Η κλιμάκωση της έντασης στην «αυλή» των ΗΠΑ, η οικονομική επέλαση του Πεκίνου και το δίλημμα των χωρών της περιοχής ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τον ασιατικό γίγαντα. Πώς η πολιτική του «Πρώτα η Αμερική» μετατρέπεται σε «Πρώτα η Αμερική (ήπειρος)» υπό τον φόβο της απώλειας ελέγχου. Ανάλυση του δημοσιογράφου Mohammed Hassas για το Pinch Point του Al Jazeera.

Σε πεδίο σκληρής γεωπολιτικής αναμέτρησης εξελίσσεται η Λατινική Αμερική, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιχειρούν να ανακτήσουν τη χαμένη επιρροή τους απέναντι στην ολοένα αυξανόμενη παρουσία της Κίνας. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025 σηματοδότησε μια στροφή προς πιο επιθετικές πολιτικές, με τη Βενεζουέλα να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας στρατηγικής που θυμίζει εποχές Ψυχρού Πολέμου. Από τη «διπλωματία των κανονιοφόρων» έως τον εμπορικό ανταγωνισμό για το λίθιο και το πετρέλαιο, η περιοχή μετατρέπεται σε αρένα σύγκρουσης δύο υπερδυνάμεων.

Η «διπλωματία» της ισχύος και η στόχευση Μαδούρο

Η αμερικανική στρατηγική απέναντι στη Βενεζουέλα έχει περάσει σε νέα φάση. Πλέον, η ρητορική περί «πολέμου κατά των ναρκωτικών» φαίνεται να αποτελεί το όχημα για ευρύτερες γεωπολιτικές επιδιώξεις. Ο χαρακτηρισμός του Νικολάς Μαδούρο ως «ναρκο-τρομοκράτη» και η επικήρυξή του με 50 εκατομμύρια δολάρια συνοδεύτηκαν από την ανάπτυξη αεροπλανοφόρων στην Καραϊβική και στρατευμάτων στον Παναμά.

Αναλυτές επισημαίνουν πως πίσω από την επίκληση του εμπορίου ναρκωτικών —για το οποίο τα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν πως η κύρια ροή κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ περνά μέσω συμμάχων τους όπως η Κολομβία και το Μεξικό— κρύβεται η ανησυχία για την απώλεια ελέγχου στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας και η στενή σχέση του Καράκας με το Πεκίνο.

Ο Μάρκο Ρούμπιο, ως Υπουργός Εξωτερικών, φέρεται να είναι ο αρχιτέκτονας αυτής της σκληροπυρηνικής προσέγγισης, πιστεύοντας πως η πτώση του Μαδούρο θα προκαλέσει ντόμινο κατάρρευσης και για τα καθεστώτα της Κούβας και της Νικαράγουας.

Η κινεζική «οικονομική απόβαση»

Η αμερικανική ανησυχία δεν είναι αβάσιμη. Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει εκτοπίσει τις ΗΠΑ από τη θέση του κορυφαίου εμπορικού εταίρου για το μεγαλύτερο μέρος της Νότιας Αμερικής. Με επενδύσεις που ξεπερνούν τα 60 δισ. δολάρια στη Βενεζουέλα και τεράστια έργα υποδομής στο πλαίσιο του «Δρόμου του Μεταξιού» (Belt and Road Initiative), το Πεκίνο έχει εδραιώσει την παρουσία του.

Η επιρροή της Κίνας εκτείνεται από το «τρίγωνο του λιθίου» (Αργεντινή, Βολιβία, Χιλή), κρίσιμο για την ηλεκτροκίνηση, έως τα λιμάνια του Περού, όπου εγκαινίασε πρόσφατα ένα μεγα-λιμάνι αξίας 3,5 δισ. δολαρίων. Χαρακτηριστική ήταν η εικόνα στη σύνοδο της APEC στο Περού, όπου ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ βρέθηκε στο επίκεντρο, ενώ ο Τζο Μπάιντεν στο περιθώριο, συμβολίζοντας την αλλαγή των συσχετισμών.

Η αντεπίθεση των ΗΠΑ και η πίεση στους συμμάχους

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η κυβέρνηση Τραμπ αναβιώνει μια σύγχρονη εκδοχή του Δόγματος Μονρόε. Η περιοδεία του Ρούμπιο στην περιοχή —η πρώτη Αμερικανού ΥΠΕΞ από το 1912— έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα: η πολιτική «Πρώτα η Αμερική» απαιτεί αποκλειστικότητα στο δυτικό ημισφαίριο.

Οι πιέσεις αποδίδουν καρπούς αλλά προκαλούν και τριγμούς. Ο Παναμάς εξαναγκάστηκε να αποχωρήσει από την κινεζική πρωτοβουλία «Belt and Road» και να επιτρέψει αμερικανικές επενδύσεις στο λιμάνι του, ενώ αμερικανικά στρατεύματα πραγματοποίησαν ασκήσεις κοντά στη Διώρυγα. Στην Αργεντινή, ο Χαβιέρ Μιλέι, παρά τη λήψη κινεζικού δανείου ανάγκης, έλαβε δάνειο 20 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ ως αντάλλαγμα για την πολιτική του ευθυγράμμιση. Αντίστοιχα, η Βραζιλία βρέθηκε αντιμέτωπη με δασμούς ως απάντηση στη δίωξη του συμμάχου του Τραμπ, Ζαΐρ Μπολσονάρο.

Το ρίσκο της σύγκρουσης και οι φόβοι της περιοχής

Η στρατηγική της έντασης εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Μια στρατιωτική επέμβαση ή κατάρρευση του καθεστώτος στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να προκαλέσει νέο, ανεξέλεγκτο κύμα μεταναστευτικών ροών προς τα σύνορα των ΗΠΑ, πλήττοντας την εκλογική βάση του Τραμπ. Επιπλέον, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής βρίσκονται σε αναβρασμό, ανησυχώντας μήπως το προηγούμενο της Βενεζουέλας χρησιμοποιηθεί μελλοντικά και εναντίον άλλων κρατών με το πρόσχημα της τρομοκρατίας ή των ναρκωτικών.

Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να προσφέρουν μια βιώσιμη οικονομική εναλλακτική απέναντι στα κινεζικά κεφάλαια ή αν η πολιτική των κυρώσεων και των στρατιωτικών απειλών θα οδηγήσει τελικά σε περαιτέρω αποξένωση της περιοχής. Από την πλευρά της, η Κίνα φαίνεται να τηρεί στάση αναμονής, αποφεύγοντας την άμεση εμπλοκή και ποντάροντας στο ότι η αμερικανική επιθετικότητα μπορεί να αποδειχθεί στρατηγικό σφάλμα.

Δείτε όλο το βίντεο: