Η Βοσνία απέλασε δύο Σέρβους διπλωμάτες την Τρίτη και ανέστειλε τα σχέδια υπογραφής συμφωνίας περιφερειακής συνεργασίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση του Βελιγραδίου να πραγματοποιήσει μια πολυτελή δημόσια κηδεία για τον πρώην Σερβοβόσνιο στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς (Ratko Mladic).

Ο Μλάντιτς πέθανε στις 27 Αυγούστου στη Χάγη, όπου εξέτιε ποινή ισόβιας κάθειρξης για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για τον ρόλο του στην πολιορκία του Σεράγεβο και τη σφαγή του 1995 τουλάχιστον 8.000 Μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα.

Χιλιάδες άνθρωποι παρευρέθηκαν στην κηδεία του στο Βελιγράδι τη Δευτέρα, σε μια επίδειξη του πώς ο Μλάντιτς παραμένει σεβαστός μεταξύ πολλών στη Σερβία και την αυτόνομη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι ήταν μεταξύ των πενθούντων στην κηδεία, στην οποία χοροστάτησε ο επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Σερβίας.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Βοσνίας Ελμεντίν Κονακόβιτς (Elmedin Konakovic) δήλωσε ότι δύο άτομα στην πρεσβεία της Σερβίας στο Σεράγεβο, ο στρατιωτικός ακόλουθος Μίλαν Ντουλάνοβιτς (Milan Dulanovic) και ο σύμβουλος πληροφοριών Ντάνκο Μαξίμοβιτς (Danko Maksimovic), είχαν 48 ώρες για να εγκαταλείψουν τη χώρα. Δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο Κονακόβιτς δήλωσε ότι η Βοσνία θα απόσχει επίσης από την υπογραφή μνημονίου καλής γειτονίας και συνεργασίας των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, το οποίο πρόκειται να υπογραφεί στο Μαυροβούνιο την 1η Οκτωβρίου.

«Με μια τέτοια Σερβία δεν θα υπογράψουμε έγγραφα για σχέσεις καλής γειτονίας», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου, προσθέτοντας ότι η Σερβία είχε «ξεπεράσει όλες τις κόκκινες γραμμές» με τη διαχείριση του θανάτου και της κηδείας του Μλάντιτς.

Ο Κονακόβιτς δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Βοσνία θα αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού από την πρεσβεία της στο Βελιγράδι σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διαχείριση της κηδείας του Μλάντιτς από τη Σερβία.

Την Τρίτη, ο Κονακόβιτς επέκρινε την έλλειψη αντίδρασης από τη σερβική κυβέρνηση αφού οπαδοί ανάρτησαν μια γιγαντιαία εικόνα του Μλάντιτς σε ποδοσφαιρικό αγώνα στο Βελιγράδι το Σαββατοκύριακο, με το δάχτυλό του να δείχνει «Κατεύθυνση Ποτοτσάρι» («Direction Potocari»), τον τόπο της σφαγής του 1995 κοντά στην πόλη της Σρεμπρένιτσα.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen) χαρακτήρισε την Τρίτη τις εικόνες από την κηδεία του Μλάντιτς «σοκαριστικές» και δήλωσε ότι η παρουσία ορισμένων ανώτερων Σέρβων αξιωματούχων εκεί «καταδεικνύει μια αποτυχία αντιμετώπισης ενός σκοτεινού κεφαλαίου στην πρόσφατη ιστορία της Ευρώπης» και θα μπορούσε να υπονομεύσει τα σχέδια του Βελιγραδίου για ένταξη στην ΕΕ.

Στη Νέα Υόρκη, ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ και Ειδικός Σύμβουλος για την Πρόληψη της Γενοκτονίας Τσαλόκα Μπεγιάνι (Chaloka Beyani) δήλωσε ότι «παρακολουθεί με ανησυχία τις δημόσιες εκδηλώσεις άρνησης της γενοκτονίας και εξύμνησης του καταδικασμένου εγκληματία πολέμου, του θανόντος Ράτκο Μλάντιτς, στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη».

«Η μεγάλης κλίμακας δημόσια απόδοση τιμών στον Μλάντιτς, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής πολιτικών προσώπων και επίσημων τελετουργικών στοιχείων, είναι τόσο βαθιά ανάρμοστη όσο και βαθύτατα ανησυχητική», ανέφερε σε δήλωσή του.

Ο Μπεγιάνι δήλωσε ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο του ΟΗΕ για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είχαν «καθορίσει οριστικά ότι διαπράχθηκε γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα το 1995».

Σημείωσε ότι ο Μλάντιτς καταδικάστηκε από το ICTY το 2017 για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, μια ποινή που επικυρώθηκε κατ’ έφεση το 2021.