Στην επιφάνεια έρχονται νέα στοιχεία για το παρασκήνιο της ελληνικής οικονομικής κρίσης της περιόδου 2012-2013, μέσα από έγγραφα που συνδέονται με την πολύκροτη υπόθεση των αρχείων Επστάιν και εσωτερικές χρηματοοικονομικές αναλύσεις της εποχής. Τα έγγραφα αυτά αποκαλύπτουν το βάθος των γεωπολιτικών και επενδυτικών σχεδιασμών σε μια περίοδο ακραίας ευπάθειας για την Ευρωζώνη, όπου η τύχη της Ελλάδας και άλλων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου αποτελούσε αντικείμενο στρατηγικών αναλύσεων για διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων.

Η εμπλοκή ονομάτων που συνδέονται με την υπόθεση Επστάιν στην ανάλυση της ευρωπαϊκής κρίσης προσδίδει μια νέα διάσταση στην κατανόηση των διεθνών δικτύων επιρροής. Σύμφωνα με πληροφορίες από τα αρχεία αυτά, ο Boris Nicolic σε ηλεκτρονική επικοινωνία του με τον Jeffrey Epstein αναφέρεται στις εξελίξεις γύρω από την Κίνα και τη διάσωση του ευρώ. Στην εν λόγω αλληλογραφία, χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία περιγράφονται χαρακτηριστικά ως «διαθέσιμες» («up for grabs»), υποδηλώνοντας το μέγεθος της στρατηγικής εκμετάλλευσης της κρίσης χρέους από εξωτερικούς παράγοντες.

Η έκφραση “up for grabs” είναι ένας αγγλικός ιδιωματισμός που χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάτι που είναι διαθέσιμο προς απόκτηση από οποιονδήποτε, καθώς δεν ανήκει ακόμα σε κανέναν ή δεν έχει ληφθεί ακόμα οριστική απόφαση γι’ αυτό.

Στο πλαίσιο των εγγράφων που εξετάσαμε, η φράση χρησιμοποιείται με μια ιδιαίτερα κυνική χροιά, υπονοώντας ότι ολόκληρες εθνικές οικονομίες αντιμετωπίζονταν ως «λεία» ή «ευκαιρίες» για εκμετάλλευση από ισχυρά διεθνή συμφέροντα.

Η στρατηγική του «ρίσκου» μετά τις κάλπες του 2012

Η κρισιμότητα των ελληνικών εκλογών του Ιουνίου 2012 αποτυπώνεται ανάγλυφα σε εσωτερικό email της ομάδας US GIO με ημερομηνία 18 Ιουνίου 2012, την επομένη της εκλογικής αναμέτρησης.

Στο πλαίσιο μιας τηλεδιάσκεψης με τίτλο «Exit Euro Crisis Panel», αναλύθηκαν οι επιπτώσεις του εκλογικού αποτελέσματος στις παγκόσμιες αγορές. Οι αναλυτές, μεταξύ των οποίων ο David Mackie (Head of Western Europe Economic Research) και ο Νικόλαος Πανιγιρτζόγλου (Global Market Strategist), προχώρησαν σε μια συγκεκριμένη επενδυτική σύσταση.

Για τους επενδυτές αμερικανικών μετοχών, η εισήγηση ήταν η «προσθήκη ρίσκου» (adding risk) στις θέσεις τους, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα. Η πολιτική εκτίμηση της στιγμής ήταν ότι μια ενδεχόμενη ενίσχυση της Νέας Δημοκρατίας θα περιόριζε σημαντικά τον κίνδυνο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ (Grexit), εξέλιξη που κρινόταν ως θετική για τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου.

Η ανατομία ενός πιθανού Grexit: IOUs και οικονομική ασφυξία

Ένα μήνα νωρίτερα, στις 18 Μαΐου 2012, μια άλλη ανάλυση εξέταζε με λεπτομέρεια τις πιθανές αντιδράσεις των Ευρωπαίων ηγετών σε περίπτωση ρήξης. Το έγγραφο περιγράφει ένα δίπολο στη στάση της Ευρωζώνης: από τη μία πλευρά, μια κυβέρνηση πρόθυμη να συνεργαστεί θα λάμβανε επιείκεια, ενώ από την άλλη, μια κυβέρνηση που θα ακύρωνε μονομερώς τις συμφωνίες θα αντιμετώπιζε τη σκληρή στάση των Ευρωπαίων ηγετών.

Στο σενάριο όπου μια «αριστερή κυβέρνηση» θα προχωρούσε σε μονομερή διακοπή της λιτότητας και των πληρωμών χρέους, η ανάλυση προέβλεπε διακοπή της χρηματοδότησης. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ελλάδα θα αναγκαζόταν να εκδώσει IOUs για να καλύψει τις ανάγκες της, τα οποία θα λειτουργούσαν ως ένα de facto παράλληλο νόμισμα.

Οι οικονομολόγοι εκτιμούσαν τότε τις πιθανότητες εξόδου στο 50/50, προειδοποιώντας για πτώση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 2% και διολίσθηση του ευρώ στην ισοτιμία 1:1 με το δολάριο.

Επενδυτικά «στοιχήματα» με μοχλευμένα ομόλογα

Η πολυπλοκότητα της κρίσης ανέδειξε και ευκαιρίες για επενδύσεις υψηλού ρίσκου σε ελληνικούς τίτλους. Εμπιστευτικό σημείωμα αποκαλύπτει τη διάθεση ελληνικών κρατικών ομολόγων 5μηνης διάρκειας, τα οποία προσέφεραν απόδοση 10% μέσω μόχλευσης 2.5x. Η απόδοση χωρίς τη μόχλευση ανερχόταν στο 5.6%.

Ως πωλητής εμφανιζόταν ελληνική τράπεζα, η οποία επεδίωκε να μειώσει τον ισολογισμό της ενόψει των stress tests και της αξιολόγησης ποιότητας ενεργητικού (AQR). Αυτά τα ομόλογα, που είχαν εκδοθεί το 2009 υπό το ελληνικό δίκαιο ως πληρωμή για προνομιούχες μετοχές, διέθεταν ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά: είχαν εξαιρεθεί από το PSI (κούρεμα χρέους) και δεν διέθεταν Ρήτρες Συλλογικής Δράσης (CAC). Αξιοσημείωτο είναι ότι το συγκεκριμένο έγγραφο φέρει τη σήμανση “PURSUANT TO FED. R. CRIM. P. 6(e)”, η οποία υποδεικνύει τη χρήση του σε ομοσπονδιακή ποινική διαδικασία στις ΗΠΑ.

Η αποκάλυψη αυτών των εγγράφων αναδεικνύει το γεγονός ότι η ελληνική κρίση δεν ήταν μόνο ένα ζήτημα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά ένα πεδίο έντονης οικονομικής και γεωπολιτικής κερδοσκοπίας.