Σε τροχιά μετώπου με την κεντρική διοίκηση εισέρχεται ο Δήμος Χανίων, με το Δημοτικό Συμβούλιο να εκφράζει την κατηγορηματική και ομόφωνη αντίθεσή του στον κυβερνητικό σχεδιασμό για την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών. Κατά τη συνεδρίαση της 22ας Ιανουαρίου 2026, το σώμα ενέκρινε ένα σκληρό ψήφισμα που απευθύνεται στον Υπουργό Εσωτερικών, Θεόδωρο Λιβάνιο, προειδοποιώντας για διοικητικό αδιέξοδο και υποβάθμιση της εκπαιδευτικής καθημερινότητας, ενώ παράλληλα αποδομεί το επιχείρημα της «μεταρρύθμισης» ως μια απλή μετακύλιση ευθυνών σε ήδη υποστελεχωμένες υπηρεσίες.

Η απάντηση του Υπουργού Εσωτερικών, με ημερομηνία 3ης Ιανουαρίου 2026, αποτέλεσε το εφαλτήριο για τη θεσμική αντίδραση των Χανίων. Παρότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει την έλλειψη οργανωτικής δομής και προσωπικού στις υφιστάμενες Σχολικές Επιτροπές, ο Δήμος Χανίων επισημαίνει ότι η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στις κεντρικές Οικονομικές και Τεχνικές Υπηρεσίες στερείται ρεαλισμού.

Σύμφωνα με το ψήφισμα, οι υπηρεσίες του Δήμου λειτουργούν ήδη στα όρια της αντοχής τους. Από την 1η Ιανουαρίου 2024, έχουν επωμισθεί την πλήρη απορρόφηση νομικών προσώπων, τη μετάβαση στο νέο λογιστικό πλαίσιο (Π.Δ. 54/2018) και τη διαχείριση ασφυκτικών προθεσμιών για τα έσοδα. Η προσθήκη της διαχείρισης των σχολείων θεωρείται το «τελειωτικό χτύπημα» σε έναν μηχανισμό που καλείται ταυτόχρονα να υποστηρίξει τη Δημοτική Αστυνομία, την επαναλειτουργία της Δημοτικής Αγοράς με 70 καταστήματα, καθώς και τη λειτουργία νέων αθλητικών υποδομών, όπως το κολυμβητήριο και το ποδηλατοδρόμιο.

Η πρόκληση των 153 σχολικών μονάδων

Η ιδιαιτερότητα της μεταρρύθμισης στα Χανιά έγκειται στην κλίμακα. Ο Δήμος καλείται να απορροφήσει τη διαχείριση 153 διακριτών σχολικών μονάδων. Αυτό συνεπάγεται 153 διαφορετικά σημεία διαχείρισης και ισάριθμους διευθυντές-εκπαιδευτικούς, οι οποίοι θα κληθούν να λειτουργήσουν ως διαχειριστές χωρίς την απαραίτητη διοικητική υποστήριξη.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Υπηρεσία Πληροφορικής, η οποία τα τελευταία δύο έτη έχει επιφορτιστεί με τα έργα των Smart Cities, την κυβερνοασφάλεια και την ψηφιακή διακυβέρνηση. Η ανάγκη υποστήριξης εκατοντάδων νέων χρηστών (εκπαιδευτικών) και η διασύνδεση των σχολείων με τα κεντρικά συστήματα του Δήμου χαρακτηρίζεται ως ένα έργο που είναι «ανθρώπινα και διοικητικά αδύνατον» να απορροφηθεί χωρίς νέους πόρους.

Η εναλλακτική πρόταση: Ενιαίο Νομικό Πρόσωπο αντί για διάλυση

Το Δημοτικό Συμβούλιο Χανίων δεν περιορίζεται στην άρνηση, αλλά καταθέτει μια συγκροτημένη αντιπρόταση. Συμφωνώντας με την ανάγκη για διαφάνεια και θεσμική θωράκιση, προτείνει τη δημιουργία ενός ενιαίου νομικού προσώπου με σαφή οργανωτική δομή και δική του οικονομική υπηρεσία.

Η λύση αυτή κρίνεται ως η μόνη βιώσιμη, καθώς αντιμετωπίζει τη σχολική περιουσία ως αυτόνομο και κρίσιμο αντικείμενο και όχι ως «παράπλευρη απασχόληση» των υπαλλήλων του Δήμου. Η αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το ψήφισμα υποστηρίζει ότι η χρήση της «πάγιας προκαταβολής» προς τους διευθυντές των σχολείων είναι προβληματική, καθώς τους φορτώνει με πειθαρχικές ευθύνες και τους αποσπά από το παιδαγωγικό τους έργο.

Οικονομική ασφυξία και το αίτημα για απαλλαγή ΦΠΑ

Πέρα από το διοικητικό σκέλος, το ψήφισμα αναδεικνύει την οικονομική διάσταση της εκπαίδευσης. Ο Δήμος Χανίων ζητά:

• Γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, καθώς οι δαπάνες ενέργειας και ύδρευσης απορροφούν πλέον σχεδόν το ήμισυ των διαθέσιμων πόρων.

• Άμεση νομοθετική πρωτοβουλία για την απαλλαγή των σχολικών δαπανών από τον ΦΠΑ, ώστε να εξοικονομηθούν πόροι για τις πραγματικές ανάγκες των μαθητών.

• Κάλυψη με μόνιμο προσωπικό όλων των τεχνικών υπηρεσιών που συνδέονται με τη συντήρηση των σχολικών υποδομών.

Ολόκληρο το ψήφισμα έχει ως εξής:

«Μελετήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή την από 03/01/2026 απάντησή του Υπουργού ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ κου Θεόδωρου Λιβάνιου, καθώς και το σύνολο των επιχειρημάτων που παρατίθενται αναφορικά με την κατάργηση των εναπομεινασών Σχολικών Επιτροπών και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους στους Δήμους.

Καταρχάς, στο ίδιο το έγγραφό του Υπουργού αναγνωρίζεται ρητώς ότι οι Σχολικές Επιτροπές:

• δεν διαθέτουν οργανωτική δομή,

• δεν διαθέτουν προσωπικό,

• λειτουργούν με ελάχιστα λογιστικά εργαλεία.

Η παραδοχή αυτή, ωστόσο, δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα, αλλά αντιθέτως το μεταθέτει:

Εάν οι Σχολικές Επιτροπές δεν έχουν προσωπικό, με ποια τεκμηρίωση θεωρείται ότι οι Οικονομικές Υπηρεσίες των Δήμων διαθέτουν;

Η πραγματικότητα που βιώνουν ιδίως οι μεγάλοι Δήμοι – και ο Δήμος Χανίων – είναι ότι οι Οικονομικές και Τεχνικές Υπηρεσίες λειτουργούν ήδη στα όρια της διοικητικής αντοχής τους, έχοντας επιφορτιστεί:

• με τη συγχώνευση και πλήρη απορρόφηση νομικών προσώπων από 01.01.2024,

• με τη νέα νομοθεσία για τη διαχείριση των εσόδων και τη θέσει ασφυκτικών προθεσμιών στην αναζήτηση τους

• με την υποχρεωτική και εξαιρετικά απαιτητική μετάβαση στο νέο λογιστικό πλαίσιο του Π.Δ. 54/2018,

• με τη σύνταξη προϋπολογισμών, απογραφών, μητρώων, ελέγχων και υποχρεώσεων βάσει του ν. 4270/2014,

• νέα νομοθεσία για τη διαχείριση των κοινόχρηστων χώρων

• με τη θέσει σε λειτουργία νέων πλατφορμων (π.χ mystreet) και άλλων ψηφιακών εργαλείων που απαιτούν χρόνο για την ενσωμάτωση τους στη λειτουργία μας

• με την καθημερινή διαχείριση των αναγκών των πολιτών «στην πρώτη γραμμή» της τοπικής αυτοδιοίκησης

Επιπλέον βρίσκεται σε εξέλιξη και νέα μεγάλη θεσμική αλλαγή που αφορά τον Κώδικα των Δήμων, η οποία συνεπάγεται περαιτέρω οργανωτικές, διοικητικές και οικονομικές αναπροσαρμογές.

Να προσθέσουμε ότι στο Δήμο Χανίων «τρέχουν» ένα σωρό νέα αναπτυξιακά προγράμματα/ έργα με πιο σημαντικά τα παρακάτω που απαιτούν επιπλέον πόρους σε ανθρώπινο δυναμικό :

• η λειτουργία της Δημοτικής Αστυνομίας

• η επανεκκίνηση λειτουργίας της Δημοτικής Αγοράς με 70 καταστήματα (κανονισμοί , δημοπρατήσεις ,διαγωνισμοί κ.λ.π)

• η λειτουργία του νέου κολυμβητηρίου

• η λειτουργία του νέου ποδηλατοδρομίου

• μεγάλος αριθμός χρηματοδοτούμενων έργων

Στο ήδη ασφυκτικό αυτό πλαίσιο προστίθεται και η σοβαρότατη επιβάρυνση της Υπηρεσίας Πληροφορικής, η οποία θα κληθεί να υποστηρίξει:

• εκατοντάδες νέα σημεία διαχείρισης (σχολικές μονάδες),

• πολλαπλούς διαχειριστές (εκπαιδευτικούς χωρίς τεχνική υποστήριξη),

• αυξημένες ανάγκες σε λογισμικό, διασυνδέσεις, υποστήριξη χρηστών και ασφάλεια πληροφοριακών συστημάτων.

Η Υπηρεσία Πληροφορικής των Δήμων την τελευταία διετία έχει ήδη επωμισθεί εξαιρετικά κρίσιμες και απαιτητικές μεταρρυθμίσεις, όπως:

• έργα και υποδομές Smart Cities,

• την Ψηφιακή Μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης,

• τις αυξημένες υποχρεώσεις σε θέματα κυβερνοασφάλειας,

• καθώς και την προσαρμογή σε νέα πρότυπα διαλειτουργικότητας και ψηφιακής διακυβέρνησης.

Η προτεινόμενη κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών δεν αποτελεί μια συνήθη διοικητική συγχώνευση, όπως εκείνη των νομικών προσώπων. Στον Δήμο Χανίων, για παράδειγμα, μιλάμε για 153 σχολικές μονάδες, δηλαδή:

• 153 διακριτά σημεία διαχείρισης,

• 153 διευθυντές – διαχειριστές (εκπαιδευτικούς, όχι διοικητικούς υπαλλήλους),

• εκατοντάδες επιμέρους συναλλαγές, ανάγκες, μικροδαπάνες, τεχνικές παρεμβάσεις και έκτακτα περιστατικά.

Η επιβάρυνση αυτή είναι ανθρώπινα και διοικητικά αδύνατον να απορροφηθεί από τις ήδη υποστελεχωμένες υπηρεσίες των Δήμων. Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων αυτών δεν θα ενισχύσει τη διαφάνεια και τον έλεγχο· αντιθέτως, ελλοχεύει ο κίνδυνος να τορπιλιστεί συνολικά η λειτουργία των Οικονομικών Υπηρεσιών και κατ΄ επέκταση η λειτουργία όλου του δήμου, καθώς οι ίδιοι προϊστάμενοι και οι ίδιοι υπάλληλοι θα κληθούν να διαχειριστούν όλα τα προαναφερόμενα και πλέον και τη λειτουργία δεκάδων σχολικών μονάδων.

Είναι τουλάχιστον προκλητικό να υποστηρίζεται ότι, για λόγους αποφυγής πρόσθετου κόστους, οι ίδιοι υπάλληλοι μπορούν να διαχειριστούν επιπλέον εκατοντάδες σχολικές μονάδες.

Αναπόφευκτα γεννάται το εύλογο ερώτημα:

Για ποιους υπαλλήλους-«υπερανθρώπους» γίνεται λόγος;

Παράλληλα, οι Δήμοι θα αναγκαστούν να καλύπτουν αυξημένες ανάγκες των σχολείων από ίδιους πόρους, χωρίς να διαθέτουν:

• επαρκές προσωπικό,

• επαρκή χρηματοδότηση,

• ούτε τον απαραίτητο χρόνο προσαρμογής.

Η θέση μας δεν είναι η διατήρηση άτυπων ή προβληματικών δομών. Αντιθέτως, συμφωνούμε απολύτως ότι η διαχείριση της σχολικής περιουσίας και των πόρων πρέπει να γίνεται με:

• θεσμική θωράκιση,

• οργανωτική δομή,

• προσωπικό,

• πλήρη εφαρμογή του ν. 4270/2014 και του Π.Δ. 54/2018.

Για τον λόγο αυτό προτείνουμε ως ρεαλιστική και βιώσιμη λύση τη δημιουργία ενός ενιαίου νομικού προσώπου, με σαφή δομή, στελέχωση και οικονομική υπηρεσία, που να αντιμετωπίζει το τεράστιο αυτό αντικείμενο με θεσμικούς όρους και όχι ως «παράπλευρη απασχόληση» των ήδη υπερφορτωμένων δημοτικών υπηρεσιών.

Η εκπαίδευση αποτελεί το μεγαλύτερο κεφάλαιο της χώρας και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με λύσεις διοικητικής μετακύλισης ευθυνών. Τέλος, η στοχοποίηση προβληματικών σχολικών επιτροπών ως λόγος συλλογικής κατάργησης δεν συνιστά λύση. Το Κράτος διαθέτει πολλαπλά θεσμικά εργαλεία ελέγχου και συμμόρφωσης (π.χ. αναστολή ή μη απόδοση επιχορηγήσεων), χωρίς να καταφεύγει σε οριζόντια μέτρα που επιβαρύνουν δυσανάλογα τους Δήμους.

Για τους λόγους αυτούς, το Δημοτικό Συμβούλιο Χανίων εκφράζει την κατηγορηματική του αντίθεση στην κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών με τον προτεινόμενο τρόπο και ζητεί την επανεξέταση του θέματος με κριτήριο τη διοικητική βιωσιμότητα, την πραγματική στελέχωση και την προστασία των ήδη επιβαρυμένων δημοτικών υπηρεσιών.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Που αφορά την πρόθεση του Υπουργείου Εσωτερικών για την κατάργηση των σχολικών επιτροπών, ως αναπόσπαστο και ενιαίο μέρος του ψηφίσματος που θα αποσταλεί από το Δημοτικό Συμβούλιο Χανίων στον Υπουργό Εσωτερικών.

Η παρούσα αιτιολογική έκθεση συνοδεύει το ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων σχετικά με την προωθούμενη πλήρη κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών από 1η Αυγούστου 2026 και αποσκοπεί στη θεσμική και πολιτική τεκμηρίωση της αντίθεσης του Δήμου.

Η απάντηση του Υπουργείου Εσωτερικών στην επιστολή των Δημάρχων επιχειρεί να δικαιολογήσει την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών επικαλούμενη ζητήματα

δημοσιονομικής πειθαρχίας, διαφάνειας και διοικητικής επάρκειας. Ωστόσο, τα επιχειρήματα αυτά δεν αναιρούν τις σοβαρές λειτουργικές και πολιτικές ενστάσεις που διατυπώνονται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την εκπαιδευτική κοινότητα.

1. Γενίκευση με βάση επιμέρους και μειοψηφικά παραδείγματα

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία βασίζεται σε προβλήματα που καταγράφονται σε περιορισμένο αριθμό Δήμων, τα οποία παρουσιάζονται ως καθολικό φαινόμενο. Η ύπαρξη διοικητικών ή οικονομικών δυσλειτουργιών σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπορεί να αποτελεί επαρκή λόγο για την οριζόντια κατάργηση ενός θεσμού σε ολόκληρη τη χώρα.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι όπου υπάρχουν προβλήματα, η ενδεδειγμένη απάντηση είναι η ενίσχυση της εποπτείας, ο έλεγχος και η θεσμική βελτίωση – όχι η κατάργηση.

2. Ευθύνη του κράτους για τις αδυναμίες που επικαλείται

Οι Σχολικές Επιτροπές παρουσιάζονται ως προβληματικές λόγω έλλειψης προσωπικού, οργανωτικής δομής και πλήρους λογιστικού πλαισίου. Ωστόσο, αυτές οι ελλείψεις δεν αποτελούν εγγενή χαρακτηριστικά του θεσμού, αλλά αποτέλεσμα διαχρονικών κρατικών επιλογών.

Το κράτος ουδέποτε προχώρησε στη συστηματική στελέχωση, επαρκή χρηματοδότηση και θεσμική αναβάθμιση των Σχολικών Επιτροπών. Η επίκληση αυτών των ελλείψεων ως αιτιολογία κατάργησης συνιστά μετακύλιση ευθύνης και όχι ουσιαστική μεταρρύθμιση.

3. Η πάγια προκαταβολή δεν αποτελεί λειτουργικό υποκατάστατο

Η προτεινόμενη λύση της πάγιας προκαταβολής προς τους διευθυντές σχολικών μονάδων δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη συλλογική και θεσμική διαχείριση των σχολικών αναγκών.

Αντιθέτως:

• μεταφέρει δυσανάλογες διοικητικές και πειθαρχικές ευθύνες στους διευθυντές,

• επιβαρύνει το παιδαγωγικό έργο,

• και αποσυνδέει τη σχολική λειτουργία από οργανωμένες δομές υποστήριξης.

• Ειδικά η σχολική επιτροπή του Δήμου Χανίων απαρτίζεται από όλους του εμπλεκόμενους για την δημοκρατική λειτουργία της και αυτό δεν μπορεί να απεμποληθεί.

4. Απουσία ουσιαστικού διαλόγου και συνδιαμόρφωσης

Η επίκληση ότι δεν κατατέθηκαν προτάσεις από τους Δήμους δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι αποφάσεις ελήφθησαν χωρίς προηγούμενη συνδιαμόρφωση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την εκπαιδευτική κοινότητα.

Το παρόν ψήφισμα και η παρούσα αιτιολογική έκθεση συνιστούν σαφή, τεκμηριωμένη και εφαρμόσιμη πρόταση:

• ενίσχυσης της διαφάνειας και της χρηματοδότησης,

• και διασφάλισης της άμεσης κάλυψης των αναγκών των σχολικών μονάδων.

• Ρεαλιστική και βιώσιμη λύση η δημιουργία ενός ενιαίου νομικού προσώπου, με σαφή δομή, στελέχωση και οικονομική υπηρεσία, που να αντιμετωπίζει το τεράστιο αυτό αντικείμενο με θεσμικούς όρους και όχι ως «παράπλευρη απασχόληση» των ήδη υπερφορτωμένων δημοτικών υπηρεσιών.

Συμπέρασμα

Η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών δεν αντιμετωπίζει τα πραγματικά προβλήματα της σχολικής λειτουργίας. Αντίθετα, τα μεταφέρει, τα συγκαλύπτει και τα επιβαρύνει με μεγαλύτερο διοικητικό συγκεντρωτισμό.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Χανίων υπερασπίζεται τη λειτουργία των σχολείων με όρους εγγύτητας, λογοδοσίας και ουσιαστικής στήριξης από την κυβέρνηση.

Πέραν της άμεσης ανάγκης για την διατήρηση της λειτουργίας των σχολικών επιτροπών, για την εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης απαιτείται και:

• Γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης για τη λειτουργία των σχολείων, στο ύψος των σημερινών πραγματικών αναγκών και συνολικά των δαπανών για την εκπαίδευση των παιδιών μας, ώστε να καλύπτονται επαρκώς και οι αυξημένες δαπάνες ενέργειας και ύδρευσης οι οποίες σήμερα απορροφούν σχεδόν το ήμισυ της κρατικής χρηματοδότησης

• Άμεση νομοθετική πρωτοβουλία για την απαλλαγή των σχολικών δαπανών από ΦΠΑ.

• Κάλυψη με μόνιμο προσωπικό όλων των αναγκαίων τεχνικών και άλλων υπηρεσιών που συνδέονται με τη λειτουργία και συντήρηση των σχολείων και όλων των υποδομών στους δήμους».