Πυροσβέστες και κάτοικοι του νότιου Λιβάνου κατηγόρησαν τον ισραηλινό στρατό ότι βάζει δασικές πυρκαγιές στην περιοχή, καθώς δασικές εκτάσεις κάηκαν ολοσχερώς σε πυρκαγιές που προκλήθηκαν από ισραηλινούς βομβαρδισμούς.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις ανέφεραν ότι οι πυρκαγιές των τελευταίων εβδομάδων αποτελούσαν μέρος μιας μακροχρόνιας ισραηλινής πρακτικής στοχοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος του Λιβάνου.

Την Τρίτη, ο ισραηλινός στρατός έριξε φωτοβολίδες σε μια δασώδη περιοχή έξω από τη Χιάμ (Khiam), στον νότιο Λίβανο, προκαλώντας πυρκαγιές. Όταν οι πυροσβέστες προσπάθησαν να σβήσουν τις φλόγες, ένα drone έπληξε κοντινό σημείο, αναγκάζοντάς τους να υποχωρήσουν, δήλωσε ο επικεφαλής της πολιτικής προστασίας στην περιοχή Ναμπατίγιε (Nabatieh), Χουσεΐν Φακίχ (Hussein Fakih).

«Οι περισσότερες από τις αποστολές μας σχετίζονται πλέον με πυρκαγιές», δήλωσε ο Φακίχ. «Υπάρχουν τεράστιες εκτάσεις δασικής γης που έχουν καεί, δεν έχω τα ακριβή στοιχεία, αλλά στις περιοχές κοντά στην [πρώτη γραμμή], περίπου το 30-40% της γης έχει επηρεαστεί από πυρκαγιές.»

Ο ισραηλινός στρατός έχει προκαλέσει πυρκαγιές σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο, ιδιαίτερα σε ελαιώνες και σε γεωργική γη, σύμφωνα με βίντεο και μαρτυρίες από υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, στους σχεδόν δύο μήνες από την κατάπαυση του πυρός της 17ης Ιουνίου που τερμάτισε σε μεγάλο βαθμό τις μάχες μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ.

«Άρχισαν να το κάνουν αυτό αμέσως μετά την κατάπαυση του πυρός, και υπάρχουν εμπρηστικές βόμβες κάθε μέρα», δήλωσε ο Φακίχ. «Μικρά drones εμφανίζονται και ρίχνουν εμπρηστικά υλικά, οβίδες [λευκού] φωσφόρου εκτοξεύονται στα δάση, επιπλέον των φωτοβολίδων φωτισμού που ρίχνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αρπάξει φωτιά η βλάστηση.»

Πυροσβέστες και κάτοικοι άλλων περιοχών στον νότιο Λίβανο περιγράφουν παρόμοιες πυρκαγιές που ξεκινούν από ισραηλινά πυρομαχικά και drones σε ξηρούς θαμνότοπους και δασικές εκτάσεις. Την Παρασκευή, ισραηλινά πυρομαχικά προκάλεσαν μεγάλες δασικές πυρκαγιές σε δύο πυκνοδασωμένες περιοχές, στην Κφαρσούμπα (Kfarchouba), κοντά στα σύνορα, και μεταξύ του Τζεζίν (Jezzine) και της δυτικής κοιλάδας Μπεκάα (Bekaa).

Ο επικεφαλής του σταθμού πολιτικής προστασίας στην περιοχή, Σαμίρ Χαρντάν (Samir Hardan), δήλωσε ότι μια πυρκαγιά ξεκίνησε κοντά στην Κφαρσούμπα το απόγευμα της Παρασκευής αφού ένα drone έριξε ένα πυρομαχικό σε δασική έκταση. Αφού έδωσαν μάχη με τις φλόγες κατά τη διάρκεια της νύχτας και τις έσβησαν το Σάββατο, ένα δεύτερο drone ξεκίνησε άλλη μια φωτιά την Κυριακή, δήλωσε ο Χαρντάν.

Οι πυροσβέστες υποχρεούνται να συντονίζουν τις κινήσεις τους με τον στρατό του Λιβάνου, ο οποίος διαβιβάζει το αίτημά τους σε μια ομάδα «αποτροπής συγκρούσεων» (deconfliction) που περιλαμβάνει τον ισραηλινό στρατό. Τους δόθηκε άδεια να καταπολεμήσουν τις πυρκαγιές μόνο σε δύο σημεία, και όχι σε άλλες περιοχές όπου οι πυρκαγιές μαίνονταν.

Σύμφωνα με περιβαλλοντικές ομάδες, οι πυρκαγιές αποτελούν μέρος ενός μοτίβου ισραηλινών επιθέσεων εναντίον του περιβάλλοντος του Λιβάνου που απειλούν τα δάση της χώρας και τη βιοποικιλότητα που αυτά συντηρούν.

Ο Χισάμ Γιουνές (Hisham Younes), ιδρυτής της Green Southerners, μιας λιβανέζικης οργάνωσης προστασίας της φύσης, δήλωσε: «Πρόκειται για δασικές εκτάσεις μακράς παράδοσης, όπου κυριαρχεί η παραγωγική κουκουναριά παράλληλα με τη βελανιδιά. Επιτελούν κρίσιμες λειτουργίες. Η ευρύτερη περιοχή είναι επίσης ένα σημαντικό πέρασμα και τόπος ανάπαυσης για αποδημητικά πουλιά.»

Ο Γιουνές χαρακτήρισε τις ισραηλινές επιθέσεις οικοκτονία (ecocide). «Δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη φωτιά ή επίθεση, αλλά για ένα μοτίβο καταστροφής που διαβρώνει προοδευτικά την ικανότητα των οικοσυστημάτων να λειτουργούν, να αναγεννώνται και να συντηρούν τη ζωή. Όταν αυτές οι αλυσιδωτές επιπτώσεις υπονομεύουν επίσης τα μέσα διαβίωσης και την ικανότητα των ανθρώπων να επιστρέψουν και να παραμείνουν στη γη τους, η περιβαλλοντική καταστροφή γίνεται αδιαχώριστη από τον ευρύτερο μετασχηματισμό της ίδιας της επικράτειας.»

Από τότε που ξεκίνησαν οι μάχες στις 8 Οκτωβρίου 2023, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες κατά του Ισραήλ σε ένδειξη αλληλεγγύης με την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς μία ημέρα νωρίτερα, το Ισραήλ έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει τα δάση του Λιβάνου.

Ο ισραηλινός στρατός έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι η Χεζμπολάχ χρησιμοποιούσε αυτές τις δασικές περιοχές ως κάλυψη για τους μαχητές της και τις σήραγγές της.

Οικολόγοι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν δηλώσει ότι οι πυρκαγιές και άλλες μορφές εκτεταμένης περιβαλλοντικής καταστροφής θα έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στον άμαχο πληθυσμό.

Ερωτηθείς για σχόλιο σχετικά με καθένα από τα πρόσφατα περιστατικά δασικών πυρκαγιών, ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι οι επιχειρήσεις του «διεξήχθησαν λαμβάνοντας προληπτικά μέτρα για τον μετριασμό της βλάβης στους αμάχους και στο περιβάλλον».

Δεν είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν βάλει φωτιές σκόπιμα. Το καλοκαίρι του 2024, τα ισραηλινά στρατεύματα χρησιμοποίησαν καταπέλτες τύπου trebuchet —μεσαιωνικούς καταπέλτες— για να εκτοξεύσουν φλεγόμενα συντρίμμια πάνω από το συνοριακό τείχος με τον Λίβανο, ενώ ο στρατός του Λιβάνου δημοσίευσε φωτογραφίες ισραηλινών drones που έφεραν σωλήνες οι οποίοι περιέλουζαν τα δάση με εύφλεκτα υλικά.

Εμπειρογνώμονες στον τομέα της υγείας και του περιβάλλοντος έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου τον Φεβρουάριο, όταν ισραηλινά αεροπλάνα έριξαν ζιζανιοκτόνα που συνδέονται με τον καρκίνο σε αγροκτήματα στον νότιο Λίβανο.

Εκτός από τις περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες αυτών των πυρκαγιών, οι κάτοικοι του νότιου Λιβάνου θρηνούν για την απώλεια των χώρων πρασίνου στα χωριά όπου μεγάλωσαν.

Την 1η Αυγούστου, εκτοπισμένοι κάτοικοι του συνοριακού χωριού Γιαρούν (Yaroun) διαπίστωσαν ότι οι ελαιώνες και οι οπωρώνες τους, καθώς και τα σπίτια τους, είχαν πυρποληθεί από τα ισραηλινά στρατεύματα κατοχής. Άνθρωποι που ζουν στις κοντινές χριστιανικές πόλεις Ρμέις (Rmeich) και Αΐν Εμπέλ (Aïn Ebel), μεταξύ των λίγων χωριών κοντά στα σύνορα που δεν εκκενώθηκαν από τον ισραηλινό στρατό, έστειλαν φωτογραφίες από τις πυρκαγιές.

Ο Χάφεζ Γκασάμ (Hafez Ghasham), δήμαρχος της Γιαρούν, δήλωσε: «Είχαν ήδη ισοπεδώσει με μπουλντόζες ολόκληρο το χωριό. Στη συνέχεια έβαλαν φωτιά στα δέντρα. Αυτό που είχε απομείνει στη συγκεκριμένη περιοχή ήταν τα ελαιόδεντρα — μεγάλοι ελαιώνες, με πολύ παλιές ελιές. Ξεκίνησαν από εκεί, και μετά η φωτιά επεκτάθηκε στις παρυφές του χωριού.»

Οι άνθρωποι στη Γιαρούν είχαν ήδη παρακολουθήσει τους προηγούμενους μήνες όλα εκτός από 20 από τα 900 σπίτια του χωριού να ισοπεδώνονται από τον ισραηλινό στρατό. Συγκέντρωσαν πόρους για να αγοράσουν ακριβές δορυφορικές εικόνες του χωριού κατά τη διάρκεια του εκτοπισμού τους.

Ο Γκασάμ δήλωσε: «Πολλά από αυτά τα δέντρα, τα περισσότερα από αυτά στην πραγματικότητα, ήταν κληρονομιά από τους παππούδες και τους γονείς μας. Έχουν τεράστια συναισθηματική αξία. Τα δέντρα ήταν επίσης μια σημαντική πηγή εισοδήματος για τους κατοίκους του χωριού.

»Προσπαθούν να κάνουν τη γη ακατοίκητη. Σβήνουν ολόκληρη την ιστορία μας, ολόκληρο τον πολιτισμό μας, όλες τις αναμνήσεις μας. Ίσως η ιδέα είναι ότι μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, θα φαίνεται σαν να μην είχε ζήσει κανείς ποτέ εδώ.»

theguardian.com