Σε τροχιά κλιμάκωσης εισέρχεται ο αγροτικός κόσμος της Κρήτης, με τους παραγωγούς, τους κτηνοτρόφους και τους μελισσοκόμους του Νομού Χανίων να προετοιμάζουν τη μαζική κάθοδό τους στην πρωτεύουσα. Μετά την ολοκλήρωση της πανελλαδικής σύσκεψης των μπλόκων, οι αγρότες μεταφέρουν το κέντρο βάρους της διαμαρτυρίας τους στην πλατεία Συντάγματος, το διήμερο 13 και 14 Φεβρουαρίου, καταγγέλλοντας συνθήκες οικονομικού στραγγαλισμού που απειλούν τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.

Η απόφαση για τη νέα μορφή κινητοποίησης ελήφθη ομόφωνα κατά την πρόσφατη πανελλαδική συνεδρίαση στη Νίκαια της Λάρισας, όπου εκπροσωπήθηκαν συνολικά 62 μπλόκα από ολόκληρη την επικράτεια. Παρά τη συντεταγμένη αποχώρηση των τρακτέρ από τους εθνικούς οδικούς άξονες, η ηγεσία του αγροτικού κινήματος ξεκαθαρίζει ότι ο αγώνας δεν τερματίζεται, αλλά μετασχηματίζεται.

Ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων (ΕΝΟΑΣ) Νομού Χανίων, Κώστας Λιλικάκης, απηύθυνε το μεσημέρι ευρύ κάλεσμα προς όλους τους παραγωγούς της Κρήτης. Η «απόβαση» στην Αθήνα προγραμματίζεται να ξεκινήσει την Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου, με προσυγκέντρωση στο λιμάνι της Σούδας στις 7:00 μ.μ., από όπου οι διαδηλωτές θα αναχωρήσουν με το πλοίο της γραμμής για να ενωθούν με τους συναδέλφους τους από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Το «αγκάθι» του κόστους παραγωγής και οι «ελληνοποιήσεις»

Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων παραμένει το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής, το οποίο, σύμφωνα με τους εκπροσώπους της ΕΝΟΑΣ, καθιστά την καλλιέργεια και την κτηνοτροφία ασύμφορες δραστηριότητες. Οι αγρότες ζητούν τη θέσπιση αφορολόγητου πετρελαίου στην αντλία και τη δραστική μείωση της τιμής του αγροτικού ρεύματος στα 7 λεπτά ανά κιλοβατώρα, απορρίπτοντας την κυβερνητική πρόταση για 8,5 λεπτά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα των παράνομων «ελληνοποιήσεων» εισαγόμενων προϊόντων, μια πρακτική που νοθεύει τον ανταγωνισμό και συμπιέζει τις τιμές των εγχώριων προϊόντων σε επίπεδα κάτω του κόστους. Παράλληλα, ο αγροτικός κόσμος απαιτεί την άμεση αναμόρφωση του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να διασφαλίζεται η αποζημίωση στο 100% της ζημιάς από θεομηνίες και ασθένειες, καθώς και τη θέσπιση κατώτατων εγγυημένων τιμών που θα καλύπτουν το κόστος παραγωγής και θα εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα.

Η θεσμική «ομπρέλα» και το αίτημα για λύσεις

Η κυβερνητική ρητορική, η οποία συχνά παραπέμπει στις δεσμεύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε χρόνιες παθογένειες του συστήματος, δεν φαίνεται να πείθει τους παραγωγούς. «Είναι δίκαια τα αιτήματα, αλλά θα τα δούμε, λένε συνεχώς», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Λιλικάκης, στηλιτεύοντας την καθυστέρηση στην υιοθέτηση ουσιαστικών μέτρων.

Όσον αφορά τις μεταφορικές ανάγκες της κινητοποίησης, οι αγροτικοί σύλλογοι βρίσκονται σε διαβουλεύσεις με την ακτοπλοϊκή εταιρεία (ANEK) για την παροχή μειωμένων εισιτηρίων, πρακτική που έχει ακολουθηθεί και σε προηγούμενες κινητοποιήσεις. Αν και η οριστική απάντηση από τα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στην Αθήνα εκκρεμεί, υπάρχει αισιοδοξία ότι θα υπάρξει ανταπόκριση στο αίτημα των παραγωγών.

M. Μπεμπλιδάκης: Θεσμικές τομές χωρίς δημοσιονομικό κόστος

Ο πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συλλόγου Χανίων, Μιχάλης Μπεμπλιδάκης, υπογραμμίζει ότι για πρώτη φορά τα αιτήματα του κλάδου τέθηκαν απευθείας στον Πρωθυπουργό μέσω της ομοσπονδίας τους. Παρά την παραδοχή της λογικής βάσης των αιτημάτων από την κυβερνητική πλευρά, η απουσία τελικών υπογραφών παραμένει το κύριο σημείο τριβής.

Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκονται θεσμικές ρυθμίσεις που αφορούν την καθημερινή δραστηριότητα των παραγωγών, όπως η απρόσκοπτη και χωρίς όρους εργασία στα δάση, καθώς και η ελεύθερη τοποθέτηση των μελισσιών. Παράλληλα, οι μελισσοκόμοι διεκδικούν τη διεύρυνση του ωραρίου χρήσης του καπνιστηριού, ένα εργαλείο απαραίτητο για την εργασία τους που συχνά προσκρούει σε αυστηρούς περιορισμούς.

Η νησιωτική πολιτική και το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ένταξη των μελισσοκόμων της Κρήτης στη νησιωτική πολιτική, αίτημα που αφορά την ισότιμη μεταχείριση με τα υπόλοιπα νησιά. Ταυτόχρονα, ο κλάδος εγείρει ζητήματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφορικά με το Μελισσοκομικό Μητρώο. Οι παραγωγοί αντιδρούν στην υποχρέωση κατάθεσης τιμολογίων πωλήσεων —τα οποία θεωρούν προσωπικά δεδομένα— επισημαίνοντας ότι οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αντλήσουν τα απαραίτητα στοιχεία απευθείας μέσω της ΑΑΔΕ.

Στο πεδίο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ο κ. Μπεμπλιδάκης ζητά:

• Ισότιμη ένταξη της μελισσοκομίας σε επενδυτικά προγράμματα (σχέδια βελτίωσης).

• Προσθήκη οικολογικού σχήματος για την επικονίαση.

• Σύνταξη τομεακών προγραμμάτων σε άμεση συνεργασία με την ομοσπονδία, ώστε οι πόροι να καταλήγουν στον παραγωγό.

ΕΛΓΑ, «ελληνοποιήσεις» και το κόστος της κλιματικής κρίσης

Η πάταξη της αισχροκέρδειας και των παράνομων «ελληνοποιήσεων» αποτελεί κοινό μέτωπο με τους υπόλοιπους αγροτικούς κλάδους. Οι μελισσοκόμοι ζητούν εντατικούς ελέγχους ποιότητας και τη νομοθέτηση συγκεκριμένων αναλύσεων μελιού για τη διασφάλιση του εγχώριου προϊόντος. Επιπλέον, προτείνουν την αναδιάρθρωση του κανονισμού του ΕΛΓΑ με βάση τις εξειδικευμένες ανάγκες της μελισσοκομίας.

Το μοναδικό αίτημα με δημοσιονομικό αντίκτυπο, όπως διευκρινίζουν οι εκπρόσωποι του συλλόγου, είναι η αναπλήρωση εισοδήματος λόγω της κλιματικής κρίσης. Οι μεταβολές των καιρικών συνθηκών έχουν πλήξει σοβαρά την παραγωγή, καθιστώντας την οικονομική στήριξη αναγκαία για τη διατήρηση των εκμεταλλεύσεων.

Η «κόπωση» από τη γραφειοκρατική κωλυσιεργία

Η κριτική προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι δριμεία, με τους παραγωγούς να κάνουν λόγο για μια διαρκή «χρονοτριβή». Η εμπειρία των μελισσοκόμων περιγράφει έναν φαύλο κύκλο: κάθε αλλαγή στην ηγεσία του Υπουργείου συνοδεύεται από την ανάγκη επανυποβολής των ίδιων αιτημάτων, γεγονός που ερμηνεύεται ως έλλειψη πολιτικής βούλησης.

«Δεν μπορούμε να καταλάβουμε για ποιο λόγο χρονοτριβούν», αναφέρει ο κ. Μπεμπλιδάκης, εκφράζοντας τον φόβο ότι η παρούσα κατεύθυνση οδηγεί στον αφανισμό του πρωτογενούς τομέα. Η κάθοδος στο Σύνταγμα αποτελεί για τους μελισσοκόμους την ύστατη προσπάθεια να μετατρέψουν τα «λογικά και δίκαια» επιχειρήματά τους σε έμπρακτες πολιτικές αποφάσεις, διασφαλίζοντας τη συνέχεια ενός κλάδου που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την οικολογική ισορροπία της χώρας.

Ο Γ. Βενετάκης για το διπλό μέτωπο των δασικών χαρτών και της ευλογιάς

Μέσω του μέλους της διοίκησης της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Χανίων, Γιώργου Βενετάκη, ο κλάδος ξεκαθαρίζει ότι η πρόσφατη καταβολή μέρους των επιδοτήσεων δεν επαρκεί για να αναστρέψει την πορεία συρρίκνωσης της παραγωγής, θέτοντας ως επιτακτικά ζητήματα την εμπλοκή με τους δασικούς χάρτες και την υγειονομική απειλή της ευλογιάς.

Ένα από τα κρισιμότερα σημεία τριβής με την κρατική μηχανή αφορά το καθεστώς των δασικών χαρτών, οι οποίοι, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, έχουν «δεσμεύσει» το μεγαλύτερο μέρος του νομού Χανίων. Οι κτηνοτρόφοι καταγγέλλουν ότι εκτάσεις που έχουν κληρονομηθεί ή αγοραστεί νομίμως εμφανίζονται ως δημόσιες, εμποδίζοντας τους παραγωγούς να τις δηλώσουν ως βοσκοτόπους.

Η απαίτηση για άνοιγμα των χαρτών και αναγνώριση των ιδιοκτησιών συνδέεται άμεσα με την κατάργηση της λεγόμενης «τεχνικής λύσης», η οποία κρίνεται ως παράλογη. Παράλληλα, ο κ. Βενετάκης εισάγει μια σημαντική περιβαλλοντική παράμετρο: την ανάγκη επιβολής –και όχι απαγόρευσης– της βόσκησης σε δασικές εκτάσεις. Με βάση τα κλιματικά δεδομένα της Κρήτης, η βόσκησης θεωρείται το φυσικό «αντιπυρικό μέσο», καθώς η απουσία ζώων οδηγεί σε συσσώρευση καύσιμης ύλης, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο πυρκαγιών.

Το υγειονομικό μέτωπο: Το αίτημα για εμβολιασμό κατά της ευλογιάς

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η κτηνοτροφία και λόγω της ευλογιάς των προβάτων. Οι παραγωγοί των Χανίων επικρίνουν τη «πεισματική άρνηση» της κυβέρνησης να επιτρέψει τον εμβολιασμό των κοπαδιών, μια στάση που, όπως υποστηρίζουν, στερείται βάσιμων εξηγήσεων.

Το επιχείρημα της Ομοσπονδίας εστιάζει στην ιδιαιτερότητα της Κρήτης: από τη στιγμή που το νησί δεν παράγει προϊόντα ΠΟΠ όπως η Φέτα (η οποία υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς εμβολιασμού για τη διατήρηση του status της), δεν υφίσταται κίνδυνος απώλειας εμπορικών προνομίων. Οι κτηνοτρόφοι ζητούν τον άμεσο εμβολιασμό των ζώων με κρατική μέριμνα και δαπάνη, ώστε να δημιουργηθεί ένα «τείχος προστασίας» που θα αποτρέψει την είσοδο της ασθένειας στο νησί και την επακόλουθη καταστροφή του ζωικού κεφαλαίου.

Η «παγίδα» των επιδοτήσεων και το κόστος παραγωγής

Αποδομώντας τη λογική των οικονομικών ενισχύσεων ως πανάκεια, ο κ. Βενετάκης επισημαίνει ότι οι επιδοτήσεις, αν και αποτελούν στήριγμα, δεν λύνουν τα προβλήματα του κλάδου από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα. Αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι η εξάρτηση από αυτές αλλοιώνει τον παραγωγικό χαρακτήρα της κτηνοτροφίας.

Τα κύρια σημεία οικονομικής διεκδίκησης συνοψίζονται στα εξής:

• Κατώτατες Εγγυημένες Τιμές: Οι παραγωγοί ζητούν το ίδιο επιχείρημα που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση για το ρεύμα (ότι δεν μπορεί να πωλείται κάτω του κόστους) να ισχύσει και για τα δικά τους προϊόντα.

• Εκκρεμότητες Πληρωμών: Διαψεύδεται η εικόνα της καθολικής πληρωμής, καθώς πολλοί δικαιούχοι, ειδικά νέοι εισερχόμενοι του 2024-2025 μέσω του εθνικού αποθέματος, παραμένουν απλήρωτοι.

• Προστασία Καταναλωτή: Η ενίσχυση του παραγωγού θεωρείται απαραίτητη ώστε τα προϊόντα να φτάνουν στο ράφι σε προσιτές τιμές για τους πολίτες που πλήττονται από την ακρίβεια.

Θ. Ραϊσάκης: Η «επέλαση» των ιώσεων και η ευθύνη των πολυεθνικών

Η παραγωγή κηπευτικών στην περιοχή του Έλους βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή υγειονομική κρίση τα τελευταία πέντε χρόνια. Σύμφωνα με τον κ. Ραϊσάκη, η είσοδος επιθετικών ασθενειών, όπως η καστανή ρυτίδωση και η ίωση του TY (TYLCV), έχει οδηγήσει στην καταστροφή τουλάχιστον των μισών θερμοκηπιακών μονάδων στις πληγείσες περιοχές.

Οι παραγωγοί καταγγέλλουν ότι οι ιώσεις αυτές εισέρχονται στη χώρα μέσω σπόρων που διακινούν πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες παράγουν το πολλαπλασιαστικό υλικό σε τρίτες χώρες για τη μείωση του κόστους. Η απουσία δειγματοληπτικών ελέγχων στις εισαγωγές αφήνει την εγχώρια παραγωγή απροστάτευτη, εκτοξεύοντας το κόστος καλλιέργειας και καθιστώντας το μέλλον της παραγωγής αβέβαιο. Χωρίς άμεση παρέμβαση για την αυστηροποίηση των ελέγχων, η δυνατότητα φύτευσης τα επόμενα χρόνια τίθεται σε άμεση αμφισβήτηση.

Υποδομές και διαχείριση υδάτινων πόρων

Παρά το γεγονός ότι ο φετινός χειμώνας παρουσίασε ικανοποιητικές βροχοπτώσεις, η έλλειψη έργων υποδομής στερεί από τους παραγωγούς τη δυνατότητα συλλογής και αποθήκευσης του νερού. Η απουσία ταμιευτήρων και δικτύων σημαίνει ότι το νερό της χειμερινής περιόδου χάνεται, αφήνοντας τις καλλιέργειες εκτεθειμένες στις αυξημένες ανάγκες του καλοκαιριού.

Η αδράνεια της κεντρικής εξουσίας στην υλοποίηση έργων υποδομής κρίνεται από τον Αγροτικό Σύλλογο Έλους ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν τους παραγωγούς σε αδιέξοδο, καθώς η διαθεσιμότητα του νερού αποτελεί προϋπόθεση για οποιονδήποτε προγραμματισμό παραγωγής.

Εργάτες γης: Μια γραφειοκρατία πέντε υπουργείων

Το ζήτημα της απασχόλησης εργατών γης αναδεικνύεται σε ένα από τα πιο σύνθετα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας. Ο κ. Ραϊσάκης περιγράφει έναν δυσκίνητο μηχανισμό όπου εμπλέκονται πέντε διαφορετικά υπουργεία, καθιστώντας τη διαδικασία πρόσκλησης εργαζομένων από το εξωτερικό πρακτικά ανέφικτη.

Στα κύρια σημεία κριτικής περιλαμβάνονται:

• Το Ασφαλιστικό Κόστος: Η υποχρεωτική ασφάλιση στο ΙΚΑ για ένα έτος θεωρείται από τους παραγωγούς ως ένα περιττό κόστος που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες ούτε του εργοδότη ούτε του εργαζόμενου.

• Τα Εμπόδια στις Πρεσβείες: Παρά τις επίσημες προσκλήσεις, μεγάλο μέρος των εργατών δεν καταφέρνει να φτάσει στην Ελλάδα, καθώς οι ελληνικές προξενικές αρχές στις χώρες προέλευσης απορρίπτουν τις αιτήσεις εισόδου.

Προς μια μαζική κινητοποίηση στην Αθήνα

Η συσσώρευση αυτών των προβλημάτων οδηγεί τους παραγωγούς του Έλους να ενώσουν τη φωνή τους με το πανελλαδικό αγροτικό μέτωπο. Η κάθοδος στο Σύνταγμα την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου δεν αποτελεί μόνο μια κίνηση διαμαρτυρίας, αλλά μια προσπάθεια να εξαναγκαστεί η πολιτική ηγεσία να προχωρήσει πέρα από τις λεκτικές διαβεβαιώσεις περί «δικαίων αιτημάτων» και να δώσει οριστικές λύσεις.

Για τους αγρότες της Δυτικής Κρήτης, το διακύβευμα της επόμενης εβδομάδας είναι η ίδια η παραμονή τους στη γη, σε μια στιγμή που η απόσταση μεταξύ των αναγκών της παραγωγής και των κυβερνητικών αποφάσεων φαίνεται να είναι μεγαλύτερη από ποτέ.