Οι μαζικές διαμαρτυρίες ενάντια σε ένα σχεδιαζόμενο πολυτελές θέρετρο στην Αλβανία διανύουν την τρίτη εβδομάδα τους και τα ερωτήματα παραμένουν σχετικά με τους επενδυτές-μυστήριο, ενώ η κόρη και ο γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχουν μιλήσει και οι δύο δημόσια υπέρ του έργου.

Τώρα, δικαστικά έγγραφα από μια έρευνα για διακίνηση ναρκωτικών αποκαλύπτουν ένα εκρηκτικό νέο στοιχείο στο σκάνδαλο που έχει κλονίσει την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι ένα άτομο που πούλησε γη για την ανάπτυξη του θερέτρου —το οποίο σχεδιάζεται στην προστατευόμενη λιμνοθάλασσα Vjosa-Narta (Αώου-Νάρτας)— βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο των εισαγγελέων στην υπόθεση της διακίνησης.

Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας, γνωστή ως SPAK, ανέφερε σε δήλωσή της στις 13 Ιουνίου ότι ζητά τη σύλληψη 20 ατόμων που φέρονται να εμπλέκονται σε διεθνές κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών. Αν και η δημόσια δήλωση δεν κατονόμαζε τους υπόπτους ούτε ανέφερε το σχεδιαζόμενο θέρετρο, ξεχωριστά δικαστικά έγγραφα παρέχουν περισσότερες πληροφορίες.

Μια διάταξη της 10ης Ιουνίου από το Ειδικό Πρωτοδικείο για τη Διαφθορά και το Οργανωμένο Έγκλημα —την οποία εξασφάλισε το αλβανικό κέντρο-μέλος του OCCRP, SHTEG— επέβαλε «προληπτική κατάσχεση» σε τραπεζικό λογαριασμό που περιείχε περισσότερα από 110 εκατομμύρια ευρώ (127 εκατομμύρια δολάρια). Σύμφωνα με τη διάταξη, τα κεφάλαια προήλθαν από την πώληση γης «μεταξύ των μερών Artur Shehu και Albanian Land Development sh.a.».

Η διάταξη δεν αναφέρει ποιος ελέγχει τον λογαριασμό, αλλά τα δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι ο Σέχου (Shehu) πούλησε γη που προοριζόταν για το έργο του θερέτρου. Η Albanian Land Development είναι μία από τις εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη του θερέτρου. Το δικαστήριο δεν εμπλέκει την εταιρεία σε κάποια αδικοπραγία.

Μια ξεχωριστή δικαστική απόφαση προσδιορίζει τον Σέχου ως ύποπτο για αδικήματα που περιλαμβάνουν νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (ξέπλυμα χρήματος) και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Το έγγραφο κατονομάζει τον Σέχου και ένα ακόμη άτομο, αναφέροντας ότι «υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την εμπλοκή τους σε διακίνηση ναρκωτικών». Προσδιορίζει ότι οι ερευνητές υποψιάζονται τον Σέχου για ξέπλυμα των εσόδων από τη διακίνηση ναρκωτικών.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Ιβάνκα Τραμπ, ο σύζυγός της Τζάρεντ Κούσνερ (Jared Kushner) ή οποιοιδήποτε επενδυτές στο έργο του θερέτρου είχαν γνώση της έρευνας του SPAK ή των κατηγοριών εναντίον του Σέχου.

Ο Σέχου δεν απάντησε σε λεπτομερείς ερωτήσεις που στάλθηκαν στις γνωστές εταιρείες του. Η Albanian Land Development δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με τις κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων από τον SPAK.

«Συγκρούσεις» για τη Γη

Ο Σέχου και η Albanian Land Development αναφέρονται επίσης σε μια ξεχωριστή έρευνα του SPAK, η οποία επικεντρώνεται ειδικά σε ακίνητα που εξασφαλίστηκαν για το πολυτελές θέρετρο που προτείνεται για το Προστατευόμενο Τοπίο Vjosa-Narta — μια λιμνοθάλασσα στη χερσόνησο Zvërnec, κοντά στη νότια πόλη του Αυλώνα (Vlorë).

Μια δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου ενέκρινε εντάλματα έρευνας σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με ιδιώτες και εταιρείες που πούλησαν και διευκόλυναν την πώληση γης για το έργο. Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται ότι μεγάλο μέρος της γης που προορίζεται για το πολυτελές θέρετρο είχε αποκτηθεί προηγουμένως με πλαστά έγγραφα. Η απόφαση, την οποία εξασφάλισαν οι δημοσιογράφοι, αναφέρει ότι ο Σέχου πούλησε περιουσία στην Albanian Land Development.

Ο Σέχου δήλωσε σε αλβανικό τηλεοπτικό πρόγραμμα ότι είχε πουλήσει τα ακίνητα μέσω μεσάζοντα και δεν γνώριζε ποιος ήταν ο αγοραστής. Δήλωσε ότι η ιδιοκτησία του επί της γης ήταν «αναμφισβήτητη», όπως μετέδωσε το Reuters.

Ωστόσο, η δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου σημειώνει ότι υπάρχουν «μακροχρόνιες και συνεχιζόμενες συγκρούσεις σε βάθος χρόνου μεταξύ πολλών ατόμων, κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι διεκδικούν την ιδιοκτησία» της γης που πωλήθηκε για το έργο.

Η δικαστική απόφαση ενέκρινε την έρευνα στην κατοικία του Πουλούμπ Πετριτάι (Pullumb Petritaj), ο οποίος, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, ενεργούσε ως εκπρόσωπος του Σέχου σε αγοραπωλησίες γης.

«Ο Πουλούμπ Πετριτάι καταδικάστηκε και έχει αντιμετωπίσει πολυάριθμες δικαστικές διαδικασίες που σχετίζονται με την πλαστογράφηση εγγράφων για ακίνητα που σχετίζονται με τον πολίτη Artur Shehu», αναφέρει το δικαστικό έγγραφο.

Ο Πετριτάι φέρεται να ασκεί έφεση κατά των καταδικών του. Δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.

Σε έρευνα του 2021, το OCCRP τεκμηρίωσε πώς ο Σέχου και μέλη της οικογένειάς του είχαν αποκτήσει εκατοντάδες εκτάρια γης γύρω από την περιφέρεια του Αυλώνα —συμπεριλαμβανομένης της ίδιας περιοχής όπου σχεδιάζεται τώρα το θέρετρο— παρόλο που οι ντόπιοι κάτοικοι ισχυρίζονταν ότι εκείνοι ήταν οι πραγματικοί ιδιοκτήτες.

Οι Αλβανοί βρίσκονται παγιδευμένοι εδώ και δεκαετίες σε αντικρουόμενες διεκδικήσεις γης — μια κληρονομιά των κομμουνιστών που κρατικοποίησαν τις περιουσίες, και ένα επακόλουθο μπαράζ κλοπών κατά τις προσπάθειες επιστροφής τους σε καθεστώς ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Ένας πρώην διευθυντής του Γραφείου Καταγραφής Ακινήτων στον Αυλώνα δήλωσε στο OCCRP το 2021 ότι διαφορετικές δικαστικές αποφάσεις έχουν συχνά παραχωρήσει την ίδια γη σε διαφορετικούς ανθρώπους.

Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει την ήδη δύσκολη πορεία για την πολυτελή ανάπτυξη, την οποία έχουν υποστηρίξει δημόσια ο Ράμα, καθώς και ο Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ.

Ενώ δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν υπονοήσει ότι ο Κούσνερ εμπλέκεται οικονομικά στο έργο του θερέτρου μέσω της επενδυτικής του εταιρείας Affinity Partners, το OCCRP δεν έχει βρει στοιχεία που να το αποδεικνύουν. Η Affinity Partners δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Θέρετρο με Διαδικασίες Εξπρές

Φωλιασμένη κατά μήκος της ηλιόλουστης ακτής της Αδριατικής στην περιφέρεια του Αυλώνα, η λιμνοθάλασσα Vjosa-Narta είναι ένα από τα πιο παρθένα εναπομείναντα τοπία της Αλβανίας. Μαζί με ένα μοναστήρι αιώνων στο χωριό Zvërnec, η περιοχή αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που χρησιμεύει ως καταφύγιο για θαλάσσιες χελώνες, τον σπάνιο αργυροπελεκάνο και σμήνη φλαμίνγκο.

Η ηρεμία της λιμνοθάλασσας διαταράχθηκε απότομα το πρωί της 21ης Ιανουαρίου, όταν μια αυτοκινητοπομπή από SUV πέρασε μέσα από τα παραθαλάσσια χωριά, συνοδεία αστυνομίας.

Μέσα σε ένα από τα πολυτελή οχήματα καθόταν η Ιβάνκα Τραμπ. Μέσα ενημέρωσης όπως το Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) κάλυψαν την επίσκεψή της, κατά τη διάρκεια της οποίας φέρεται να άναψε κεριά στη Μονή της Αγίας Μαρίας, να φωτογράφισε τους υγροβιότοπους και να δείπνησε δύο φορές με τον Ράμα.

Σε μετέπειτα συνέντευξή της, η Ιβάνκα Τραμπ μίλησε με ενθουσιασμό για «αυτή την πανέμορφη χερσόνησο με μια λιμνοθάλασσα από τη μία πλευρά, τον ωκεανό από την άλλη, και πανέμορφες παραλίες με λευκή άμμο».

Σύντομα μετά την επίσκεψή της, η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε άδεια ανάπτυξης για την Zvërnec South Adriatic Development LLC, την εταιρεία που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του έργου του θερέτρου.

Οι καταχωρίσεις στο εταιρικό μητρώο αποκαλύπτουν μια περίπλοκη ιδιοκτησιακή δομή που απέκρυπτε τα πρόσωπα πίσω από την εταιρεία.

Με διεύθυνση σε έναν ουρανοξύστη στην πρωτεύουσα Τίρανα, η Zvërnec South Adriatic Development ανέφερε έναν μοναδικό Αλβανό διαχειριστή όταν δημιουργήθηκε από μια ολλανδική ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την ονομασία Universal Properties Projects B.V.

Η Universal Properties Projects καταχωρίστηκε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου του Άμστερνταμ, στην επιχειρηματική ζώνη της ολλανδικής πρωτεύουσας, μόλις τέσσερις ημέρες πριν από την ίδρυση της Zvërnec South Adriatic Development. Το ιδρυτικό κεφάλαιο για την Universal Properties Projects ήταν ένα μόνο ευρώ.

Εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι η Universal Properties Projects ανήκε εξ ολοκλήρου σε μια άλλη ολλανδική εταιρεία, την Blue Industries Investment Holding B.V. Τα έγγραφα δεν αναφέρουν τους ιδιοκτήτες της Blue Industries Investment, αλλά δείχνουν ότι διευθυντής της εταιρείας ήταν μια άλλη επιχείρηση με την ονομασία Dutch Trust Management B.V.

Οι ιδιοκτήτες της Dutch Trust Management είναι ασαφείς, αλλά οι δύο διευθυντές της εταιρείας είναι πολίτες της Ρωσίας και της Βουλγαρίας, οι οποίοι είναι και οι δύο εταίροι σε μια εταιρεία χρηματοοικονομικών συμβούλων με έδρα το Άμστερνταμ.

Οι εταιρικοί ελιγμοί κορυφώθηκαν με μια άλλη συναλλαγή στις 7 Μαΐου.

Σύμφωνα με ένα συμφωνητικό αγοράς μετοχών, η Universal Properties Projects πούλησε το 100% του μεριδίου της στην Zvërnec South Adriatic Development στη Sazan Development Holding LLC, μια οντότητα εγγεγραμμένη στο Κατάρ.

Οι τελικοί πραγματικοί δικαιούχοι της εταιρείας από το Κατάρ προσδιορίστηκαν σε δήλωση του αλβανικού μητρώου τον Μάρτιο του 2026 ως οι Μοχάμαντ Μοατάζ Μχντ Ρουσλάν Αλ Χαγιάτ (Mohamad Moataz Mhd Ruslan Al Khayat) και Ραμέζ Μχντ Ρουσλάν Αλ Χαγιάτ (Ramez Mhd Ruslan Al Khayyat). Τα αδέλφια είναι επιχειρηματίες από το Κατάρ που έχουν συνδεθεί δημόσια με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης του αλβανικού θερέτρου.

Ένας από τους διευθυντές της Sazan Development Holding, ο Μαχμούντ Μουτλάκ Σούμπχι Αμπντέλ Χαλίκ (Mahmoud Mutlak Subhi Abdel Khaliq), αναφερόταν επίσης ως διαχειριστής της Albania Land Development — της εταιρείας που απέκτησε γη από τον Σέχου, ο οποίος κατονομάζεται στην έρευνα για τη διακίνηση ναρκωτικών.

Έγγραφο από το επίσημο μητρώο πραγματικών δικαιούχων της Αλβανίας δείχντος ότι η Albania Land Development ανήκει στη Sazan Land Holding και ότι οι αδελφοί Χαγιάτ ελέγχουν αυτή την εταιρεία.

Φλαμίνγκο και Πισίνες

Ο Ράμα υπεραμύνθηκε σθεναρά του σχεδιαζόμενου θερέτρου στο αλβανικό κοινοβούλιο, υποστηρίζοντας ότι οι επενδυτές από το Κατάρ προέρχονται από μια εταιρεία παγκοσμίου φήμης. Επισήμανε επίσης ότι τα επενδυτικά τους κεφάλαια υπόκεινται σε έλεγχο για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες από τις αλβανικές αρχές και διεθνείς εταίρους.

Το γραφείο του Ράμα δεν απάντησε σε ερωτήσεις που στάλθηκαν μέσω email, αλλά ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα στο Reuters ότι το έργο θα προχωρήσει, χαρακτηρίζοντας την εκτιμώμενη επένδυση ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ ως «ευλογία για τη χώρα».

Ο Ράμα απέρριψε επίσης δημόσια τις περιβαλλοντικές ανησυχίες, δηλώνοντας ότι οι άδειες που έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής περιορίζονται σε προσωρινούς δρόμους πρόσβασης και ερευνητικές δραστηριότητες, ενώ οι περιβαλλοντικές μελέτες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Ωστόσο, αυτό που ξεκίνησε ως μια τοπική κραυγή διαμαρτυρίας για μια σχεδιαζόμενη ανάπτυξη σε έναν προστατευόμενο παραθαλάσσιο θύλακα, εξαπλώθηκε γρήγορα σε μια εθνική αναμέτρηση με τη διαφθορά. Οι δύο έρευνες του SPAK απλώς επιτείνουν τη διαμάχη.

Ήδη, οι διαδηλωτές πραγματοποιούν πορείες κρατώντας πανό που ζητούν την παραίτηση του Ράμα. Άλλοι μεταφέρουν μηνύματα όπως: «Η πατρίδα δεν πωλείται». Ένα άλλο είναι ακόμη πιο ωμό: «Είστε κλέφτες».

Με την ονομασία «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», οι διαδηλωτές έχουν κατακλύσει τις μεγάλες λεωφόρους των Τιράνων, με πολλούς να κρατούν ροζ ομοιώματα των εμβληματικών πουλιών για να συμβολίσουν την απειλή που μπορεί να αποτελέσει το έργο του θερέτρου για τη λιμνοθάλασσα Vjosa-Narta.

Οι περιβαλλοντολόγοι εστιάζουν συγκεκριμένα σε μια αμφιλεγόμενη νομοθετική αλλαγή του 2024. Εκείνη τη χρονιά, το αλβανικό κοινοβούλιο τροποποίησε τον νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές, αφαιρώντας τις αυστηρές απαγορεύσεις για δόμηση σε οικολογικά ευαίσθητες ζώνες και ανοίγοντας τον δρόμο για στρατηγικές επενδύσεις.

Ο Ράμα έχει υποστηρίξει ότι το καθεστώς προστασίας της λιμνοθάλασσας έχει σχεδιαστεί για τη συνύπαρξη της φύσης με τις οικονομικές, κοινωνικές και τουριστικές δραστηριότητες, και όχι για μια καθολική απαγόρευση της ανάπτυξης.

Οι υποστηρικτές της προστασίας του περιβάλλοντος διαφωνούν.

«Η έγκριση της κατασκευής θερέτρων πέντε αστέρων θα μετέτρεπε το τοπίο σε μια αστική περιοχή που επιβάλλεται στους φυσικούς βιοτόπους των πουλιών», δήλωσε ο Όλσι Νίκα (Olsi Nika), εκτελεστικός διευθυντής της Eco Albania.

«Με άλλα λόγια, εκεί που τα φλαμίνγκο έχουν τις φωλιές τους σήμερα, αύριο θα υπάρχει η πισίνα μιας βίλας», είπε ο ίδιος.

Πρόσθετο ρεπορτάζ από την Ντραγκάνα Πέκο (Dragana Peco).

occrp.org