Ερώτηση προς τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κατέθεσε ο βουλευτής Χάρης Μαμουλάκης, σχετικά με τους περιορισμούς φόρτισης ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων στα οχηματαγωγά-επιβατηγά πλοία εσωτερικού, οι οποίοι όπως υποστηρίζει δεν στηρίζονται σε δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο και δημιουργούν συνθήκες ανισότιμης μεταχείρισης των πολιτών.

Το ιστορικό της ρύθμισης

Με την εγκύκλιο αριθμ. 2070.0/28541/16-04-2024 του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, τέθηκε περιορισμός στο ποσοστό φόρτισης των ηλεκτρικών και επαναφορτιζόμενων υβριδικών οχημάτων που μεταφέρονται με επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία, ορίζοντας το ανώτατο όριο στο 40%. Η εφαρμογή της εγκυκλίου, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικών αυτοκινήτων στη χώρα, έχει προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις πολιτών και φορέων.

Σε συνέχεια σχετικής αναφοράς, ο Συνήγορος του Πολίτη προχώρησε σε παρέμβαση προς το Υπουργείο με έγγραφό του της 1ης Απριλίου 2025. Σύμφωνα με το περιεχόμενο της παρέμβασης, οι εν λόγω περιορισμοί δεν στηρίζονται σε δεσμευτικό εθνικό ή ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο. Ελλείψει σχετικής νομοθεσίας, το Υπουργείο φαίνεται ότι προέβη στην έκδοση «κατευθυντηρίων οδηγιών», οι οποίες στην πράξη τυγχάνουν υποχρεωτικής εφαρμογής για τους πολίτες, χωρίς αντίστοιχα να προβλέπεται σαφές κυρωτικό ή εποπτικό πλαίσιο για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.

Κρίσιμες διαφοροποιήσεις στην εφαρμογή

Η ερώτηση του βουλευτή επισημαίνει σημαντικές αντιφάσεις στη νομοθετική προσέγγιση του Υπουργείου:

• Η μελέτη του European Maritime Safety Agency (EMSA) που μνημονεύεται στην εγκύκλιο αναφέρεται σε περιορισμούς της κατάστασης φόρτισης (State of Charge – SoC) των ηλεκτρικών οχημάτων εντός των φορτηγών-εμπορευματικών πλοίων (ro-ro cargo ships και vehicle carriers) και όχι επιβατηγών-οχηματαγωγών (ro-ro passenger ships)
• Παρ’ όλα αυτά, το Υπουργείο προχώρησε σε οριζόντια επιβολή του περιορισμού στα επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία δρομολογίων εσωτερικού, ανεξαρτήτως διάρκειας ταξιδιού και αριθμού μεταφερόμενων οχημάτων
• Την ίδια στιγμή, εξαιρούνται τα επιβατηγά-οχηματαγωγά που εκτελούν ταξίδια εξωτερικού

Οι επιπτώσεις για τη νησιωτική Ελλάδα

Η ερώτηση υπογραμμίζει ότι οι κάτοχοι ηλεκτρικών οχημάτων αντιμετωπίζουν ουσιαστικό περιορισμό της ελεύθερης μετακίνησής τους από και προς τη νησιωτική Ελλάδα, καθώς πολλά νησιά δεν διαθέτουν επαρκείς εγκαταστάσεις φόρτισης. Η κατάσταση επιτείνεται από το γεγονός ότι ο περιορισμός φόρτισης στο 40% δυσχεραίνει σημαντικά τη δυνατότητα κίνησης μετά την αποβίβαση, ιδιαίτερα σε νησιά με περιορισμένο δίκτυο σταθμών φόρτισης.

Δημιουργείται έτσι, σύμφωνα με τον βουλευτή, άνιση μεταχείριση τόσο μεταξύ πολιτών με διαφορετικούς τύπους οχημάτων, όσο και μεταξύ επιβατών εσωτερικού και εξωτερικού, αφού οι τελευταίοι δεν υπόκεινται στον ίδιο περιορισμό όταν ταξιδεύουν με ίδιου τύπου πλοία.

Ζητήματα νομιμότητας και αναλογικότητας

Η ερώτηση εγείρει δύο κρίσιμα νομικά ζητήματα:

• Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας: Η οριζόντια επιβολή περιορισμού, χωρίς εξατομικευμένη τεχνική τεκμηρίωση, δεν προκύπτει στάθμιση ηπιότερων μέτρων ή διαφοροποίηση βάσει πραγματικού κινδύνου
• Συγκοινωνιακός και ενεργειακός αποκλεισμός: Η Πολιτεία δεν μπορεί να επιβάλλει περιορισμό φόρτισης χωρίς να έχει προηγουμένως διασφαλίσει επαρκές δίκτυο σταθμών φόρτισης στα νησιά

Τα ερωτήματα προς τον Υπουργό

Ο βουλευτής Χάρης Μαμουλάκης καλεί τον αρμόδιο Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής να απαντήσει στα εξής:

Προτίθεται το Υπουργείο, ενόψει της τουριστικής περιόδου, να ανταποκριθεί στη σύσταση του Συνηγόρου του Πολίτη και να επανεξετάσει ή τροποποιήσει τη σχετική εγκύκλιο;

Σε αντίθετη περίπτωση, προτίθεται να καταθέσει άμεσα ολοκληρωμένο και δεσμευτικό νομοθετικό πλαίσιο για τη μεταφορά οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων με επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία, με σαφείς κανόνες, εποπτεία και κυρώσεις, αντί της ρύθμισης του ζητήματος μέσω εγκυκλίων χωρίς δεσμευτική κανονιστική ισχύ;

Η εγκύκλιος 2070.0/28541/16-04-2024 θέτει περιορισμό στο ποσοστό φόρτισης των ηλεκτρικών και επαναφορτιζόμενων υβριδικών οχημάτων που μεταφέρονται με επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία στο 40%.

Σύμφωνα με την παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη της 1ης Απριλίου 2025, οι περιορισμοί δεν στηρίζονται σε δεσμευτικό εθνικό ή ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο, αλλά σε κατευθυντήριες οδηγίες χωρίς σαφές κυρωτικό ή εποπτικό πλαίσιο.

Ο περιορισμός φόρτισης 40% εφαρμόζεται στα επιβατηγά-οχηματαγωγά πλοία δρομολογίων εσωτερικού, ενώ εξαιρούνται όσα εκτελούν ταξίδια εξωτερικού, παρότι πρόκειται για ίδιου τύπου πλοία.