Κι όμως, συνέβη κι αυτό. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, μια ελληνική κυβέρνηση συντάσσεται ανοιχτά υπέρ της απελευθέρωσης των μεταλλαγμένων τροφίμων. Όχι απλώς υπέρ, αλλά υπέρ ενός κανονισμού που ξηλώνει βασικές ασφαλιστικές δικλίδες: σήμανση, ελέγχους και ουσιαστική εποπτεία.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, διά του νέου υπουργού, πρώην Ευρωπαίου επιτρόπου, Μαργαρίτη Σχοινά, έδωσε θετική ψήφο σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τις λεγόμενες Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGT), ανοίγοντας τον δρόμο για την ευρεία κυκλοφορία γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Μια επιλογή που δεν πέρασε απαρατήρητη, αλλά όχι στα MME που ασχολούνται μόνο με τα βάσανα των celebrities και σίγουρα όχι χωρίς αντιδράσεις.

Τρόφιμα χωρίς ταυτότητα 

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η είσοδος νέων μεταλλαγμένων προϊόντων στην αγορά. Είναι το πώς αυτή γίνεται. Ο νέος κανονισμός προβλέπει ότι για περίπου το 94% των περιπτώσεων δε θα απαιτούνται δοκιμές ασφαλείας, ενώ καταργείται και η υποχρεωτική σήμανση. Με απλά λόγια: ο καταναλωτής δε θα γνωρίζει τι αγοράζει.

Το πιάτο μετατρέπεται σε “μαύρο κουτί”, χωρίς διαφάνεια και χωρίς δυνατότητα επιλογής. Και αυτό, σε μια εποχή όπου η ενημέρωση και η ιχνηλασιμότητα θεωρούνται αυτονόητα δικαιώματα.

Η απόφαση της 21ης Απριλίου 

Η καμπή ήρθε στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. στις 21 Απριλίου (!!!), όπου η ελληνική πλευρά στήριξε ενεργά τον νέο κανονισμό. Μια απόφαση που σηματοδοτεί σαφή μετατόπιση της χώρας από τη μέχρι τώρα πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα.

Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για πολιτική επιλογή με ευρείες συνέπειες: για την αγροτική παραγωγή, τη δημόσια υγεία, αλλά και τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ Πολιτείας και πολιτών.

Αντιδράσεις και προειδοποιήσεις

Η αντίδραση δεν άργησε να έρθει. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστημονικοί φορείς και αγροτικά δίκτυα εξέφρασαν έντονη ανησυχία. Η Greenpeace, μεταξύ άλλων, κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση ότι αγνόησε τις εκκλήσεις πολιτών και ειδικών να προστατευτεί η ασφάλεια των τροφίμων. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν την ψηφοφορία είχαν προηγηθεί συντονισμένες παρεμβάσεις οργανώσεων όπως η “Αιγίλοπας” και η “ΣΙΤΩ”, που ζητούσαν την απόρριψη του κανονισμού. Οι προειδοποιήσεις τους επικεντρώνονταν στους πιθανούς κινδύνους για την υγεία, το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα.

Τι αλλάζει με τον νέο κανονισμό 

Ο κανονισμός που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει σαρωτικές αλλαγές: Καταργείται η υποχρεωτική σήμανση, αφαιρώντας από τον καταναλωτή το δικαίωμα ενημερωμένης επιλογής.

Περιορίζονται δραστικά οι έλεγχοι ασφάλειας για τη συντριπτική πλειονότητα των νέων ΓΤΟ.

Παρακάμπτονται επιφυλάξεις επιστημονικών φορέων από χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Αυστρία.
Αυξάνεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης καλλιεργειών και οικοσυστημάτων.

Ενισχύεται η εξάρτηση των αγροτών από μεγάλες εταιρείες σπόρων και αγροχημικών.

Περιορίζεται το δικαίωμα των κρατών-μελών να απαγορεύουν καλλιέργειες σε περίπτωση κινδύνου.

Το αποτέλεσμα; Ένα πιο “χαλαρό” πλαίσιο, που ευνοεί την αγορά, αλλά αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα.

Η επόμενη μάχη 

Η υπόθεση δεν έχει κλείσει. Το επόμενο μεγάλο τεστ θα δοθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου αναμένεται κρίσιμη ψηφοφορία στις 18 Μαΐου 2026. Εκεί θα κριθεί αν ο κανονισμός θα περάσει ως έχει ή αν θα υπάρξουν τροποποιήσεις. Στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για επαναφορά της σήμανσης, αυστηρότερους ελέγχους και διατήρηση του δικαιώματος των κρατών να αποφασίζουν για τις καλλιέργειες στο έδαφός τους.

“Στο πιάτο χωρίς ετικέτα” 

Κάπου ανάμεσα σε τεχνικούς όρους και ευρωπαϊκές διαδικασίες, χάθηκε το πιο απλό: το δικαίωμα να ξέρεις τι τρως. Γιατί όσο κι αν ντύνεται με τον μανδύα της “καινοτομίας” και της “επιστημονικής προόδου”, η συγκεκριμένη απόφαση έχει έντονο πολιτικό αποτύπωμα και ακόμη πιο έντονη γεύση… αδιαφάνειας.

Η κυβέρνηση επέλεξε στρατόπεδο. Και το έκανε σιωπηλά, σχεδόν διακριτικά, σε ένα συμβούλιο υπουργών που δύσκολα τραβά τα φώτα της δημοσιότητας. Μόνο που το διακύβευμα δεν είναι καθόλου διακριτικό: είναι το ίδιο το περιεχόμενο του πιάτου μας. Η ειρωνεία; Σε μια εποχή που οι καταναλωτές ζητούν περισσότερη πληροφόρηση, από τα συστατικά μέχρι το αποτύπωμα άνθρακα που ακατανόητα μας επέβαλλαν, η Ευρώπη κάνει βήματα πίσω. Και η Ελλάδα όχι μόνο ακολουθεί, αλλά πρωτοστατεί σε αυτήν την οπισθοδρόμηση.

Και κάπου εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα. Ποιος ωφελείται πραγματικά; Ο μικρός παραγωγός που θα δει τις καλλιέργειές του να απειλούνται από επιμόλυνση; Ο καταναλωτής που θα αγοράζει “στα τυφλά”; Ή μήπως οι λίγοι μεγάλοι παίκτες που ελέγχουν σπόρους και τεχνολογίες;

Γιατί, όταν αφαιρείς τη σήμανση, δεν απλοποιείς απλώς τη διαδικασία, αφαιρείς την ευθύνη. Και όταν μειώνεις τους ελέγχους, δεν επιταχύνεις μόνο την καινοτομία, μειώνεις την προστασία.

Απουσία διαβούλευσης

Το πιο ανησυχητικό όμως είναι άλλο: η απουσία ουσιαστικής δημόσιας συζήτησης. Μια τόσο σημαντική αλλαγή πέρασε σχεδόν αθόρυβα, χωρίς κοινωνική διαβούλευση, χωρίς πολιτική σύγκρουση στο εσωτερικό. Σαν να θεωρήθηκε δεδομένο ότι «δε θα ασχοληθεί κανείς».

Ίσως όμως αυτό να αλλάξει. Γιατί το φαγητό δεν είναι τεχνικό ζήτημα, είναι βαθιά προσωπικό. Και όταν ο πολίτης συνειδητοποιήσει ότι δεν έχει λόγο σε αυτό που καταναλώνει, τότε η συζήτηση θα γίνει πολύ πιο δυνατή.

Μέχρι τότε, το μόνο βέβαιο είναι ότι το “χωρίς σήμανση” δεν αφορά μόνο τα τρόφιμα. Αφορά και τις πολιτικές επιλογές. Και αυτές, όσο κι αν προσπαθούν να περάσουν απαρατήρητες, αφήνουν πάντα γεύση. Και αυτή τη φορά, είναι πικρή.

neakriti.gr