Η κατάσταση των δημόσιων χώρων και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στο Ηράκλειο Κρήτης έρχονται ξανά στο προσκήνιο, μετά από οργανωμένη παρέμβαση μελών της συλλογικότητας «Ρουβίκωνας». Την Κυριακή 21 Ιουνίου, μέλη του τοπικού πυρήνα της οργάνωσης προχώρησαν στον καθαρισμό μιας ιστορικής κρήνης και της διόδου πρόσβασης σε αυτήν, στον Προμαχώνα του Αγίου Ανδρέα επί της οδού Αρχιεπισκόπου Μακαρίου.

Η ενέργεια αυτή συνοδεύτηκε από τη δημοσιοποίηση κειμένου, στο οποίο εξαπολύεται σφοδρή κριτική κατά της δημοτικής αρχής Ηρακλείου για συστηματική παραμέληση των ιστορικών μνημείων και της ποιότητας ζωής των κατοίκων, ενώ παράλληλα εγείρονται ερωτήματα για τη διαχείριση και το κόστος των υπηρεσιών καθαριότητας της πόλης.

Το χρονικό της παρέμβασης και η αυτόβουλη μεταφορά των απορριμμάτων

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της συλλογικότητας, το σημείο γύρω από την ενετική κρήνη παρουσίαζε εικόνα πλήρους εγκατάλειψης, όντας καλυμμένο από μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων και οικοδομικών υλικών (μπάζα). Μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού, τα μέλη του Ρουβίκωνα συγκέντρωσαν τα απορρίμματα και, όπως αναφέρουν, υπέδειξαν το σημείο στο αντίστοιχο τμήμα καθαριότητας του Δήμου Ηρακλείου προκειμένου να μεριμνήσει για την αποκομιδή τους.

Ωστόσο, η απουσία άμεσης ανταπόκρισης από πλευράς των δημοτικών υπηρεσιών μετά την πάροδο μίας εβδομάδας οδήγησε τη συλλογικότητα στην απόφαση να μεταφέρει η ίδια τα σκουπίδια στις εγκαταστάσεις του Δήμου. Στο κείμενό τους περιγράφουν τη διαδικασία:

«Την Κυριακή 21 Ιουνίου, προχωρήσαμε σε καθαρισμό του σημείου και την ανάδειξη της κρήνης η οποία είναι πλέον προσβάσιμη. Συλλέξαμε τα σκουπίδια και ενημερώσαμε το αντίστοιχο τμήμα καθαριότητας του Δήμου για την περισυλλογή τους, υποδεικνύοντας το σημείο. Αναμένοντας εδώ και μία εβδομάδα περίπου απάντηση ή την περισυλλογή τους από τα αρμόδια συνεργεία (πλέον χρυσοπληρώνεται ιδιωτική εταιρεία γι’ αυτό) αποφασίσαμε να συλλέξουμε και να παραδώσουμε οι ίδιοι τα σκουπίδια στο αρμόδιο τμήμα που βρίσκεται πίσω από τη Νέα Λαχαναγορά, στη ΒΙ.ΠΕ.»

Κριτική στις προτεραιότητες του Δήμου και τις ιδιωτικές αναθέσεις

Η παρέμβαση του Ρουβίκωνα δεν περιορίστηκε στο πρακτικό σκέλος της αποκατάστασης του χώρου, αλλά επεκτάθηκε σε μια συνολικότερη πολιτική κριτική για τον τρόπο λειτουργίας και τις οικονομικές επιλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα μέλη της οργάνωσης καταγγέλλουν ότι ο Δήμος επιδεικνύει επιλεκτική ταχύτητα στην εξυπηρέτηση μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων, την ώρα που παρουσιάζει αδυναμία κάλυψης βασικών καθημερινών αναγκών της πόλης.

Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται η έντονη δυσαρέσκεια για το υφιστάμενο καθεστώς της καθαριότητας:

«Το σημείο ήταν κυριολεκτικά θαμμένο μες στα σκουπίδια και τα μπάζα, λόγω της συνειδητής αδιαφορίας του Δήμου, ο οποίος εκτελεί χωρίς καθυστέρηση το σύνολο των απαιτήσεων κάθε μεγαλοκαρχαρία, αλλά δείχνει αδυναμία ακόμη και για τα πιο απλά πράγματα όταν αυτό έχει να κάνει με την ποιότητα ζωής των πολιτών. […] Δεν είμαστε βέβαια εταιρεία που πληρώνεται 7 εκατομμύρια το χρόνο για την καθαριότητα, ίσως τότε να μας έδιναν προκαταβολικά 150 8μηνους εργαζόμενους και μηχανήματα περισυλλογής προίκα.»

Κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία και η αντιπαράθεση για την «ατομική ευθύνη»

Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύονται από την παρέμβαση είναι οι άμεσοι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για την ασφάλεια των πολιτών από την παρατεταμένη συσσώρευση ξερόχορτων και απορριμμάτων στα τείχη, ιδιαίτερα κατά τη θερινή περίοδο όπου ο κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιάς είναι εξαιρετικά αυξημένος. Η συλλογικότητα συνδέει την τρέχουσα κατάσταση των Ενετικών τειχών με τις προηγούμενες δράσεις της σε χώρους στάθμευσης (πάρκινγκ), ξεκαθαρίζοντας τη θέση της για την ανάγκη προστασίας των ιστορικών οχυρώσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, επικρίνουν τη στάση της δημοτικής αρχής να μετακυλίει την ευθύνη στους δημότες μέσω της απειλής επιβολής διοικητικών κυρώσεων:

«Οι δράσεις μας στα πάρκινγκ, όπως είχαμε πει, δεν αναιρούν τη θέση μας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης, όπως τα Ενετικά τείχη της. Δεν μείναμε μόνο στα λόγια, όπως η πολιτική και δημοτική εξουσία που ενώ ευαγγελίζεται την προστασία των τειχών, δεν κάνει τίποτα προς αυτήν την κατεύθυνση, ενώ παράλληλα κλείνει το μάτι σε όποια ιδιωτική πρωτοβουλία έχει μάσα. Αποτέλεσμα, το σύνολο των τειχών να έχει καταλήξει να είναι ένας μεγάλος σκουπιδότοπος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια (κίνδυνος πυρκαγιάς από ξερόχορτα κλπ), ενώ ο δήμος επικαλούμενος την ατομική ευθύνη, και παραγνωρίζοντας τη δική του ευθύνη που έφερε τους χώρους αυτούς σε τέτοιο χάλι , απειλεί με πρόστιμα.»