Η έκταση και οι ποιοτικές διαστάσεις του φαινομένου της βίας κατά των γυναικών και των ανηλίκων στην Περιφέρεια Κρήτης αποτυπώνονται ανάγλυφα στην 6η Έκθεση του «Παρατηρητηρίου για τη Βία κατά των Γυναικών στην Κρήτη – Women Watch», η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026. Η έκθεση, που καλύπτει το έτος 2025 και το δεύτερο εξάμηνο αυτού, αναδεικνύει μια ανησυχητική σταθεροποίηση των δεικτών ενδοοικογενειακής βίας σε υψηλά επίπεδα.

Ταυτόχρονα, φέρνει στο φως μια εκρηκτική άνοδο των περιστατικών παιδικής κακοποίησης, με την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων να καταγράφει διαχρονικά τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στο νησί.

Υπό τον συντονισμό του Νικόλα Σπετσίδη και τη διαχείριση της Χριστίνας Τσάκα από τον «Σύνδεσμο Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου και Ν. Ηρακλείου», η έκθεση αξιολογεί την αποτελεσματικότητα των διωκτικών και υποστηρικτικών μηχανισμών βάσει των ευρωπαϊκών προτύπων GREVIO, καταδεικνύοντας σοβαρές γεωγραφικές ανισότητες και θεσμικές δυσλειτουργίες.

Η αρνητική πρωτιά των Χανίων στην παιδική κακοποίηση και η πορεία των καταγγελιών

Η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων κατέχει μια ιδιαίτερη και εξαιρετικά ανησυχητική θέση στα δεδομένα του Παρατηρητηρίου, καθώς εκεί εντοπίζεται ο μεγαλύτερος αριθμός καταγγελιών βίας κατά ανηλίκων (0-18 ετών) σε ολόκληρη την Κρήτη.

Η αυξητική τάση στα Χανιά παρουσιάζει γεωμετρική πρόοδο: από 52 περιστατικά παιδικής κακοποίησης το 2023, ο αριθμός ανήλθε σε 93 το 2024 και εκτινάχθηκε στα 126 περιστατικά κατά το έτος 2025. Η διαχρονική αυτή αύξηση καθιστά την περιοχή τον βασικό πυρήνα του προβλήματος όσον αφορά τα ανήλικα θύματα στο νησί, αν και οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι χαμηλότεροι αριθμοί σε άλλες περιοχές δεν πρέπει να συνδέονται με χαμηλότερη ένταση του φαινομένου.

Όσον αφορά τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας με θύματα γυναίκες, η Π.Ε. Χανίων κατέγραψε 153 περιστατικά το 2025. Η τιμή αυτή παρουσιάζει μείωση σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα, καθώς τόσο το 2024 όσο και το 2023 ο αριθμός των γυναικών-θυμάτων είχε παραμείνει σταθερός στα 175 περιστατικά.

Ειδικότερα για το δεύτερο μισό του έτους (Ιούλιος – Δεκέμβριος 2025), στα Χανιά καταγγέλθηκαν 30 περιστατικά με θύματα γυναίκες, έναντι 34 της αντίστοιχης περιόδου του 2024 και 28 του 2023. Παρά την ήπια αποκλιμάκωση, η περιοχή παραμένει σταθερά επιβαρυμένη, ενώ η υποδομή προστασίας περιορίζεται στον Ξενώνας Φιλοξενίας του Δήμου Χανίων, γεγονός που αναδεικνύει την πίεση που δέχονται οι τοπικές υποδομές.

Η συνολική αποτίμηση της έμφυλης βίας στην Κρήτη και το εθνικό πλαίσιο

Σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης, το έτος 2025 έκλεισε με συνολικά 1.103 καταγεγραμμένα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Ο αριθμός αυτός εμφανίζεται ελαφρώς αυξημένος σε σύγκριση με το 2024, όταν είχαν αναφερθεί 1.047 περιστατικά, και σχεδόν διπλάσιος από τα 592 περιστατικά του 2023. Από το σύνολο των υποθέσεων του 2025, τα 592 αφορούσαν γυναίκες-θύματα, μέγεθος που υπερβαίνει το 53% του συνόλου, αν και παρουσιάζει ποσοστιαία υποχώρηση από το 68% του 2024.

Σύμφωνα με τα δεδομένα φύλου για το σύνολο του 2025, οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία των θυμάτων με 63,7% έναντι 36,3% των ανδρών, ενώ κατά το εξάμηνο Ιουλίου-Δεκεμβρίου 2025 η έμφυλη διάσταση γίνεται ακόμη πιο έντονη, με τις γυναίκες να αγγίζουν το 76% και τους άνδρες το 24%. Η ηλικιακή ομάδα 25-45 ετών συγκεντρώνει σταθερά την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης.

Η αυξητική τάση στην Κρήτη εναρμονίζεται με την εθνική πραγματικότητα, όπως αποτυπώνεται στις δηλώσεις του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, ο οποίος επεσήμανε ότι οι καταγγελίες και οι συλλήψεις για ενδοοικογενειακή βία βρίσκονται σε διαρκή άνοδο. Σε πανελλαδικό επίπεδο, η ΕΛΑΣ χειρίστηκε περισσότερες από 19.000 υποθέσεις κατά το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025, με μέσο όρο 47 συλλήψεις ημερησίως. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η καταγραφή 21 γυναικοκτονιών στην Ελλάδα το 2025, έναντι 19 το 2024.

Στο πεδίο της παιδικής κακοποίησης, η Κρήτη κατέγραψε συνολικά 251 περιστατικά το 2025, σημειώνοντας άνοδο κατά 47% σε σχέση με το 2024 (170 περιστατικά) και πάνω από 150% σε σχέση με το 2023 (98 περιστατικά). Τα μεγέθη ανάμεσα στα δύο φύλα σχεδόν συγκλίνουν το 2025, με 127 αγόρια και 124 κορίτσια.

Παράλληλα, τα ποιοτικά δεδομένα του «Συνδέσμου» για το 2025 δείχνουν 367 εξυπηρετούμενα περιστατικά, εκ των οποίων το 75% (274 άτομα) εντάχθηκε σε οργανωμένο πλαίσιο συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης, με την πλειονότητα να είναι εργαζόμενες γυναίκες (57%) ηλικίας 25-55 ετών (64%).

Η κατάσταση στους υπόλοιπους νομούς: Ηρακλείου, Ρεθύμνου και Λασιθίου

Η κατανομή του φαινομένου παρουσιάζει έντονες γεωγραφικές αποκλίσεις στις υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες του νησιού. Η Π.Ε. Ηρακλείου συγκεντρώνει διαχρονικά τον μεγαλύτερο όγκο καταγγελιών στην Κρήτη.

Για το έτος 2025, καταγράφηκαν 320 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας με θύματα γυναίκες, σημειώνοντας κάμψη σε σχέση με την κορύφωση των 379 περιστατικών το 2024, αλλά παραμένοντας πολύ υψηλότερα από τα 211 του 2023. Στο εξάμηνο Ιουλίου-Δεκεμβρίου 2025, το Ηράκλειο εμφάνισε 56 καταγγελίες γυναικών (έναντι 97 το 2024 και 39 το 2023).

Στην παιδική κακοποίηση, το Ηράκλειο ακολουθεί τα Χανιά με σταθερή άνοδο, καταγράφοντας 34 περιστατικά το 2023, 66 το 2024 και 81 το 2025. Στο Ηράκλειο εντοπίζονται επίσης δύο από τις τρεις δομές φιλοξενίας του νησιού (Ξενώνας Δήμου και «Σύνδεσμος») καθώς και τα μοναδικά προγράμματα παρέμβασης για δράστες.

Στην Π.Ε. Ρεθύμνου, οι καταγγελίες γυναικών-θυμάτων διαμορφώθηκαν στις 73 το 2025, παρουσιάζοντας υποχώρηση από τις 111 του 2024, αλλά παραμένοντας σημαντικά υψηλότερες από τις 44 του 2023. Κατά το β’ εξάμηνο του 2025, το Ρέθυμνο κατέγραψε 19 περιστατικά. Αντίθετα, οι καταγγελίες για κακοποίηση ανηλίκων αυξήθηκαν αλματωδώς, φτάνοντας τις 30 το 2025, από 10 το 2024 και 7 το 2023.

Η Π.Ε. Λασιθίου εμφανίζει τα χαμηλότερα απόλυτα μεγέθη στο νησί. Οι καταγγελίες γυναικών ανήλθαν σε 46 το 2025, έναντι 51 το 2024 και 39 το 2023, ενώ το β’ εξάμηνο του 2025 καταγράφηκαν 9 περιστατικά. Στον τομέα των ανηλίκων, το Λασίθι σημείωσε 14 περιστατικά το 2025, έπειτα από μόλις 1 το 2024 και 5 το 2023.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η λειτουργία των νέων κέντρων Ενδοοικογενειακής Βίας της ΕΛΑΣ στο Ρέθυμνο και στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου διευκόλυνε τη διαδικασία των καταγγελιών, ωστόσο η υποστελέχωση και τα κενά στον συντονισμό εξακολουθούν να περιορίζουν την προστασία των επιζωσών.