Η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στη νότια θαλάσσια οδό αποκτά νέο θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο στην Κρήτη, καθώς το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου προχωρά σε συντονισμένες ενέργειες υποδομής και μετακίνησης.

Με τη σύμβαση παραχώρησης ακινήτου που υπεγράφη στις 16 Μαρτίου 2026, επισημοποιείται η λειτουργία Περιφερειακής Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΠΥΥΤ) στην περιοχή της Αγιάς Χανίων.

Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο ενεργοποιεί ένα έκτακτο πρόγραμμα ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ για τη μεταφορά έως και 5.000 αιτούντων άσυλο προς την ηπειρωτική χώρα. Η διπλή αυτή πρωτοβουλία στοχεύει στην αποσυμφόρηση του νησιού κατά την τουριστική περίοδο, κατά την οποία τα τακτικά επιβατικά δρομολόγια παρουσιάζουν σημαντικούς περιορισμούς.

Οι όροι της σύμβασης και το καθεστώς παραχώρησης του ακινήτου στην Αγυιά

Η συμφωνία υπεγράφη μεταξύ της «Περιφερειακής Αναπτυξιακής Εταιρείας Κρήτης Α.Ε.» (ΠΑΝΕΤΑΙΚ Α.Ε.) και του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, θέτοντας τις βάσεις για τη θεσμική κατοχύρωση του κτηρίου της πρώην Περιφερειακής Αγοράς στην Αγυιά Χανίων. Ο χώρος, ο οποίος χρησιμοποιείται ήδη το τελευταίο διάστημα για την προσωρινή φιλοξενία προσφύγων και μεταναστών, αποκτά πλέον σαφείς όρους παραχώρησης και λειτουργίας.

Η παραχώρηση αφορά συγκεκριμένο τμήμα γεωτεμαχίου συνολικής επιφάνειας 9.019,09 τ.μ., στη θέση «Τηγανίτης» της τοπικής κοινότητας Γαλατά, εντός της Δημοτικής Ενότητας Νέας Κυδωνίας του Δήμου Χανίων. Στην έκταση περιλαμβάνεται υφιστάμενο κτίσμα με υπόστεγο επιφάνειας 3.610,82 τ.μ., με τα ακριβή όρια να καθορίζονται στο συνοδευτικό τοπογραφικό διάγραμμα που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύμβασης.

Η χρήση του ακινήτου παραχωρείται, έναντι αποζημίωσης, αποκλειστικά για τους σκοπούς της ΠΥΥΤ και για λόγους δημοσίου συμφέροντος, χωρίς να μεταβιβάζεται κανένα εμπράγματο δικαίωμα. Η διάρκεια ορίζεται σε ένα έτος από την υπογραφή της σύμβασης, με προσωρινό και ανακλητό χαρακτήρα, ενώ τυχόν παράταση απαιτεί έγγραφη συμφωνία των δύο πλευρών.

Η ετήσια αποζημίωση χρήσης ορίζεται στο ποσό των 180.000 ευρώ, πλέον των νόμιμων κρατήσεων, και καταβάλλεται προκαταβολικά, με την πρώτη πληρωμή να εκτελείται εντός δύο μηνών από την υπογραφή. Καθυστέρηση της πληρωμής πέραν των 30 ημερών παρέχει δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης, ενώ για την επίλυση τυχόν διαφορών αρμόδια ορίζονται τα Διοικητικά Δικαστήρια. Με τη λήξη ή λύση της συμφωνίας, το Υπουργείο υποχρεούται να αποδώσει το ακίνητο στην κατάσταση που το παρέλαβε.

Τεχνικές παρεμβάσεις και ανάληψη λειτουργικού κόστους

Για την εύρυθμη λειτουργία της δομής, το Υπουργείο αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση και εκτέλεση εκτεταμένων τεχνικών έργων προσαρμογής. Το πλάνο των παρεμβάσεων περιλαμβάνει:

• Την περίφραξη του παραχωρούμενου τμήματος με περίφραξη τύπου ΝΑΤΟ.

• Εσωτερικές διαρρυθμίσεις με γυψοσανίδες στον εκθεσιακό χώρο και υγρομόνωση της στέγης όπου απαιτείται.

• Εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών για την ηλεκτροδότηση κοντέινερ-γραφείων, κινητής ιατρικής μονάδας και περιμετρικού φωτισμού, καθώς και εγκατάσταση κλιματιστικών μονάδων.

• Υδραυλικές εγκαταστάσεις για τη λειτουργία εξωτερικών κινητών ντουζιερών και σύνδεσή τους με τον υφιστάμενο βιολογικό καθαρισμό, με πρόβλεψη για ενδεχόμενη επαύξηση της δυναμικότητάς του.

• Εγκατάσταση συστήματος ενεργητικής πυροπροστασίας, κατόπιν σχετικής μελέτης που θα εγκριθεί από την Πυροσβεστική Υπηρεσία.

• Επίχωση της εξωτερικής ράμπας και ασφαλτόστρωση του περιβάλλοντος χώρου.

Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου αναλαμβάνει πλήρως τα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης, τη φύλαξη, τη διαχείριση, τα έξοδα κοινής ωφέλειας, καθώς και τη διαχείριση αποβλήτων, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική, υγειονομική και αμυντική νομοθεσία. Από την πλευρά της, η ΠΑΝΕΤΑΙΚ Α.Ε. υποχρεούται να παραδώσει το ακίνητο χωρίς να φέρει ευθύνη για την καταλληλότητά του ως προς τη συγκεκριμένη χρήση ή για την έκδοση των απαιτούμενων αδειών.

Οργανωμένος μηχανισμός μεταφοράς 5.000 ατόμων προς την ενδοχώρα

Παράλληλα με τη σταθεροποίηση της δομής στα Χανιά, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανταποκρίνεται στην αυξημένη πίεση που δέχεται η Κρήτη ως κρίσιμο σημείο πρώτης άφιξης πολιτών τρίτων χωρών μέσω της νότιας θαλάσσιας οδού.

Με επίσημη πρόσκληση που υπογράφει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Αθανάσιος Πλεύρης, καλείται η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης να υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία ενός οργανωμένου μηχανισμού θαλάσσιων και χερσαίων μετακινήσεων, στο πλαίσιο του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου για την περίοδο 2026-2030.

Η συγκεκριμένη δράση, δημόσιας δαπάνης 5 εκατομμυρίων ευρώ, προβλέπεται να εφαρμοστεί για διάστημα τεσσάρων μηνών και συνδέεται άμεσα με τις χερσαίες και θαλάσσιες μετακινήσεις.

Ως βασικός δείκτης εκροών τίθεται η μεταφορά 5.000 μεταναστών αλλοδαπής προέλευσης από το νησί προς δομές της ηπειρωτικής Ελλάδας, προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη μεταφορά των αφικνουμένων μετά τις πρώτες ενέργειες υποδοχής και διοικητικής προετοιμασίας.

Σύμφωνα με την πρόσκληση, οι περιορισμοί στα τακτικά επιβατικά δρομολογία κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη αυτού του αξιόπιστου, άμεσα διαθέσιμου και επιχειρησιακά ελεγχόμενου μηχανισμού μεταφοράς, ώστε να ολοκληρώνεται ομαλά η προβλεπόμενη διαδικασία αίτησης ασύλου με τον συντονισμό των συναρμόδιων υπηρεσιών. Η ηλεκτρονική υποβολή της πρότασης από την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης έχει οριστεί έως τις 30 Ιουνίου 2026 και ώρα 14:00.