Συμπληρώνοντας δύο δεκαετίες αδιάλειπτης παρουσίας στα κοινωνικά δρώμενα της δυτικής Κρήτης, το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ – Γιορτή Κοινωνικής Αλληλεγγύης Χανίων ανοίγει τις πύλες του την Παρασκευή 25 και το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026 στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας των Λαών.

Με κεντρικό πρόταγμα τους στίχους του Παλαιστίνιου ποιητή Σαμίχ Αλ Κάσεμ, «Δεν παζαρεύουμε κι ως τον ύστατο χτύπο της καρδιάς μας θ’ αντιστεκόμαστε», η φετινή επετειακή διοργάνωση συνδέει τις διεθνείς συγκρούσεις με την τοπική πραγματικότητα. Από τη λειτουργία της αμερικανονατοϊκής στρατιωτικής βάσης στη Σούδα και τις συνεχιζόμενες προσφυγικές ροές προς τη Γαύδο και τα νότια παράλια του νησιού, έως τη λειτουργία των χώρων κράτησης στην Αγυιά και την οξύτατη πίεση που ασκεί η τουριστικοποίηση στον αστικό ιστό των Χανίων, το φεστιβάλ προτάσσει τη συλλογική συνάντηση και τη διεκδίκηση του ελεύθερου δημόσιου χώρου μέσα από συζητήσεις, εκθέσεις, παιδικά εργαστήρια και συναυλίες.

Τα Χανιά στο σταυροδρόμι των συγκρούσεων: Η Σούδα, η Γαύδος και η Αγυιά

Στη διακήρυξή τους, οι διοργανωτές υπογραμμίζουν ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί ένα μακρινό φαινόμενο, αλλά μία διαδικασία άμεσα συνδεδεμένη με τη γεωγραφική και στρατιωτική θέση των Χανίων. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά:

«Στα Χανιά δεν μπορούμε να μιλάμε για τον πόλεμο σαν να συμβαίνει κάπου μακριά μας. Λίγο έξω από την πόλη βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς κόμβους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο, η βάση της Σούδας, που υποστηρίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος δεν βρίσκεται μακριά μας. Περνά και από τον τόπο μας».

Την ίδια στιγμή, η νότια θαλάσσια ζώνη της Κρήτης και η Γαύδος έχουν καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως βασικές πύλες εισόδου προσφύγων και μεταναστών, με το ανθρώπινο κόστος να αποτυπώνεται σε διαδοχικά ναυάγια και απώλειες ζωών. Στο δελτίο Τύπου ασκείται έντονη κριτική στις πολιτικές αποτροπής και ποινικοποίησης που εφαρμόζονται μετά την άφιξη των κατατρεγμένων στις ακτές, με ιδιαίτερη αναφορά στην εγκατάσταση της Αγυιάς στα Χανιά, από όπου έχουν περάσει χιλιάδες άτομα σε συνθήκες που χαρακτηρίζονται ακατάλληλες, αντί για ανοιχτές και αξιοπρεπείς δομές φιλοξενίας.

Παράλληλα, αναδεικνύεται το ζήτημα της ποινικής μεταχείρισης των διασωθέντων στα τοπικά δικαστήρια, όπου πρόσφυγες καταλήγουν συχνά να κατηγορούνται ως διακινητές απλώς και μόνο επειδή βρέθηκαν στο πηδάλιο μίας λέμβου κατά τη διάρκεια του επικίνδυνου θαλάσσιου διάπλου.

Η πίεση της τουριστικοποίησης και η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου

Πέρα από τις διεθνείς και μεταναστευτικές πτυχές, το φεστιβάλ εστιάζει στις βαθιές αλλαγές που βιώνει η καθημερινότητα των πολιτών στα Χανιά. Η έντονη τουριστική εκμετάλλευση και η μετατροπή της στέγης σε ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα έχουν δημιουργήσει συνθήκες ασφυξίας για τους μόνιμους κατοίκους, τους εργαζομένους και τη φοιτητική κοινότητα, οι οποίοι αδυνατούν να εξασφαλίσουν προσιτή κατοικία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή του Πάρκου Ειρήνης και Φιλίας των Λαών αποκτά σαφή πολιτικό συμβολισμό. Οι διοργανωτές διεκδικούν τον χώρο ως ένα ζωτικό κύτταρο πρασίνου και κοινωνικής επαφής, μακριά από τη λογική της εμπορευματοποίησης:

«Διεκδικούμε το Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας των Λαών ως αυτό που είναι και αυτό που θέλουμε να παραμείνει: ένα αστικό πάρκο, ένα πολύτιμο κύτταρο πρασίνου και ελεύθερου δημόσιου χώρου, ανοιχτό στις συλλογικές, κοινωνικές και αφιλοκερδείς δραστηριότητες. Σε μια πόλη όπου ο δημόσιος χώρος συρρικνώνεται και εμπορευματοποιείται, η υπεράσπισή του είναι πολιτικό ζήτημα».

Το διήμερο των εκδηλώσεων διαρθρώνεται γύρω από έναν πλούσιο άξονα πολιτικών συζητήσεων, εικαστικών παρεμβάσεων και καλλιτεχνικών δράσεων:

Το πρόγραμμα του 20ού Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ

Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου

17.30 | Παιδικό πρόγραμμα

// “Κάτω από το ίδιο φεγγάρι”
Δράση Δικτύου Συνεργατικών Σχολείων με την Παιδαγωγική Φρενέ

Με αφετηρία ένα ποίημα του Gianni Rodari “Το φεγγάρι του Κιέβου” ταξιδεύουμε σε όλο τον κόσμο χωρίς διαβατήριο, με όχημα μας το φεγγάρι!!! Ένα εργαστήριο τέχνης για παιδιά!

//  “Παιχνίδια με τον Ασπάλαθο”, Α.Α.Σ. Ασπάλαθος
Spikeball (roundnet)

Είναι ένα γρήγορο ομαδικό παιχνίδι δεξιότητας και συνεργασίας που μοιάζει με συνδυασμό βόλεϊ και τένις. Παίζεται συνήθως από 4 άτομα τα οποία είναι χωρισμένα σε ομάδες των 2. (2vs2)

Petanque (εδαφοσφαίριση)
Είναι ένα άθλημα ακριβείας, στόχευσης και ψυχαγωγίας στο οποίο οι παίκτες ρίχνουν μπάλες προσπαθώντας να τις φέρουν όσο πιο κοντά σε ένα μικρό ξύλινο στόχο. Παίζεται συνήθως από 2 έως 6 άτομα τα οποία είναι χωρισμένα σε 2 ομάδες. (1vs1, 2vs2, 3vs3, 4vs4)

Επιτραπέζιο ποδοσφαιράκι

Γνωστό, κλασικό και αγαπημένο, παιχνίδι ψυχαγωγίας που προσομοιώνει έναν αγώνα ποδοσφαίρου σε μικρογραφία πάνω σε ειδικό τραπέζι. Παίζεται συνήθως από 2 εώς 6 άτομα τα οποία είναι χωρισμένα σε 2 ομάδες. (1vs1, 2vs2, 3vs3)

18.30 | Εκδήλωση – συζήτηση
«Από το περιθώριο στο προσκήνιο: Η ζωή και οι αγώνες της προσφυγιάς από τις βάρκες, τα camps και τις δίκες στα εργοταξιακά κάτεργα»

Ομιλητ(ρι)ες:
Justin και Nyakim, πρόσφυγες από το Νότιο Σουδάν
Μέλος της Ένωσης Αράβων Εργατών στην Οικοδομή (Ελλάδα)

21.30 | Live
Σουδανική μουσική μπάντα με τον Hoosam Musa
Φέρ’ το Φόκο
Βουκολική Διαταραχή

Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου

17.30 | Παιδικό πρόγραμμα

// “Η Βαλίτσα: ανάγνωση παραμυθιού και sensory play”
Ομάδα: Messy Moments

Μια μέρα, όταν φτάνει ένας περίεργος ξένος κρατώντας μόνο μία βαλίτσα, όλοι απορούν… Γιατί είναι εδώ; Από πού ήρθε; Μα τι έχει στη βαλίτσα;

Διαβάζουμε το παραμύθι “η Βαλίτσα” και παίζουμε με υλικά και υφές που μας προσκαλούν να τις εξερευνήσουμε με όλες τις αισθήσεις. Ένα ελεύθερο δημιουργικό παιχνίδι πάνω σε μια ιστορία για το μεταναστευτικό, τη διαφορετικότητα, την αποδοχή, τη φιλία, τη συνύπαρξη και το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να βρίσκει έναν ασφαλή τόπο όπου ανήκει.

// “Παίζουμε παραμύθια; Αφήγηση και εικαστικό εργαστήρι με έμπνευση τον κόσμο των λαϊκών παραμυθιών”
Εύη Δήμου, νηπιαγωγός/αφηγήτρια

Ακολουθώντας τους ήρωες των λαϊκών παραμυθιών, θα κάνουμε ένα ταξίδι στην Ελλάδα ώσπου να φτάσουμε στην Τήνο. Εκεί θα κάνουμε μια στάση για να βρούμε “έναν που είχε μια κούκλα…”.

Και το ταξίδι στο παραμύθι θα γίνει ταξίδι στην τέχνη!

18.30 | Εκδήλωση – συζήτηση

«Από την πολεμική προετοιμασία στο μπλοκάρισμα του πολέμου: Εργατικές αντιστάσεις στην Ευρώπη που εξοπλίζεται»

Ομιλητές:
Κώστας Ράπτης, δημοσιογράφος
Χρήστος Σταυρακάκης, Αντιπολεμική Δράση

21.30 | Live
Baby Cult
Lost Bodies

+ Κρητικό γλέντι με
Γιώργο Κλάδο, Κωστή Γαλλιό, Δώρα Μελά, Γεωργία Ανδρουλάκη-Χνάρη

Εκθέσεις

Το 20ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ φιλοξενεί εκθέσεις σκίτσου, φωτογραφίας και αφισών

// “Λέσβος 2015-10 χρόνια μετά”

Η έκθεση “Λέσβος 2015-10 χρόνια μετά” είναι ένα ταξίδι μνήμης, εικόνας, προφορικής ιστορίας. Διοργανώθηκε από την Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), σε συνεργασία με την οργάνωση Pro Asyl.

// “Σχέδια από τις δίκες στο δικαστήριο των Χανίων (μεταξύ Σεπτεμβρίου 2025 και Ιουνίου 2026)”

Η δημιουργός Louise Truc, μέλος της συλλογικότητας 50outofmany αποτυπώνει σε σχέδια τις δίκες νεαρών ανδρών (κυρίως από το Σουδάν), οι οποίοι κατηγορήθηκαν άδικα για «διακίνηση» απλώς και μόνο επειδή μετανάστευσαν και προσπαθούσαν να επιβιώσουν.

// “20 χρόνια Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Χανίων”

20 χρόνια τώρα σμίγουμε στο πάρκο Ειρήνης και Φιλίας των Λαών, στήνοντας ένα αυτοοργανωμένο και αυτοχρηματοδοτούμενο (από τη συνεισφορά συμπολιτών μας) φεστιβάλ, χωρίς χορηγίες από επίσημες αρχές και εταιρίες, απέναντι στην κουλτούρα της εμπορευματοποίησης και του κέρδους. Μέσα από την πολιτική αφίσα του αντιρατσιστικού φεστιβάλ ανά έτος, θυμόμαστε τα συνθήματα που μένουν πάντα επίκαιρα και διαχρονικά!

Στον χώρο του πάρκου, κατά τις ημέρες του 20ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ, θα φιλοξενούνται – όπως κάθε χρόνο – περίπτερα και υλικό από συλλογικότητες και φορείς της πόλης και όχι μόνο. Θα λειτουργεί επίσης η συλλογική κουζίνα με διαφορετικές γεύσεις

Απέναντι σε έναν κόσμο που υψώνει σύνορα, φράχτες και στρατόπεδα, εμείς δημιουργούμε περάσματα.
Απέναντι στον πόλεμο και τη γενοκτονία, στεκόμαστε με τους λαούς που αγωνίζονται για ζωή και ελευθερία.
Απέναντι στον ρατσισμό και την ακροδεξιά, οργανώνουμε την αλληλεγγύη.
Απέναντι στην πόλη-εμπόρευμα, διεκδικούμε την πόλη ως κοινό τόπο.
Απέναντι στην απομόνωση, επιμένουμε στη συλλογικότητα.

Είκοσι χρόνια μετά, είμαστε ακόμα εδώ.

Συναντιόμαστε ξανά 25 & 26 Σεπτεμβρίου στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας των Λαών, για να ξαναφτιάξουμε, έστω για δύο ημέρες, έναν χώρο χωρίς σύνορα και αποκλεισμούς.

20ό Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ – Γιορτή Κοινωνικής Αλληλεγγύης Χανίων
25 & 26 Σεπτεμβρίου 2026
Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας των Λαών