Στο επίκεντρο έντονου πολιτικού και συνταγματικού προβληματισμού επανέρχεται το ζήτημα της πολιτικής δραστηριότητας του Ηλία Κασιδιάρη, ενόψει της αποφυλάκισής του μετά την έκτιση της ποινής που του είχε επιβληθεί για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.

Η δημόσια προαναγγελία του ιδίου περί επιστροφής στην πρώτη γραμμή της κεντρικής πολιτικής σκηνής με πλήρη πολιτικά δικαιώματα και συμμετοχής στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές επαναφέρει τα κρίσιμα νομικά διλήμματα γύρω από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό της «Ναυτεμπορικής», η συνήγορος υπεράσπισής του, Βάσω Πανταζή, ανέλυσε τα όρια των απαγορεύσεων που θέτει η νομοθεσία, ξεκαθαρίζοντας ότι ενώ αποκλείεται ρητά η ανάληψη ηγεσίας ή η ίδρυση κόμματος, το ενδεχόμενο απλής υποψηφιότητάς του παραμένει υπό την τελική κρίση και τον έλεγχο του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου.

Το νομικό παράδοξο της έκτισης ποινής χωρίς αμετάκλητη καταδίκη

Εκκινώντας τη νομική της τοποθέτηση, η κ. Πανταζή επιβεβαίωσε την πρόθεση του εντολέα της να επανέλθει άμεσα στο πολιτικό προσκήνιο, σημειώνοντας ότι η σχετική απόφαση έχει ήδη διατυπωθεί δημόσια:

«Είναι βέβαιο ότι θα επιστρέψει στην πολιτική δράση. Το έχει ανακοινώσει ο ίδιος και σε προγενέστερο χρονικό διάστημα. Το έχει ανακοινώσει και πρόσφατα. Μάλιστα μόλις χθες έκανε μία ανακοίνωση ότι επιστρέφει στην πολιτική, στην κεντρική πολιτική σκηνή, με τη συμμετοχή του στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές».

Ωστόσο, η δικηγόρος εστίασε σε μία δικονομική ιδιαιτερότητα που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι στο ελληνικό ποινικό σύστημα καταγράφεται μία πρωτοφανής συνθήκη όσον αφορά τα συνταγματικά κωλύματα:

«Κοιτάξτε να δείτε, αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα πλέγμα νομικών διατάξεων στο υπάρχον νομικό μας σύστημα, το οποίο δημιουργεί όντως κάποια κωλύματα στη συμμετοχή του κυρίου Κασιδιάρη στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές. Παρότι τα συνταγματικά κωλύματα απαιτούν αμετάκλητη ποινική καταδίκη, η οποία να ξέρετε δεν έχει επέλθει ακόμα στο πρόσωπο του κυρίου Κασιδιάρη. Είναι ο μοναδικός Έλληνας κρατούμενος ο οποίος αύριο αποφυλακίζεται έχοντας εκτίσει το σύνολο της ποινής του χωρίς η καταδίκη του να είναι αμετάκλητη. Δηλαδή δεν έχουμε φτάσει ακόμα στον τρίτο βαθμό δικαιοδοσίας που στο δικό μας ελληνικό ποινικό σύστημα είναι ο Άρειος Πάγος. Αυτό το κρατάτε γιατί είναι πρωτοφανές σε ένα κράτος δικαίου, ανεξαρτήτως την άποψη που μπορεί να έχει ο καθένας από εσάς ή από εμάς για τον κύριο Κασιδιάρη».

Η ίδια έσπευσε παράλληλα να υπενθυμίσει το ακριβές πλαίσιο της ποινής, σημειώνοντας ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης «κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε τελεσίδικα, όχι αμετάκλητα, για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και μόνο, δηλαδή χωρίς τη συμμετοχή του σε καμία επιμέρους από αυτές τις φερόμενες εγκληματικές πράξεις που τέλεσε η εγκληματική οργάνωση που διεύθυνε».

Η «τροπολογία Βορίδη»: Το απόλυτο μπλόκο στην ηγεσία και ο ρόλος του υποψηφίου

Αναλύοντας το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το 2023, η συνήγορος του Ηλία Κασιδιάρη αποσαφήνισε τα νομικά όρια που τίθενται στην πολιτική του παρουσία, διαχωρίζοντας την ηγεσία ενός σχηματισμού από την εκλογική συμπόρευση:

«Πράγματι, μετά την τροπολογία του 2023, η οποία έμεινε γνωστή στα νομικά σαν “τροπολογία Βορίδη”, του απαγορεύει το νομοθετικό πλέγμα διατάξεων να είναι ιδρυτής, πρόεδρος ή αρχηγός κοινοβουλευτικού [κόμματος]. Και υπάρχει και νομολογία του Αρείου Πάγου, η οποία έχει εκδοθεί και η οποία του απαγορεύει να έχει την ιδιότητα αυτή. Δηλαδή τότε θεωρήθηκε ότι είναι ο πραγματικός αρχηγός στο Εθνικό Κόμμα Έλληνες και επειδή είχε την καταδίκη για την υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή. Πράγματι λοιπόν, για να το ξεκαθαρίσουμε γιατί ακούγονται πάρα πολλά στο δημόσιο διάλογο, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να ιδρύσει δικό του κόμμα ή να είναι πρόεδρος ή αρχηγός σε δικό του κόμμα. Αυτό το απαγορεύει η συγκεκριμένη τροπολογία, η οποία και σταματά εκεί. Δεν του απαγορεύει οποιουδήποτε είδους στήριξη σε κόμμα, εκλογική συνεργασία με κόμμα, να θέσει ο ίδιος τον εαυτό του με οποιαδήποτε άλλη ιδιότητα σε ένα κόμμα».

Στο ερώτημα εάν δύναται να κατέλθει απλώς ως υποψήφιος βουλευτής σε άλλο κομματικό σχηματισμό, η κ. Πανταζή τόνισε ότι η διάταξη ενεργοποιεί αυτόματα τον δικαστικό έλεγχο:

«Υπάρχει διάταξη στην τροπολογία, γιατί εγώ δεν έχω μάθει να λέω αυτό που θέλει να ακούει ο εκάστοτε εντολέας μου, αλλά αυτό που λέει πραγματικά ο νόμος. Εάν είναι υποψήφιος σε ένα κόμμα, το κόμμα αυτό θα μπει στον μεγεθυντικό φακό, ας το πούμε έτσι, στην έρευνα του Α1 του Αρείου Πάγου. Δηλαδή ακόμα και σαν απλός υποψήφιος θα διερευνηθεί η συμμετοχή του. Σε κάθε περίπτωση όμως, η συμμετοχή του σαν υποψήφιος δεν του απαγορεύεται λιτά από την τροπολογία. Απλώς το κόμμα θα μπει σε διερεύνηση να δει αν, επειδή θα έχει τον Ηλία Κασιδιάρη υποψήφιο, μήπως και στρέφεται εναντίον της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Τίποτε άλλο δεν μπορεί να γίνει και τίποτε άλλο δεν μπορεί να του απαγορευτεί».

Απόρριψη του «υποκρυπτόμενου αρχηγού» και προαναγγελία συνέντευξης Τύπου

Ερωτηθείσα για το ενδεχόμενο να αξιολογηθεί από τον Άρειο Πάγο ως de facto καθοδηγητής ενός κόμματος, η συνήγορός του απέκλεισε κατηγορηματικά το σενάριο αφανών ρόλων, επικαλούμενη την αναγνωρισιμότητά του:

«Κρυπτόμενος αρχηγός ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ, γιατί καταλαβαίνετε τη μεγάλη απήχηση που έχει στον κόσμο αυτή τη στιγμή… Σε αντίθεση με κόμματα-φωτοβολίδες τα οποία εμφανίστηκαν και αυτή τη στιγμή οδεύουν στον κάλαθο των δημοσκοπικών αχρήστων, ο Ηλίας ο Κασιδιάρης διατηρεί μόνιμα ένα ποσοστό μέσα στην ελληνική κοινωνία το οποίο επιθυμεί να τον δει ξανά στη Βουλή. Εάν τελικώς ο Άρειος Πάγος επιτρέψει την κάθοδό του, είναι σίγουρο ότι θα βρεθεί στα κοινοβουλευτικά έδρανα. […] Δεν υπάρχει περίπτωση να είναι υποκρυπτόμενος ποτέ. Δεν μπορούμε να πούμε για ένα πολιτικό πρόσωπο τέτοιου είδους αποδοχής από το δικό του εκλογικό κοινό ότι θα κρυφτεί πίσω από κάποια ιδιότητα. Δεν έχει σκοπό να κρυφτεί πίσω από κάποια ιδιότητα. Θα ξεκαθαρίσει με συνέντευξη Τύπου την οποία έχει προαναγγείλει ακριβώς τον ρόλο που θα λάβει».

Τα όρια της δημοκρατίας και η κριτική στη δικαστική παρέμβαση

Κλείνοντας τη συνέντευξή της, η Βάσω Πανταζή διατύπωσε τον έντονο προβληματισμό της για την ανάθεση της εκλογικής νομιμοποίησης υποψηφιοτήτων σε δικαστικά όργανα, εκφράζοντας επιφυλάξεις για τις μεθόδους προστασίας του πολιτεύματος:

«Δυστυχώς και σε αυτή την εκλογική μάχη θα δούμε να παρεμβαίνει η Δικαιοσύνη τελικώς για να κρίνει ποια θα είναι η τελική μορφή συμμετοχής του προσώπου αυτού στην κοινοβουλευτική διαδικασία. Αυτό εμένα, σαν δημοκράτη, με προβληματίζει. Γιατί ξέρετε, καλώς ή κακώς, η δημοκρατία έχει συγκεκριμένους κανόνες και αυτοί που τελικά αποφασίζουν πρέπει να είναι οι πολίτες και όχι οι δικαστές. […] Δεν προστατεύεται χρησιμοποιώντας φασιστικές μεθόδους η δημοκρατία. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσεις τέτοιο τρόπο για να υποτίθεται να χτυπήσεις έναν άλλον φασίστα. Υποτίθεται, ξαναλέω. Τον τελικό λόγο θα τον έχει η Ελληνική Δικαιοσύνη και το Α1 του Αρείου Πάγου. Πάντως [ο Ηλίας Κασιδιάρης] είναι διαβασμένος, ξέρει την τροπολογία, ξέρει τι του επιτρέπεται και τι όχι και θα ανακοινώσει».