Το «σκοτεινό» παζλ των εξοπλισμών

– «Καταιγίδα» δισεκατομμυρίων με απ’ ευθείας αναθέσεις.

– Τι κρύβουν οι συμφωνίες με Ισραήλ και ΗΠΑ.

– Τα αμφιλεγόμενα οπλικα συστήματα και τα «μυστικά» deal.

– «Σκοτεινά» σημεία οι υπηρεσίες άμυνας, η υποστήριξη και το κόστος συντήρησης.

– Ερωτήματα για τις αγορές δισεκατομμυρίων και το άδειασμα του ελληνικού οπλοστασίου προς την Ουκρανία.

– Έδωσαν «δουλειά» 145 εκατ. ευρώ σε μονοπρόσωπη εταιρεία με κεφάλαιο 100 ευρώ.

Όποιος τολμά να θέσει ερωτήματα για το εξοπλιστικό πρόγραμμα μαμούθ της κυβέρνησης, αντιμετωπίζεται περίπου ως ύποπτος. «Δεν θέλετε να εξοπλιστεί η χώρα» είναι το ερώτημα που καλείται να απαντήσει ο οποιοσδήποτε αμφισβητίας της αποτελεσματικότητας του Μακροπρόθεσμου Προγράμματος Αμυντικών Εξοπλισμών που η πρώτη του φάση ολοκληρώνεται το 2036 και η δεύτερη το 2044.

‘Ενα πρόγραμμα που υλοποιείται περιέργως μόνο με απ’  ευθείας αναθέσεις. Η δικαιολογία είναι ότι ο χρόνος πιέζει και οι διαγωνιστικές διαδικασίες είναι χρονοβόρες. Το γεγονός ότι μέσω διεθνών διαγωνισμών θα εξασφαλίζονταν πολύ καλύτερες τιμές, ίσως και καλύτερες επιλογές οπλικών συστημάτων, φαίνεται ότι δεν έχει απολύτως καμία σημασία για την παρούσα κυβέρνηση.

Πρόσφατα ο ΥΕΘΑ έφερε στη Βουλή πρόγραμμα κόστους 600 εκατ. ευρώ, για αγορά μεταγωγικών αεροσκάφων. Ποια είναι αυτά τα αεροσκάφη, ποιος και με τι κριτήρια επελέγησαν, ουδείς γνωρίζει.

Ακόμη πιο περίεργο είναι το γεγονός ότι οι βασικοί προμηθευτές των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, είναι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ. Αυτές οι δύο χώρες παίρνουν τη μερίδα του λέοντος από τον πακτωλό δισεκατομμυρίων που θα κληθούν να πληρώσουν οι Έλληνες φορολογούμενοι. Επιλογή που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την αγωνία που εξέφραζε η κυβέρνηση για την «ευρωπαϊκή αμυντική ολοκλήρωση» και  την «ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία». Ίσως αυτή η επιλογή εξηγεί και γιατί οι Ευρωπαίοι ενέκριναν στην Ελλάδα μόλις 700 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα SAFE.

Το πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση αποτυπώνεται με αριθμούς. Η κυβέρνηση επικαλείται για τη βιασύνη της στους εξοπλισμούς, τα επιχειρησιακά κενά, τη μειωμένη διαθεσιμότητα αλλά και τη διαχρονική αποσπασματική υλοποίηση εξοπλιστικών προγραμμάτων, με αποτέλεσμα να υπάρχει συσσώρευση 852 εξοπλιστικών προγραμμάτων αξίας περίπου 55 δις ευρώ. Για την περίοδο 2025-2036 οι ανειλημμένες εξοπλιστικές υποχρεώσεις της χώρας υπολογίζονται σε περίπου 12 δις ευρώ.

Το Ισραήλ πρωταγωνιστεί στους ελληνικούς εξοπλισμούς. Αυτός ο ρόλος του δόθηκε από τη συμφωνία που υπέγραψε με το Ισραήλ η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ένα χρόνο μετά από την εκλογή της το 2019. Στις 16 Ιουλίου 2020 Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν συμφωνία που προβλέπει προμήθεια «εξοπλισμού και υπηρεσιών άμυνας». Αυτή η συμφωνία μετέτρεψε το Ισραήλ στον μεγαλύτερο προμηθευτή αμυντικού υλικού στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Το μεγάλο πρόγραμμα που συχνά διαφημίζει ο υπουργός Εθνικής άμυνας, Νίκος Δένδιας, χωρίς να έχει ποτέ δώσει σαφείς πληροφορίες για το τι θα περιλαμβάνει και πως θα λειτουργεί είναι η περιβόητη πλέον «Ασπίδα του Αχιλλέα». Οι γνωρίζοντες λένε ότι δεν είναι τίποτα περισσότερο από το υπάρχον σύστημα Iron Dome που έχουν οι ισραηλινοί . Σύστημα το οποίο δέχεται κριτική για την αδυναμία του να αντιμετωπίσει με ικανοποιητικά ποσοστά τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ισραηλινοί ετοιμάζουν ήδη το επόμενο αντιαεροπορικό- αντιπυραυλικό σύστημα, το Iron Beam και οπωσδήποτε χρειάζονται χρηματοδότηση. Η Ελλάδα θα είναι μια σημαντικότατη πηγή -αν όχι η μοναδική- αφού το κόστος αγοράς του Iron Dome από την Ελλάδα υπολογίζεται σε 4,5 δις ευρώ.

Ουδείς γνωρίζει ποιος ,πως και με ποια αξιοπιστία θα συντηρεί την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλά και με ποιο τρόπο είναι εξασφαλισμένη η λειτουργία της σε επίπεδο πυρομαχικών. Οι προτάσεις που τέθηκαν να απαιτηθεί η κατασκευή εργοστασίου παραγωγής πυρομαχικών στην Ελλάδα ούτε που εξετάστηκαν όπως φαίνεται από την κυβέρνηση! Γιατί;

Δεν είναι φυσικά μόνο η «Ασπίδα του Αχιλλέα» που αγοράζει η Ελλάδα από το Ισραήλ. Μια σειρά παραγγελιών έχει ήδη γίνει αν και παραμένει άγνωστο αν έχουν γίνει παραδόσεις λόγω του πολέμου  με το Ιράν. Παρόλα αυτά οι παραγγελίες συνεχίζονται και η Ελλάδα συζητά να πληρώσει ακόμη 40.000.000 ευρώ για να προμηθευτεί ένα δεύτερο μη επανδρωμένο σύστημα Heron από το Ισραήλ, παρά τα σημαντικότατα προβλήματα που αντιμετωπίζει το πρώτο που ήδη χρησιμοποιείται. Η προμήθεια και δεύτερου Heron είναι μία ακόμη αντίφαση του εξοπλιστικού κυβερνητικού πρόγραμματος. Από τη μία δηλώνουμε έτοιμοι να αναπτύξουμε μη επανδρωμένα οπλικά συστήματα -κάτι που δεν είναι δύσκολο όπως απέδειξε και η Τουρκία- και από την άλλη πληρώνουμε 40 εκατομμύρια για να προμηθευτούμε ένα ισραηλινό μη επανδρωμένο αεροσκάφος για το οποίο υπάρχουν σοβαρές παρατηρήσεις από την μέχρι στιγμής επιχειρησιακή του χρήση από την Ελλάδα.

Κοντά στα 100.000.000 θα εισπράξουν οι Ισραηλινοί και για προγράμματα που έχουν να κάνουν με συστήματα πληροφοριών.

Οι ΗΠΑ έχουν να λαμβάνουν από 3,5 έως 4 δις ευρώ για 20 F-35 αλλά φαίνεται ότι θα έχουν τον πρώτο λόγο και στα 2 δις ευρώ που προβλέπονται στο Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών 2025-2036. Ο κ. Δένδιας είχε  μιλήσει πολλές φορές για τις αμερικανικές φρεγάτες Constellation. Μόνο που το πρόγραμμα αποδείχτηκε φιάσκο και ακυρώθηκε. Οι αμερικανοί έχουν ξεκινήσει τη σχεδίαση νέου πολεμικού πλοίου και οι ελληνικές παραγγελίες θα είναι μεγάλη βοήθεια για την ανάπτυξη του προγράμματος. Έχει ξανασυμβεί με τις γαλλικές φρεγάτες Belharra, πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε στα πρώτα του στάδια από την παραγγελία της Ελλάδας. Ένα δις ευρώ θα εισπράξουν οι αμερικανοί και για όπλα της Πολεμικής Αεροπορίας.

Κάτι που συστηματικά κρύβουν οι κυβερνήσεις από τους φορολογούμενους, είναι ότι το κόστος των εξοπλισμών δεν αφορά μόνο την αγορά τους. Αυτό είναι αμελητέο μπροστά στο κόστος της συντήρησης των οπλικών συστημάτων που αγοράζονται. Αρκεί να αναφέρουμε ότι το ποσό που προβλέπεται για συντηρήσεις υπαρχόντων οπλικών συστημάτων για την περίοδο μέχρι το 2036 προσεγγίζει τα 5 δις ευρώ.

Τα «σκοτεινά σημεία»

Σε ένα τέτοιο εξοπλιστικό πρόγραμμα-μαμούθ δεν θα μπορούσαν να μην υπήρχαν και τα «σκοτεινά σημεία». Ένα πρόγραμμα που ήδη έχει επισημανθεί είναι αυτό της προμήθειας Υποβρυχίων Οχημάτων για τους βατραχανθρώπους του Πολεμικού Ναυτικού. Με προϋπολογισμό κόστους στα 145 εκατ. ευρώ, το πρόγραμμα δόθηκε απ’  ευθείας σε εταιρεία η οποία το 2024 είχε τζίρο 1,7 εκατ. ευρώ, ζημιές χρήσης 14,2 εκατ. ευρώ και υποχρεώσεις που φθάνουν τα 54 εκατ. ευρώ. Η βρετανικών συμφερόντων εταιρεία εκπροσωπείται στην Ελλάδα από μονοπρόσωπη εταιρεία με κεφάλαιο 100 ευρώ. Ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται για να αιτιολογηθεί η απ’ ευθείας ανάθεση είναι ότι η εταιρεία θα δώσει τεχνογνωσία στα ελληνικά ναυπηγεία.

Κι εδώ τίθεται το ζήτημα της συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε αυτό το τεράστιο εξοπλιστικό πρόγραμμα. Ο κ. Δένδιας έχει υποσχεθεί 25% ελληνική συμμετοχή σε κάθε εξοπλιστικό πρόγραμμα από δω και πέρα, όμως όσοι έχουν δει τις λίστες παραγγελιών δεν μπορούν να εντοπίσουν πουθενά αυτό το 25%. Υπάρχει μόνο στα χαρτιά!

Αν δεν υλοποιηθεί η κυβερνητική υπόσχεση για το 25% ελληνικής συμμετοχής τότε θα έχει υπογραφεί πιστοποιητικό θανάτου της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας που έτσι κι αλλιώς βρίσκεται στην εντατική εδώ και χρόνια.

Από τη μια αγοράζουμε κι απ΄την άλλη «πουλάμε»

Η κυβέρνηση επικαλείται για τη βιασύνη της στα εξοπλιστικά , «επιχειρησιακά κενά» και «μειωμένες διαθεσιμότητες κύριων οπλικών συστημάτων». Γι’  αυτό και σπεύδει να κάνει παραγγελίες με απ’ ευθείας αναθέσεις.

Την ίδια ώρα όμως, με μεγάλη ευκολία απενεργοποιεί οπλικά συστήματα, τα οποία χαρακτηρίζει αχρείαστα και τα στέλνει στην Ουκρανία. Τελευταίο παράδειγμα είναι τα οβιδοβόλα Μ110Α2 , για τα οποία οι Ουκρανοί γράφουν ότι τους δώσαμε περισσότερα απ’  όσα χρειάζονταν! Για να μην αναφέρουμε συγκεκριμένους αριθμούς, να σημειώσουμε ότι η Ελλάδα έδωσε στην Ουκρανία τα μισά από τα οβιδοβόλα Μ110Α2 που διέθετε. Ο ΥΕΘΑ δικαιολόγησε αυτή την απόφαση λέγοντας μ’  αυτό τον τρόπο μας περισσεύουν περισσότερα βλήματα. Πως τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα είναι χρήσιμα στον πόλεμο της Ουκρανίας αλλά εμάς δεν μας χρειάζονται δεν το εξήγησε. Περιττό να αναφέρουμε ότι μαζί με τα οβοδοβόλα δόθηκαν στην Ουκρανία πολλές χιλιάδες βλημάτων.

Η παράδοση των ελληνικών συστημάτων δεν γίνεται απ’  ευθείας στην Ουκρανία, αλλά μέσω Τσεχίας με την οποία έχουμε υπογράψει σχετική συμφωνία. Αν κι έχουν ζητηθεί από την κυβέρνηση παραστατικά για τις πληρωμές των όπλων που έχουμε δώσει στους Ουκρανούς, μέχρι στιγμής δεν έχει κατατεθεί κάτι στη Βουλή.

Ο χαρακτηρισμός ακόμη και της πιο ασήμαντης πληροφορίας για τους εξοπλισμούς ως απόρρητης, είναι η ασπίδα προστασίας της κυβέρνησης από αποκαλύψεις αλλά και από τον έλεγχο που η αντιπολίτευση πρέπει να ασκεί. Το απόρρητο έχει λόγο ύπαρξης για ότι έχει να κάνει με τις επιχειρησιακές πτυχές των αγορών. Αν και γι΄ αυτές υπάρχουν πολλοί που έχουν αμφισβητήσει τη χρησιμότητα συγκεκριμένων οπλικών συστημάτων που πληρωθούν πανάκριβα.

Το απόρρητο όμως δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να έχει να κάνει με τη λογοδοσία των κυβερνήσεων στους φορολογούμενους που πρέπει να γνωρίζουν τι τους ζητούν να πληρώσουν. Ειδικά σε μία χώρα που έχει ταλαιπωρηθεί αφάνταστα από τα κόστη των εξοπλισμών αλλά και όσα συνέβησαν και οδήγησαν ακόμη και υπουργούς στη φυλακή.

militaire.gr