Ο Γραμματέας του ΜέΡΑ25 προειδοποιεί για αποβιομηχάνιση, φυγή επιστημόνων και απουσία στρατηγικής — Τι λέει για Κίνα, Ρωσία και την ανάγκη «αποδέσμευσης»

Ο Γιάνης Βαρουφάκης εμφανίστηκε στην πρωινή εκπομπή «Καλημέρα Θεσσαλία» του Thessalia TV με έναν λόγο επείγοντος. Ο Γραμματέας του ΜέΡΑ25 και πρώην υπουργός Οικονομικών επανέφερε τη θέση του κόμματος για «αποδέσμευση» από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι ως ρήξη, αλλά ως αναγκαιότητα επιβίωσης σε ένα οικοδόμημα που, όπως υποστηρίζει, διαλύεται.

Το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα σε κρίση

Η συζήτηση ξεκίνησε με μια διάγνωση για την κατάσταση της Ευρώπης. «Βλέπω μια Ευρώπη η οποία προσανατολίζεται στον πόλεμο, στην πολεμική βιομηχανία, στρίβει πολύ ακροδεξιά σε πολλές χώρες, διαμορφώνει μια ρητορική επανεθνικοποίησης κατά των μεταναστών», είπε ο Βαρουφάκης. «Δεν είναι αυτή η Ευρώπη που είχαμε ονειρευτεί στη δεκαετία του ’70 και του ’80 όταν γινόταν η Ευρωπαϊκή Ένωση».

Το επιχείρημα που ανέπτυξε είναι ιστορικό: η Ένωση που ξεκίνησε ως «project ειρήνης» μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει μετεξελιχθεί — σύμφωνα με τον ίδιο — σε «project πολέμου». «Έχει καταρρεύσει», είπε χαρακτηριστικά. «Απλά δεν το ξέρουμε ακόμα».

Η Γερμανία αποτελεί για τον Βαρουφάκη το κεντρικό παράδειγμα της ευρωπαϊκής παρακμής. «Έχουμε αποβιομηχάνηση», τόνισε, αναφερόμενος στη Volkswagen που «δεν μπορεί να πουλήσει αυτοκίνητα ούτε στη Γερμανία, ούτε στην Κίνα, ούτε πουθενά» και μετατρέπει εργοστάσια σε μονάδες παραγωγής τανκς για τη Rheinmetall. «Μας βάζουν εμάς να αγοράζουμε tanks με δανεικά», πρόσθεσε, περιγράφοντας μια Ελλάδα που «είναι απεχθές κράτος» ενώ «1,5 εκατομμύριο διαμερίσματα και μικρομάγαζα φεύγουν».

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Ουκρανία

Η κριτική επεκτάθηκε στη γεωργία και τις συνέπειες της ενσωμάτωσης της Ουκρανίας. «Η κοινή αγροτική πολιτική τελείωσε», είπε ο Βαρουφάκης. «Όπως και να εξελιχθεί το θέμα της Ουκρανίας, ξέρετε τι σημαίνει η Ουκρανία να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση έστω και ως συνδεδεμένο μέλος; Σημαίνει ότι Έλληνες αγρότες τελείωσαν».

Το επιχείρημα είναι οικονομικό: η Ουκρανία θα λάβει κονδύλια που προορίζονταν για Έλληνες αγρότες, μετατρέποντας την Ελλάδα από δικαιούχο σε συνεισφέρουσα. «Εμείς θα δίνουμε, δεν θα παίρνουμε», είπε χαρακτηριστικά.

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Βαρουφάκης επανέφερε τη θέση του για το εμπάργκο κατά της Ρωσίας. «Το εμπάργκο χρειάζεται τη σύμφωνη γνώμη όλων των χωρών-μελών», σημείωσε. «Γιατί λέμε και εμείς όχι σε αυτό το εμπάργκο;» Το αφήγημα της κυβέρνησης ότι «είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία» το απέρριψε, ενώ υποστήριξε ότι ο Πούτιν «σήμερα είναι πιο ισχυρός από ό,τι ήταν το 2022» λόγω των κυρώσεων. «Του έδωσαν το δικαίωμα να βάλει τα δύο πόδια σε ένα παπούτσι των Ρώσων ολιγαρχών», είπε.

Η σύγκριση με την Κίνα

Σημείο καμπής στη συζήτηση αποτέλεσε η αναφορά στην πρόσφατη επίσκεψη του Βαρουφάκη στην Κίνα. «Γύρισα εντυπωσιασμένος», παραδέχτηκε, εστιάζοντας στην «ψηφιακή έκρηξη» και την «οικονομική τους οργάνωση». Η σύγκριση με τη Δύση είναι σκληρή: «Εκεί υπάρχει ένα κόμμα ισχυρό, λέγεται κομμουνιστικό, δεν ξέρω τι είναι, το οποίο όμως έχει καταφέρει να ελέγξει το κεφάλαιο, ενώ στην Δύση το κεφάλαιο έχει καταφέρει να ελέγξει τα κόμματα».

Η περιγραφή της κινεζικής πολιτικής σκηνής είναι ιδιαίτερη: «Μέσα στην κεντρική επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας βλέπεις μια πραγματική ταξική πάλη», είπε. «Υπάρχουν μέλη που εκφράζουν προλετάριους μισθωτούς, άλλοι αγρότες, άλλοι επιχειρηματίες, άλλοι big tech». Η σύγκρουση αυτή, σύμφωνα με τον Βαρουφάκη, «μακάρι να γινόταν στο αμερικανικό Κογκρέσο».

Για την κινεζική εξωτερική πολιτική, ο Βαρουφάκης διέκρινε μεταξύ οικονομικής διείσδυσης και στρατιωτικής επέμβασης. «Η Κίνα δεν έχει επιτεθεί ποτέ σε κανέναν στην ιστορία», είπε, παραθέτοντας το παράδειγμα της Σρι Λάνκα όπου η Κίνα «αμέσως αναδιάρθρωσε το χρέος, έκανε κούρεμα» ενώ άλλοι δανειστές δεν το έπραξαν. «Δεν έχουν ρίξει ποτέ κυβέρνηση, δεν έχουν σκοτώσει ποτέ πρωθυπουργό», πρόσθεσε, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ.

Το ζήτημα της αποδέσμευσης

Ο όρος «αποδέσμευση» — κεντρικός άξονας της ρητορικής του ΜέΡΑ25 — εξηγήθηκε ως αναγκαιότητα, όχι ως επιλογή. «Δεν σημαίνει να φύγουμε», είπε ο Βαρουφάκης. «Δεν έχει σημασία αν θα φύγουμε ή όχι. Είμαστε σε ένα πλοίο που βουλιάζει». Η επιχειρηματολογία επικεντρώνεται στην ανάγκη «να κοιτάξουμε τα του οίκου μας», να αναζητηθούν εθνικοί πόροι και να ανακτηθούν εργαλεία πολιτικής που έχουν παραχωρηθεί.

Συγκεκριμένα αιτήματα που διατυπώθηκαν: κατάργηση του «Ηρακλή» (του σχήματος προστασίας των τραπεζών από κόκκινα δάνεια), κατάργηση του χρηματιστηρίου ενέργειας, επανεθνικοποίηση των σιδηροδρόμων. «Δεν είναι αποτυχία» η κακή κατάσταση των τρένων, είπε. «Είναι σχεδιασμός. Γιατί αυτό συμφέρει τους ιδιοκτήτες των αυτοκινητοδρόμων και τους ενεργειάρχες».

Η φυγή των επιστημόνων

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη μετανάστευση νέων επιστημόνων. «Πάνω από τους μισούς νέους και νέες που αποφοίτησαν τον περασμένο Ιούνιο από ιατρικές σχολές έχουν φύγει», είπε ο Βαρουφάκης. Υπολόγισε το κόστος εκπαίδευσης ενός γιατρού σε 250.000-300.000 ευρώ (δημόσια και ιδιωτική δαπάνη), περιγράφοντας τη φυγή ως «επένδυση που χαρίζουμε στους Γερμανούς».

Η προσωπική διάσταση της συζήτησης ήταν έκδηλη. Ως γονιός και πανεπιστημιακός, ο Βαρουφάκης περιέγραψε το δίλημμα που αντιμετωπίζει: «Έρχονται παιδιά συνέχεια και μου λένε ‘να φύγω;’ Νιώθω ένα κόμπο να με πιάνει γιατί δεν έχω δικαίωμα να τους πω ‘μείνε’ και δεν έχω δικαίωμα να τους πω ‘φύγε’».

Η συμβουλή που δίνει είναι διπλή: «Αν είναι να φύγεις, προσπάθησε να φύγεις με τρόπο ώστε να μπορείς να γυρίσεις», και «ό,τι κάνεις είτε εδώ είτε εκεί να είναι δημιουργικό».

Το αδιέξοδο της Κεντροαριστεράς

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την πολιτική στρατηγική του ΜέΡΑ25 και το ζήτημα των συνεργασιών. Ο Βαρουφάκης απέρριψε κατηγορηματικά τη συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, επικαλούμενος ιστορικά γεγονότα: «Ποιος πούλησε τα τρένα; Ποιος πήρε τη ΔΕΗ μας, την έκανε κομματάκια και την έδωσε σε πέντε πρακτικά; Ποιος έφτιαξε το χρηματιστήριο ενέργειας; Ο ΣΥΡΙΖΑ».

Η πρόταση του ΜέΡΑ25 για «ανοικτό τραπέζι» χωρίς προϋποθέσεις το 2020, όπως είπε, απορρίφθηκε από τον Τσίπρα, ο οποίος «γύρισε και είπε ‘εσείς θα κάνετε κυβέρνηση χωρίς να έχετε πρόγραμμα, χωρίς να συζητήσετε από πριν’».

Για τη Νέα Δημοκρατία, ο Βαρουφάκης υποστήριξε ότι «του έστρωσε το δρόμο ο κύριος Τσίπρας», ενώ η έλλειψη ισχυρού αντιπολιτευτικού μετώπου αποδίδεται στην αδυναμία συνεννόησης της κεντροαριστεράς.

Μια πολιτική επανάσταση;

Ο Βαρουφάκης κλείνει με την επανάληψη του κεντρικού αιτήματος: «Πρέπει να αποδεσμευτούμε». Η «δυνατή χώρα» που οραματίζεται δεν είναι στρατιωτική — «όχι στα όπλα», είπε, απορρίπτοντας τα F-35 ως αεροσκάφη με «kill switch» που ελέγχουν οι ΗΠΑ. Είναι οικονομική: «Να μπορεί ο πλούτος που παράγεται εδώ μέσα να μείνει εδώ και να επενδύεται».

Η ερώτηση που αφήνει είναι κατά πόσον η ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη για αυτό που ο ίδιος ονομάζει «πολιτική επανάσταση». Η απάντησή του είναι ιστορική: «Μια κοινωνία ποτέ δεν είναι έτοιμη. Μέχρι που είναι. Τον Φεβρουάριο του 1821, θα μου λέγατε ‘είναι έτοιμη η κοινωνία;’».