Η πρόσφατη τοποθέτηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περί ολοκληρωτικής καταστροφής του Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη αμφιλεγόμενη ανάρτηση, αλλά μια κίνηση με βαθιές γεωπολιτικές και στρατηγικές προεκτάσεις.

Ο Ρόμπερτ Πέιπ, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ένας από τους κορυφαίους εμπειρογνώμονες παγκοσμίως σε θέματα στρατιωτικής στρατηγικής, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Ο κ. Πέιπ, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος του Λευκού Οίκου σε ζητήματα ασφαλείας από την 11η Σεπτεμβρίου και έπειτα, αναλύει τη δήλωση του Προέδρου ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους ρητορική μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες στη διεθνή τάξη και την εσωτερική σταθερότητα του Ιράν.

Η τεχνική διάσταση και η αξιοπιστία της απειλής

Η δήλωση του Προέδρου Τραμπ ότι θα μπορούσε να τερματίσει έναν ολόκληρο πολιτισμό σε μία νύχτα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια κενή περιεχομένου απειλή, σύμφωνα με τον κ. Πέιπ. Ο καθηγητής επισημαίνει ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει στη διάθεσή του το οπλοστάσιο για να πραγματοποιήσει μια τέτοια δήλωση, διαθέτοντας χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές.

Εστιάζοντας στην επιχειρησιακή ετοιμότητα, ο κ. Πέιπ αναφέρεται στους 500 πυραύλους Minuteman III που διαθέτουν οι ΗΠΑ. Κάθε ένας από αυτούς φέρει κεφαλές ισχύος από 100 έως 300 κιλοτόνους —πολλαπλάσια ισχυρότερες από τις βόμβες που κατέστρεψαν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Η τεχνική διαδικασία επαναστόχευσης των γυροσκοπίων τους απαιτεί μόλις 45 λεπτά, ενώ ο χρόνος πτήσης μέχρι το Ιράν δεν ξεπερνά τα 25 λεπτά. Αυτή η ταχύτητα και η ισχύς καθιστούν την απειλή του Προέδρου αντικειμενικά αξιόπιστη, διαφοροποιώντας την από οποιαδήποτε άλλη παρόμοια ρητορική.

Μια ιστορική απόκλιση από το διεθνές δίκαιο

Ο κ. Πέιπ προχωρά σε μια αυστηρή νομική και ιστορική αξιολόγηση, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση Τραμπ ως την πλέον σαφή έκφραση «γενοκτονικής πρόθεσης» που έχει διατυπωθεί ποτέ από Αμερικανό Πρόεδρο. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η απειλή για τον τερματισμό ενός ολόκληρου πολιτισμού αγγίζει τον πυρήνα της Σύμβασης για τη Γενοκτονία του 1948, η οποία ποινικοποιεί την πρόθεση διάπραξης τέτοιων εγκλημάτων.

Ακόμη και στην περίπτωση του Χάρι Τρούμαν, ο οποίος έλαβε την απόφαση για τον πυρηνικό βομβαρδισμό της Ιαπωνίας, η ρητορική ήταν θεμελιωδώς διαφορετική. Ο Τρούμαν είχε δηλώσει τότε ότι στόχος ήταν η καταστροφή της στρατιωτικής ισχύος της Ιαπωνίας και όχι η εξάλειψη του ιαπωνικού πολιτισμού.

Με τις τρέχουσες δηλώσεις του, ο Ντόναλντ Τραμπ πείθει 92 εκατομμύρια Ιρανούς ότι είναι διατεθειμένος να τους εξοντώσει μαζικά, μια διαπίστωση που, κατά τον κ. Πέιπ, θα προκαλούσε παγκόσμια οργή και θα κινητοποιούσε τους ηγέτες των χωρών όλου του κόσμου αν διατυπωνόταν από ηγέτες όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν κατά του αμερικανικού λαού.

Η εθνικιστική συσπείρωση και η αποδυνάμωση της αντιπολίτευσης

Οι συνέπειες αυτής της ρητορικής εντός του Ιράν εκτιμώνται ως καταστροφικές για τις προοπτικές εκδημοκρατισμού της χώρας. Ο κ. Πέιπ εξηγεί ότι πριν από την έναρξη αυτής της έντασης, υπήρχε ένα ισχυρό φιλοδημοκρατικό κίνημα στο Ιράν. Ωστόσο, η απειλή του εξωτερικού ολέθρου οδηγεί αναπόφευκτα στην εθνικιστική συσπείρωση της κοινωνίας γύρω από το υπάρχον καθεστώς.

Όταν ένας λαός απειλείται με ολοκληρωτικό αφανισμό από μια υπερδύναμη, η ανάγκη για προστασία υπερτερεί των αιτημάτων για πολιτική αλλαγή. Οι Ιρανοί πολίτες, ακόμη και εκείνοι που αντιπολιτεύονται την κυβέρνησή τους, στρέφονται πλέον στο κράτος τους για ασφάλεια. Αυτή η εξέλιξη, προειδοποιεί ο κ. Πέιπ, όχι μόνο bonding (δένει) την κοινωνία με το καθεστώς, αλλά ενισχύει και τη λαϊκή υποστήριξη για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη, καθώς θεωρούνται πλέον ως το μοναδικό μέσο αποτροπής μιας ολοκληρωτικής καταστροφής.

Η ευρύτερη σημασία της ρητορικής ασφαλείας

Η ανάλυση του Ρόμπερτ Πέιπ καταδεικνύει ότι οι λέξεις στην κορυφαία βαθμίδα της πολιτικής εξουσίας έχουν την ισχύ στρατηγικών όπλων. Η μετατροπή μιας ολόκληρης κοινωνίας σε στόχο δεν αποδυναμώνει το αντίπαλο καθεστώς, αλλά αντιθέτως το θωρακίζει, εξουδετερώνοντας τις εσωτερικές φωνές μεταρρύθμισης.

Καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί την κλιμάκωση της έντασης, η προειδοποίηση του κ. Πέιπ παραμένει επίκαιρη: η ασφάλεια δεν επιτυγχάνεται μόνο μέσω της στρατιωτικής υπεροχής, αλλά και μέσω της διατήρησης μιας διπλωματικής γλώσσας που δεν ωθεί τον αντίπαλο στην απόγνωση. Η επόμενη ημέρα των σχέσεων Ουάσιγκτον-Τεχεράνης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν η ρητορική της εξόντωσης θα δώσει τη θέση της σε μια στρατηγική που επιτρέπει την επιβίωση του πολιτισμού και την ενίσχυση των δημοκρατικών αξιών.