Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας τίθεται ο κρατικός μηχανισμός και οι υγειονομικές αρχές, καθώς ένα εκτεταμένο κύμα αφρικανικής σκόνης αναμένεται να καλύψει την ελληνική επικράτεια τις επόμενες ώρες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από τον κόμβο πληροφόρησης για την ατμοσφαιρική σύσταση AtmoHub, οι μετεωρολογικές συνθήκες ευνοούν τη μεταφορά σωματιδίων από την έρημο Σαχάρα, δημιουργώντας μια αποπνικτική ατμόσφαιρα που θα κορυφωθεί το επόμενο διήμερο.

Η αιτία της έντονης μεταφοράς σκόνης εντοπίζεται στη συνδυασμένη δράση δύο αντίρροπων βαρομετρικών συστημάτων που επικρατούν στη λεκάνη της Μεσογείου. Συγκεκριμένα, η παρουσία ενός υψηλού βαρομετρικού συστήματος στη νοτιοανατολική Μεσόγειο σε συνδυασμό με ένα βαρομετρικό χαμηλό στη δυτική Μεσόγειο λειτουργεί ως «αντλία» αέριων μαζών.

Αυτή η σύγκλιση των ανέμων δημιουργεί ένα ισχυρό ρεύμα που κατευθύνεται από τις περιοχές της Σαχάρας, το Μαρόκο και τη Λιβύη, απευθείας προς τον ελλαδικό χώρο. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται από υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων, τα οποία επηρεάζουν την ορατότητα και την ποιότητα του αέρα.

Το φαινόμενο ξεκινά την εξέλιξή του από σήμερα, Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2026. Σύμφωνα με την πρόγνωση του AtmoHub, οι αυξημένες συγκεντρώσεις σκόνης θα γίνουν αρχικά αισθητές στα δυτικά τμήματα της χώρας. Με την πάροδο της ημέρας, το κύμα θα κινηθεί ανατολικότερα, καλύπτοντας σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας.

Ωστόσο, η σημαντικότερη ενίσχυση του φαινομένου αναμένεται αύριο, 5 Φεβρουαρίου. Κατά τη διάρκεια αυτής της ημέρας, η νότια Ελλάδα θα βρεθεί στο επίκεντρο της μεταφοράς, με την Πελοπόννησο και την Κρήτη να καταγράφουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σκόνης. Στις περιοχές αυτές, η συγκέντρωση των σωματιδίων αναμένεται να είναι ιδιαίτερα πυκνή, επηρεάζοντας τις καθημερινές δραστηριότητες.

Μια ιδιαίτερη παράμετρος της τρέχουσας κακοκαιρίας είναι η εκδήλωση βροχοπτώσεων. Σύμφωνα με τους αναλυτές του AtmoHub, οι αναμενόμενες βροχές θα λειτουργήσουν καταλυτικά στην εξέλιξη του φαινομένου.

Αν και οι βροχοπτώσεις θα οδηγήσουν σε «λασποβροχές», θα συμβάλουν ταυτόχρονα στην αποσυμφόρηση της ατμόσφαιρας. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως υγρή εναπόθεση, θα παρασύρει τα σωματίδια της σκόνης προς το έδαφος, καθαρίζοντας τον αέρα που αναπνέουμε, αλλά προκαλώντας τη χαρακτηριστική επικάλυψη σκόνης σε εξωτερικές επιφάνειες και οχήματα.

Προειδοποίηση της Περιφέρειας Κρήτης 

Οι διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας, Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Κρήτης ενημερώνουν τους πολίτες ότι, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα προγνωστικά δεδομένα, αναμένεται αύριο Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026 αύξηση συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) σε όλη την Κρήτη.

Συστάσεις σε άτομα αυξημένου κινδύνου

• Άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα ή καρδιοπαθείς και παιδιά θα πρέπει να περιορίσουν κάθε έντονη σωματική δραστηριότητα, ιδιαίτερα αν αυτή γίνεται σε εξωτερικούς χώρους.

• Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές του ανακουφιστικού φαρμάκου που τυχόν λαμβάνουν.

• Άτομα άνω των 65 ετών θα πρέπει να περιορίσουν τη σωματική τους δραστηριότητα.

Συστάσεις στο γενικό πληθυσμό

Κάθε άτομο που αισθάνεται ενόχληση στα μάτια ή εμφανίζει βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στο λαιμό θα πρέπει να περιορίσει τη σωματική του άσκηση- δραστηριότητα, ιδιαίτερα αν αυτή γίνεται σε εξωτερικούς χώρους.

Τέλος επισημαίνεται ότι λόγω της παρεμφερούς φύσης της εκδήλωσης του φαινομένου, καθώς και των παρόμοιων τρόπων επίδρασης στην ανθρώπινη υγεία (ανθρώπινα συστήματα που επηρεάζονται, τρόπος εισόδου στον οργανισμό) είναι δυνατό να εφαρμοστούν οι παρακάτω συστάσεις, για τη λήψη επιπλέον μέτρων προφύλαξης του πληθυσμού ως ακολούθως:

– Παραμονή σε κλειστούς χώρους. Σε περίπτωση όπου κατοικημένες περιοχές βρίσκονται εντός της ζώνης εκδήλωσης του επεισοδίου κι επηρεάζονται από την μεταφορά της σκόνης προτείνεται η ελάττωση των άσκοπων μετακινήσεων και η παραμονή σε κλειστούς χώρους χωρίς απευθείας επικοινωνία με τον εξωτερικό αέρα (κλείσιμο παραθύρων, πορτών και λοιπών διόδων αέρα προς το εσωτερικό).

• Εφόσον οι κατοικίες διαθέτουν σύστημα κλιματισμού, προτείνεται η χρήση του στη λειτουργία ανακύκλωσης του εσωτερικού αέρα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στους εσωτερικούς χώρους. Η επιλογή εισαγωγής «φρέσκου αέρα» που παρέχεται από ορισμένα συστήματα κλιματισμού πρέπει να απενεργοποιείται κατά τη διάρκεια του επεισοδίου για να αποφευχθεί η εισροή καπνού από το εξωτερικό περιβάλλον. Επίσης, είναι απαραίτητη η σωστή συντήρηση των φίλτρων των συστημάτων κλιματισμού.

• Μείωση των πηγών ρύπανσης του εσωτερικού αέρα εντός του σπιτιού. Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου πρέπει να αποφεύγεται το κάπνισμα στο εσωτερικό των κατοικιών, το μαγείρεμα με τη χρήση ψησταριάς, η χρήση τζακιού για ψήσιμο/μαγείρεμα/θέρμανση, η χρήση αεροζόλ και οποιασδήποτε άλλης πηγής που ενδέχεται να επιβαρύνει την ποιότητα του εσωτερικού αέρα.

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Την ποιότητα του αέρα οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας της Περιφέρειας Κρήτης https://airquality.crete.gov.gr, καθώς επίσης και στη σελίδα του προγράμματος «Κοπέρνικος» της ΕΕ στον παρακάτω σύνδεσμο: https://atmosphere.copernicus.eu/charts/packages/cams_air_quality/