Η διαχρονική τάση της διεθνούς κοινότητας να αναγνωρίζει την αδικία μόνο αφότου αυτή έχει περάσει οριστικά στο παρελθόν βρέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας του δημάρχου Ζοράν Μαμντάνι (Zohran Mamdani).

Αντλώντας ιστορικά παραδείγματα από τον αγώνα του Νέλσον Μαντέλα ενάντια στο απαρτχάιντ, ο κ. Μαμντάνι έθεσε καίρια ερωτήματα για τη στάση του σύγχρονου κόσμου απέναντι στην καταστροφή στη Γάζα και σε άλλες τρέχουσες ανθρωπιστικές κρίσεις.

Κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του, ο δήμαρχος επέκρινε τη στάση αναμονής που επιδεικνύουν κοινωνίες και θεσμοί, υπογραμμίζοντας ότι η πραγματική δοκιμασία της αλληλεγγύης κρίνεται την ώρα που τα γεγονότα εξελίσσονται και όχι εκ των υστέρων, όταν η καταδίκη των εγκλημάτων δεν συνεπάγεται πλέον κανένα πολιτικό ή προσωπικό κόστος.

Η ιστορική ετυμηγορία της αλληλεγγύης και η παρακαταθήκη του «Μαντίμπα»

Στο πρώτο μέρος της ομιλίας του, το οποίο επικεντρώθηκε στην ιστορική ετυμηγορία της αλληλεγγύης, ο κ. Μαμντάνι υπενθύμισε τις απαρχές του κινήματος υποστήριξης προς τον Νέλσον Μαντέλα, γνωστό με το παραδοσιακό όνομα «Μαντίμπα». Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη δράση οργανώσεων όπως η «Εβραίοι για τη Φυλετική και Οικονομική Δικαιοσύνη» (JFREJ), οι οποίες συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εβδομάδας που πραγματοποιήθηκε η ανοιχτή συζήτηση (town hall) του δημοσιογράφου Τεντ Κόπελ (Ted Koppel). Η κίνηση αυτή είχε ως στόχο να καταδείξει έμπρακτα πόσοι Εβραίοι κάτοικοι της Νέας Υόρκης στέκονταν στο πλευρό του Μαντέλα, διοργανώνοντας μια τελετή Σαμπάτ που συγκέντρωσε 50.000 δολάρια για τον αγώνα κατά του απαρτχάιντ.

Συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν, ο δήμαρχος έθεσε ένα θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με τον τρόπο που η σύγχρονη κοινωνία διαχειρίζεται τις τρέχουσες κρίσεις:

«Καθώς θυμόμαστε τον Μαντίμπα ως άνθρωπο, πρέπει να θέσουμε στον εαυτό μας ένα δυσκολότερο ερώτημα: Ποιον αντιμετωπίζουμε σήμερα με τον τρόπο που αντιμετωρίστηκε ο Μαντίμπα προτού η ιστορία τον ανακηρύξει μεσσία;»

Ο κ. Μαμντάνι επεσήμανε την υποκρισία που συχνά χαρακτηρίζει τον δημόσιο λόγο, διερωτώμενος ποιος περιγράφεται σήμερα με τους αρνητικούς όρους που χρησιμοποιούσε τότε ο Τεντ Κόπελ για τον ηγέτη της Νότιας Αφρικής, και ποιανού η ανθρωπιά τίθεται υπό όρους. Επικαλούμενος τη θέση του συγγραφέα Όμαρ Ελ Ακάντ (Omar El Akkad) στο βιβλίο του «Μια μέρα όλοι θα ήταν ανέκαθεν εναντίον αυτού», ο δήμαρχος τόνισε ότι σχεδόν όλοι τελικά θα ισχυριστούν ότι αντιτάχθηκαν στην καταστροφή στη Γάζα, όπως ακριβώς συνέβη με το απαρτχάιντ ή το κίνημα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, παρά το γεγονός ότι σήμερα δικαιολογούν τις ίδιες αδικίες.

Καθορίζοντας το πραγματικό κριτήριο της ηθικής στάσης, ο κ. Μαμντάνι υπογράμμισε:

«Η δικαιοσύνη δεν μετριέται από το πού στεκόμαστε αφότου η ιστορία έχει εκδώσει την ετυμηγορία της. Μετριέται από το πού στεκόμαστε όταν η ετυμηγορία ακόμα εκδίδεται».

Το κόστος της αναμονής και οι σύγχρονες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Στη συνέχεια της ομιλίας του, ο δήμαρχος ανέπτυξε τη θεματική γύρω από το κόστος της αναμονής, θέτοντας το ερώτημα γιατί ο κόσμος πρέπει να καθυστερεί να απαιτήσει την παλαιστινιακή ελευθερία. Σημείωσε χαρακτηριστικά: «Γιατί πρέπει να περιμένουμε μέχρι χιλιάδες ακόμη γονείς να θάψουν τα παιδιά τους; Γιατί πρέπει να περιμένουμε μέχρι ακόμη περισσότεροι άνθρωποι να χάσουν τα μέλη τους, τα σπίτια τους και το μέλλον τους για να ενωθούμε και να επιμείνουμε στην παλαιστινιακή ελευθερία;»

Για να καταδείξει τον παγκόσμιο χαρακτήρα της αδράνειας, ο κ. Μαμντάνι αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που υφίστανται διώξεις και κράτηση στην τρέχουσα συγκυρία. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει η περίπτωση του Δρα Χουσάμ Αμπού Σαφία (Dr. Hussam Abu Safia), ο οποίος συμπληρώνει περισσότερους από 18 μήνες υπό ισραηλινή κράτηση —η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα— αφού προηγουμένως η διεθνής κοινότητα παρακολούθησε την απαγωγή του κατά την έξοδό του από το νοσοκομείο και τη σταδιακή εξάντλησή του στη φυλακή.

Παράλληλα, ο δήμαρχος αναφέρθηκε στην κράτηση του Ουμάρ Χαλίντ (Umar Khalid), ο οποίος εισέρχεται στο έκτο έτος εγκλεισμού του στο Δελχί της Ινδίας ως πολιτικός κρατούμενος, αντιμετωπίζοντας κατασκευασμένες κατηγορίες περί τρομοκρατίας, αντίστοιχες με εκείνες που είχαν κάποτε απαγγελθεί εναντίον του Νέλσον Μαντέλα. Η κρατική αυθαιρεσία αποτυπώνεται επίσης στη στοχοποίηση μεταναστών, όπως ο Χοάν Σεμπαστιάν Γκερέρο (Joan Sebastian Guerrero), ο οποίος πυροβολήθηκε στο κεφάλι από τις υπηρεσίες μετανάστευσης (ICE) στο Μπίντεφορντ του Μέιν τη Δευτέρα, καθώς και οι Εμμανουήλ και Εφιόνγκ Άντριου (Emmanuel και Effiong Andrew), δύο Νιγηριανοί που έχασαν τη ζωή τους την περασμένη εβδομάδα στους δρόμους της Νότιας Αφρικής εν μέσω έξαρσης της ξενοφοβίας. Ο δήμαρχος έκλεισε τη συγκεκριμένη ενότητα με το ερώτημα γιατί πρέπει να περιμένουμε να ασκήσουμε την αλληλεγγύη μέχρι τη στιγμή που δεν θα μας κοστίζει πλέον τίποτα.

Οι συστημικές δυνάμεις του διχασμού και το ιστορικό παράδειγμα

Αναφερόμενος στις αιτίες της παγκόσμιας αποξένωσης, ο κ. Μαμντάνι επεσήμανε ότι η ευθύνη για μια ειλικρινή απάντηση βαραίνει τον κάθε πολίτη ξεχωριστά, προκειμένου να ενταχθεί η αλληλεγγύη στην καθημερινή ζωή, την πολιτική και τη γενικότερη κοινωνική δράση. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι ο σύγχρονος κόσμος είναι δομημένος με τέτοιο τρόπο ώστε να απομονώνει τους ανθρώπους, καθώς τα κίνητρα του κέρδους και οι αλγόριθμοι είναι σχεδιασμένοι να στρέφουν τον έναν εναντίον του άλλου, επιτρέποντας στους λίγους που κατέχουν πολλά να εκμεταλλεύονται τους πολλούς.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, η γενοκτονία στη Γάζα και οι πολεμικές συγκρούσεις ανά την υφήλιο τροφοδοτούνται από οικονομικά συμφέροντα και επιδιώξεις ισχύος, που βασίζονται στη δαιμονοποίηση των φτωχών και στην αναζωπύρωση του φυλετικού μίσους. Παρά τις αντίξοες αυτές συνθήκες, ο κ. Μαμντάνι υπενθύμισε ότι ο Νέλσον Μαντέλα αντιμετώπισε και ξεπέρασε ακριβώς την ίδια πραγματικότητα. Όταν ο «Μαντίμπα» έφτασε στην ανεμοδαρμένη νήσο Ρόμπεν (Robben Island), με την επικοινωνία του με τον έξω κόσμο εντελώς κομμένη, οι συνθήκες δεν ευνοούσαν την αλληλεγγύη, ωστόσο εκείνος κατάφερε να υπομείνει δεκαετίες εγκλεισμού και να ανατρέψει το καθεστώς.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, η γενοκτονία στη Γάζα και οι πολεμικές συγκρούσεις ανά την υφήλιο τροφοδοτούνται από οικονομικά συμφέροντα και επιδιώξεις ισχύος, που βασίζονται στη δαιμονοποίηση των φτωχών και στην αναζωπύρωση του φυλετικού μίσους. Παρά τις αντίξοες αυτές συνθήκες, ο κ. Μαμντάνι υπενθύμισε ότι ο Νέλσον Μαντέλα αντιμετώπισε και ξεπέρασε ακριβώς την ίδια πραγματικότητα.