Της Ελένης Βατσινά *

Το νομοσχέδιο με τον βαρύγδουπο τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις» αποτυπώνει μια αντίληψη για τον πρωτογενή τομέα που δίνει έμφαση στις υποχρεώσεις, στους ελέγχους και στις κυρώσεις, χωρίς να απαντά με την ίδια αποφασιστικότητα στα πραγματικά προβλήματα των ανθρώπων της παραγωγής.

Το βασικό ερώτημα είναι απλό: πού βρίσκεται ο άνθρωπος που παράγει;

Ο αγρότης βρίσκεται αντιμέτωπος με το αυξανόμενο κόστος παραγωγής, την κλιματική κρίση και τη λειψυδρία. Ο κτηνοτρόφος αντιμετωπίζει ζωονόσους, απώλειες ζωικού κεφαλαίου και υψηλό κόστος ζωοτροφών και ενέργειας. Ο παράκτιος αλιέας βλέπει το εισόδημά του να πιέζεται από το κόστος καυσίμων, τις περιβαλλοντικές αλλαγές και προβλήματα όπως η εξάπλωση του λαγοκέφαλου. Ο μελισσοκόμος καλείται να εργαστεί σε ένα ολοένα πιο ασταθές κλιματικό περιβάλλον.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, ο παραγωγός δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους κανόνες. Χρειάζεται ένα κράτος που ελέγχει, αλλά ταυτόχρονα προλαμβάνει, στηρίζει και σχεδιάζει.

Η αλιεία χρειάζεται ολοκληρωμένη πολιτική

Στον τομέα της αλιείας, ιδιαίτερα για τις παράκτιες κοινωνίες της Κρήτης, δεν αρκούν αποσπασματικές ρυθμίσεις. Η αλιεία είναι εισόδημα, οικογένειες, μικρές επιχειρήσεις και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.

Οι αλιείς ζητούν να μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται με όρους βιωσιμότητας και ασφάλειας. Ζητούν ουσιαστική αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου, προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και κανόνες που να είναι εφαρμόσιμοι στην πράξη.

Για τον λαγοκέφαλο, ειδικά, απαιτείται ένα σταθερό και χρηματοδοτούμενο σχέδιο, με μηχανισμό παρακολούθησης και συγκεκριμένα μέτρα προστασίας των αλιέων. Δεν μπορούν να αρκούν προσωρινές παρεμβάσεις κάθε φορά που το πρόβλημα αποκτά δημοσιότητα.

Το ίδιο ισχύει και για τις αλλαγές στο πλαίσιο της αλιείας, όπως στην περίπτωση της βιντζότρατας. Οι αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και να λαμβάνουν υπόψη τόσο την προστασία των αλιευτικών αποθεμάτων όσο και την οικονομική βιωσιμότητα των ανθρώπων που ζουν από τη θάλασσα.

Γιατί βιώσιμη αλιεία σημαίνει και προστασία του οικοσυστήματος και δυνατότητα του μικρού αλιέα να παραμείνει στο επάγγελμα.

Η κτηνοτροφία χρειάζεται πρόληψη και στήριξη

Στην κτηνοτροφία, οι έλεγχοι και η τήρηση της νομιμότητας είναι αυτονόητα απαραίτητοι. Δεν μπορεί, όμως, η αγροτική πολιτική να εξαντλείται στο ελεγκτικό και κυρωτικό σκέλος.

Ο κτηνοτρόφος χρειάζεται ουσιαστική πρόληψη απέναντι στις ζωονόσους, έγκαιρες και δίκαιες αποζημιώσεις όταν υφίσταται απώλειες, στήριξη του εισοδήματός του και κίνητρα για να παραμείνουν νέοι άνθρωποι στην παραγωγή.

Ο έλεγχος χωρίς πρόληψη δεν αποτελεί ολοκληρωμένη πολιτική. Το ζητούμενο είναι να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε ο παραγωγός να μπορεί να είναι νόμιμος, βιώσιμος και παραγωγικός.

ΟΠΕΚΕΠΕ και ΟΣΔΕ: ο παραγωγός χρειάζεται ένα κράτος που λειτουργεί

Στην ίδια συζήτηση εντάσσονται ο ΟΠΕΚΕΠΕ, η μεταφορά αρμοδιοτήτων στην ΑΑΔΕ και η λειτουργία του ΟΣΔΕ.

Η αλλαγή της “ταμπέλας” δεν αρκεί από μόνη της. Αυτό που ενδιαφέρει τον αγρότη είναι αν θα πληρώνεται έγκαιρα, δίκαια και με διαφάνεια, αν τα πληροφοριακά συστήματα θα λειτουργούν και αν οι κανόνες θα είναι καθαροί και ίδιοι για όλους.

Το ίδιο ισχύει για την ψηφιοποίηση. Ψηφιακό κράτος δεν σημαίνει περισσότερες πλατφόρμες και περισσότερες διαδικασίες. Σημαίνει λιγότερη ταλαιπωρία και λιγότερα λάθη για τον πολίτη.

Όταν προβλήματα στην ταυτοποίηση αγροτεμαχίων, στη διασύνδεση πληροφοριακών συστημάτων ή με το Κτηματολόγιο μπορούν να οδηγήσουν έναν συνεπή παραγωγό σε απώλεια εισοδήματος, τότε το κόστος της διοικητικής δυσλειτουργίας μεταφέρεται άδικα στον ίδιο τον παραγωγό.

Η εμπιστοσύνη, άλλωστε, δεν νομοθετείται. Κερδίζεται στην πράξη.

Η λειψυδρία δεν είναι πρόβλημα του μέλλοντος

Υπάρχει, όμως, ένα ζήτημα που αφορά συνολικά το μέλλον της αγροτικής παραγωγής: η λειψυδρία.

Η Κρήτη βιώνει ήδη τις συνέπειες της πίεσης στους υδάτινους πόρους. Η ελαιοπαραγωγή, η αμπελουργία, η μελισσοκομία και συνολικά η γεωργική παραγωγή καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα ολοένα δυσκολότερο περιβάλλον.

Γι’ αυτό η αγροτική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκομμένα από την πολιτική για το νερό. Χρειάζονται υποδομές, εξοικονόμηση και ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, προσαρμογή της παραγωγής στην κλιματική αλλαγή και στήριξη των περιοχών που πλήττονται.

Η λειψυδρία δεν είναι ένα εποχικό πρόβλημα. Είναι στρατηγική πρόκληση για την παραγωγή και την περιφέρεια.

Ο πρωτογενής τομέας χρειάζεται σχέδιο

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του νομοσχεδίου είναι τελικά ότι αντιμετωπίζει τον πρωτογενή τομέα ως άθροισμα επιμέρους ρυθμίσεων, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί ένα ενιαίο παραγωγικό οικοσύστημα.

Αλιεία, κτηνοτροφία, γεωργία, μελισσοκομία, μεταποίηση, εμπόριο, εξαγωγές και περιφέρεια συνδέονται μεταξύ τους. Χωρίς συνεκτικό σχεδιασμό, οι επιμέρους παρεμβάσεις δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις στις μεγάλες προκλήσεις.

Η δική μας αντίληψη, του ΠΑΣΟΚ, ξεκινά από έναν άνθρωπο: τον άνθρωπο που παράγει.

Χρειαζόμαστε ένα κράτος που ελέγχει αλλά και προλαμβάνει, που ψηφιοποιεί τις υπηρεσίες του χωρίς να ψηφιοποιεί τη γραφειοκρατία, που προστατεύει τις ενισχύσεις και ταυτόχρονα τον συνεπή παραγωγό, που αντιμετωπίζει τις ζωονόσους πριν εξελιχθούν σε καταστροφή, που σχεδιάζει την αλιευτική πολιτική με βάση την επιστήμη και την πραγματικότητα των παράκτιων κοινωνιών, που αντιμετωπίζει τη λειψυδρία ως στρατηγική προτεραιότητα και δημιουργεί πραγματικά κίνητρα για να παραμείνει ο νέος άνθρωπος στην παραγωγή.

Ο παραγωγός δεν ζητά να του χαρίσει κανείς τίποτα. Ζητά να μπορεί να δουλέψει, να γνωρίζει τι θα πληρώσει και τι θα εισπράξει, να ξέρει ότι όταν χάσει την παραγωγή του από μια φυσική καταστροφή ή μια ζωονόσο, το κράτος θα βρίσκεται δίπλα του. Και ότι όταν είναι συνεπής, δε θα τιμωρείται από ένα δυσλειτουργικό σύστημα.

Η χώρα χρειάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή χρειάζεται ανθρώπους.

Γι’ αυτό ο πρώτος αποδέκτης κάθε αγροτικής και αλιευτικής πολιτικής πρέπει να είναι ο παραγωγός -όχι η γραφειοκρατία, όχι το σύστημα, όχι ο μηχανισμός.

Γιατί χωρίς παραγωγό δεν υπάρχει αγροτική οικονομία. Χωρίς αγροτική οικονομία δεν υπάρχει ισχυρή περιφέρεια. Και χωρίς ισχυρή περιφέρεια δεν υπάρχει ισχυρή Ελλάδα.

* Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Ν. Ηρακλείου