμμετοχή, καθώς οι εργασίες είναι προσβάσιμες τόσο δια ζώσης στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων όσο και εξ αποστάσεως μέσω ζωντανής μετάδοσης στην ιστοσελίδα chaniafilmfestival.com/oakg/oakg-2026/. Αυτή η υβριδική προσέγγιση διασφαλίζει ότι ο προβληματισμός που αναπτύσσεται στην Κρήτη θα φτάσει σε κάθε ενδιαφερόμενο, από τον φοιτητή έως τον επαγγελματία του χώρου.

Το πρόγραμμα των τριών ημερών —από την προσέλευση της Παρασκευής έως την ολοκλήρωση των εργασιών την Κυριακή 29 Μαρτίου— καλύπτει όλο το φάσμα της οπτικοακουστικής έκφρασης:

• Θέαση: Η κατανόηση της γλώσσας του κινηματογράφου.

• Κριτική προσέγγιση: Η αποδόμηση των μηνυμάτων και της τεχνολογίας (AI, deepfakes).

• Δημιουργία: Η χρήση των νέων εργαλείων για την παραγωγή πολιτισμού.

Η Σημασία της Κριτικής Σκέψης στο Ψηφιακό Μέλλον

Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη ενσωματώνεται στην καθημερινότητά μας, πρωτοβουλίες όπως αυτή των Χανίων αναδεικνύουν την επιτακτική ανάγκη για έναν νέο «αλφαβητισμό». Δεν αρκεί πλέον να γνωρίζουμε πώς να χειριζόμαστε τις συσκευές· πρέπει να κατανοούμε πώς οι εικόνες κατασκευάζονται και πώς επηρεάζουν τη συλλογική μας αντίληψη.

Το 2ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο στα Χανιά φιλοδοξεί να γίνει ο τόπος όπου η τεχνολογία και η παιδεία θα βρουν έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας. Η συμμετοχή σε αυτόν τον διάλογο είναι το πρώτο βήμα για τη διασφάλιση μιας κοινωνίας όπου ο άνθρωπος θα παραμείνει ο κυρίαρχος δημιουργός του μέλλοντός του.

Δείτε το αναλυτικά πρόγραμμα ΕΔΩ