Ενώ τα μάτια της διεθνούς κοινότητας παραμένουν στραμμένα στις μεγάλες γεωπολιτικές συγκρούσεις του πλανήτη, στο Σουδάν εκτυλίσσεται η χειρότερη ανθρωπιστική καταστροφή της εποχής μας, τροφοδοτούμενη από αυτή τη συστηματική και εγκληματική απάθεια των παγκόσμιων ηγετών. Η πιο σκοτεινή πτυχή της σουδανικής τραγωδίας είναι ότι η τρομακτική γραμμή ανεφοδιασμού και η χρηματοδότηση των δολοφονικών παραστρατιωτικών δυνάμεων πηγάζουν απευθείας από ένα πανίσχυρο, βαθύπλουτο κράτος.

Πρόκειται για μια χώρα με τεράστια διεθνή επιρροή και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, η οποία —παρά τα ακράδαντα στοιχεία— έχει μετατραπεί για την Ουάσινγκτον, την Ευρώπη και τον ΟΗΕ στην «απαγορευμένη δύναμη», για την οποία κάνουν τα στραβά ματια.

Πριν από έναν χρόνο, οι προειδοποιήσεις για την επικείμενη σφαγή στο Ελ Φασέρ —μια στρατηγική πόλη ιστορικής σημασίας— αγνοήθηκαν επιδεικτικά, με αποτέλεσμα τον θάνατο 60.000 αμάχων μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σήμερα, η ίδια βάναυση πολιτοφυλακή σφίγγει τον κλοιό γύρω από το Ελ Ομπέιντ, απειλώντας περισσότερους από μισό εκατομμύριο εγκλωβισμένους πολίτες με λιμοκτονία, χολέρα και μαζικές εκτελέσεις.

Η αποτροπή μιας νέας ανθρωπιστικής καταστροφής δεν προϋποθέτει στρατιωτική εμπλοκή ούτε καν οικονομική δαπάνη, σημειώνει ο αρθρογράφος των New York Times, Νίκολας Κρίστοφ.  Το μόνο που απαιτείται για να σταματήσουν οι φρικαλεότητες είναι η άσκηση άμεσης και σθεναρής διπλωματικής πίεσης.

Η χειρότερη ανθρωπιστική καταστροφή του πλανήτη

Το Σουδάν βιώνει αυτή τη στιγμή τη σοβαρότερη ανθρωπιστική κρίση παγκοσμίως, ευρισκόμενο στη δίνη ενός αιματηρού εμφυλίου πολέμου. Η ένοπλη σύγκρουση φέρνει αντιμέτωπο τον τακτικό στρατό της χώρας με τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), μια αραβική παραστρατιωτική οργάνωση. Οι RSF αποτελούν τη μετεξέλιξη των διαβόητων αραβικών εθνοτικών πολιτοφυλακών Τζαντζαουίντ, οι οποίες είχαν πρωτοστατήσει στις προηγούμενες φάσεις της γενοκτονίας στο Νταρφούρ.

«Δεν θέλουμε να βλέπουμε μαύρους»

Αν και οι βιαιοπραγίες χαρακτηρίζουν και τις δύο πλευρές, η δράση των RSF ξεχωρίζει για την ακραία αγριότητά της. Η οργάνωση είναι διεθνώς διαβόητη για τις μαζικές δολοφονίες και τους συστηματικούς βιασμούς μελών των μαύρων αφρικανικών εθνοτικών ομάδων της περιοχής.

Μαρτυρίες επιζώντων από τα σύνορα του Τσαντ με το Σουδάν αποτυπώνουν το μέγεθος των θηριωδιών, περιγράφοντας τη μεθοδική εξόντωση ανδρών και αγοριών άνω των 10 ετών, καθώς και ομαδικούς βιασμούς γυναικών και ανήλικων κοριτσιών από τους μαχητές της πολιτοφυλακικής οργάνωσης. Χαρακτηριστική της φυλετικής διάστασης των εγκλημάτων είναι η αναφορά μίας επιζήσασας, η οποία έχασε τα πέντε αδέλφια της. Όπως κατέθεσε, η ηγετική ομάδα των RSF ξεκαθάρισε στους κατοίκους πριν από τη σφαγή: «Δεν θέλουμε να βλέπουμε μαύρους».

Οι δυνάμεις των RSF κλιμακώνουν τις επιχειρήσεις τους γύρω από το Ελ Ομπέιντ, εξαπολύοντας συνεχείς επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα αποθέματα τροφίμων στην πολιορκημένη πόλη έχουν σχεδόν εξαντληθεί, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να οδηγείται σταδιακά στην εξαθλίωση.

Σύμφωνα με εκθέσεις από το NRC (Norwegian Refugee Council – Νορβηγικό Συμβούλιο Προσφύγων), η καθημερινότητα των εγκλωβισμένων πολιτών είναι δραματική: «Οι οικογένειες αναγκάζονται να περιμένουν στην ουρά για πολλές ώρες προκειμένου να προμηθευτούν νερό, το οποίο συχνά είναι ακατάλληλο για πόση. Μόλις καταφέρουν να το μεταφέρουν στο σπίτι, βρίσκονται μπροστά στο απάνθρωπο δίλημμα αν θα το χρησιμοποιήσουν για να πιουν, να μαγειρέψουν ή να πλυθούν».

O κρυφός ρόλος των Εμιράτων

Παραμένει ασαφές εάν οι RSF σχεδιάζουν την άμεση κατάληψη του Ελ Ομπέιντ ή εάν η πτώση της πόλης θα οδηγήσει σε λουτρό αίματος ανάλογο με εκείνο του Ελ Φασέρ. Στο Ελ Ομπέιντ, το ποσοστό των μαύρων αφρικανικών εθνοτικών ομάδων —που αποτελούν τον κύριο στόχο της πολιτοφυλακής— είναι σημαντικά μικρότερο.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη πολιορκία ενδέχεται να αποτελεί παραπλανητική κίνηση, με σκοπό την απόσπαση της προσοχής από επικείμενη επίθεση σε άλλη στρατηγική περιοχή, όπως η πόλη Ταουίλα στο Νταρφούρ.

Παρά τις αβεβαιότητες, οι κίνδυνοι παραμένουν τεράστιοι. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εξέδωσε επίσημη προειδοποίηση τον περασμένο μήνα, κάνοντας λόγο για «άμεσο κίνδυνο μαζικών φρικαλεοτήτων». Οι διεθνείς ηγέτες περιορίζονται σε φραστικές καταδίκες της βίας. Τόσο η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν όσο και εκείνη του Ντόναλντ Τραμπ έχουν χαρακτηρίσει τις διώξεις στο Σουδάν ως γενοκτονία, ενώ το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε πρόσφατα για ανησυχητικές ενδείξεις επικείμενων εγκλημάτων πολέμου.

Ωστόσο, αυτό που Αμερικανοί, Ευρωπαίοι και αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών αποφεύγουν να κατονομάσουν δημόσια είναι η δύναμη που χρηματοδοτεί και εξοπλίζει τις RSF: τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Αν και το Αμπού Ντάμπι αρνείται κατηγορηματικά τις κατηγορίες, η υλικοτεχνική υποστήριξή του προς την πολιτοφυλακή θεωρείται πλήρως τεκμηριωμένη. Εξαιτίας της οικονομικής ισχύος και της διεθνούς επιρροής τους, τα Εμιράτα έχουν μετατραπεί σε μια χώρα που κανείς δεν τολμά να επικρίνει ανοιχτά.

Οι -οικονομικοί- δεσμοί με Τραμπ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διατηρούν ιδιαίτερα στενούς οικονομικούς δεσμούς με την οικογένεια του Ντόναλντ Τραμπ. Το οικογενειακό εισόδημα του Αμερικανού Προέδρου σημειωσε αύξηση κατά το προηγούμενο έτος, εν μέρει λόγω των κεφαλαίων που κατέβαλε επενδυτική εταιρεία συνδεδεμένη με τα Εμιράτα, προκειμένου να αποκτήσει μερίδιο στην κύρια επιχείρηση κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Η άσκηση σθεναρής δημόσιας κριτικής και διπλωματικών πιέσεων από την Ουάσινγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα μπορούσε να εκθέσει επαρκώς τα ΗΑΕ, αναγκάζοντάς τα να αποσύρουν την υποστήριξή τους προς την δολοφονική πολιτοφυλακή του Σουδάν. Ανάλογες διεθνείς αντιδράσεις είχαν αποδειχθεί αποτελεσματικές στο παρελθόν, εξαναγκάζοντας το Αμπού Ντάμπι να αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος των στρατιωτικών του δυνάμεων από τον καταστροφικό πόλεμο της Υεμένης το 2019. Αντί, όμως, να αξιοποιήσουν αυτή τη διπλωματική οδό, οι σημερινοί παγκόσμιοι ηγέτες επιλέγουν να προσπερνούν και να αγνοούν τον καθοριστικό ρόλο των Εμιράτων στην εξέλιξη της σουδανικής τραγωδίας.

Όπως επισημαίνει ο Ναθάνιελ Ρέιμοντ, διευθυντής του Εργαστηρίου Ανθρωπιστικής Έρευνας του Πανεπιστημίου Γέιλ, ο πόλεμος θα μπορούσε να οδηγηθεί σε τέλμα μέσα σε δύο εβδομάδες, στην περίπτωση που η παραστρατιωτική οργάνωση βρεθεί αντιμέτωπη με απόλυτη έλλειψη πυρομαχικών επειδή το Αμπού Ντάμπι αποφάσισε ότι η συνέχιση της στήριξης είναι ασύμφορη.