Του Jon Hoffman
Η κυβέρνηση Τραμπ οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πόλεμο με το Ιράν, υποθέτοντας ότι θα μπορούσε να εξασφαλίσει μια γρήγορη νίκη με περιορισμένο κόστος. Έκαναν λάθος. Μετά από περισσότερες από δύο εβδομάδες συνεχών βομβαρδισμών, νέες πληροφορίες των ΗΠΑ υποδηλώνουν ότι το καθεστώς του Ιράν εδραιώνει πλέον την εξουσία του, είναι απίθανο να καταρρεύσει και καθοδηγείται από μια ομάδα πιο ακραία από πριν. Παρά το γεγονός αυτό, η Ουάσιγκτον αναπτύσσει χιλιάδες επιπλέον στρατιώτες στη Μέση Ανατολή, και ο Τραμπ πλησιάζει όλο και περισσότερο σε μια πιθανή χερσαία εκστρατεία εντός του Ιράν. Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα: οι τακτικές επιτυχίες δεν μπορούν να κρύψουν αυτό που γρήγορα εξελίχθηκε σε άλλη μια στρατηγική αποτυχία στη Μέση Ανατολή.
Δεν υπήρχε αμφιβολία για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές στο ιρανικό καθεστώς και τον στρατό του. Τους πήρε μόνο 100 ώρες για να ρίξουν περισσότερες βόμβες από ό,τι στους πρώτους έξι μήνες της υπό την ηγεσία των ΗΠΑ εκστρατείας κατά του ISIS και λιγότερο από 24 ώρες για να δολοφονήσουν τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο πόλεμος έχει σίγουρα επιτύχει μεμονωμένες τακτικές επιτυχίες που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της Τεχεράνης. Ωστόσο, το κεντρικό ερώτημα ήταν πάντα ο στρατηγικός σκοπός που καλείται να επιτύχει μια τέτοια ισχύς.
Εδώ, η στρατηγική της κυβέρνησης είναι αποκομμένη από τους δηλωμένους στόχους της. Μεταξύ των πολλών αντιφατικών αιτιολογιών που προέβαλε η Ουάσιγκτον για να δικαιολογήσει την επίθεση, δύο ήταν οι πιο εξέχουσες: η εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και η επίτευξη αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη. Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιτύχει κανέναν από αυτούς τους στόχους, ούτε είναι σε θέση να το πράξει.
Η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίστηκε αρχικά ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελούσε επικείμενη απειλή, καθιστώντας αναγκαία τη στρατιωτική δράση. Ο Τραμπ επέμενε ότι η Τεχεράνη απείχε μόλις δύο εβδομάδες από μια βόμβα, λίγους μόνο μήνες αφότου ισχυρίστηκε ότι είχε εξαλείψει «πλήρως και ολοκληρωτικά» το πρόγραμμα κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Midnight Hammer.
Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι το Ιράν ήταν κοντά στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Ο Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το επιβεβαίωσε αυτό μετά την έναρξη του πολέμου. Στην πραγματικότητα, φαίνεται να ισχύει το αντίθετο. Σύμφωνα με τον Υπουργό Εξωτερικών του Ομάν και κύριο διαπραγματευτή μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, Μπαντρ μπιν Χαμάντ αλ-Μπουσαΐντι, το Ιράν πρόσφερε στην Ουάσιγκτον σημαντικές παραχωρήσεις, ορισμένες από τις οποίες ξεπερνούσαν τις εγγυήσεις που ορίζονταν στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015, το οποίο ο Τραμπ ακύρωσε το 2018.
Υπάρχουν πλέον σημαντικά στοιχεία ότι οι κύριοι διαπραγματευτές του Τραμπ για τον ιρανικό πυρηνικό φάκελο —ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Ουίτκοφ— παρερμήνευσαν θεμελιωδώς τουλάχιστον ορισμένα από τα τεχνικά ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της διαφοράς, υπονομεύοντας την ικανότητά τους να διεξάγουν τεκμηριωμένες διαπραγματεύσεις. Ακόμη και με την προϋπόθεση ότι η κυβέρνηση διαπραγματευόταν καλή τη πίστει, της έλειπαν οι δεξιότητες για να το πράξει αποτελεσματικά.
Η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν θα καταστρέψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν—είναι πολύ ευρέως διασκορπισμένο και βαθιά υπογείως. Κρίσιμο είναι ότι το Ιράν εξακολουθεί να κατέχει σχεδόν 1.000 λίβρες Εξαιρετικά Εμπλουτισμένου Ουρανίου (HEU) εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60 τοις εκατό, κοντά στο 90 τοις εκατό που απαιτείται για ένα όπλο. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υποδηλώνουν ότι το Ιράν είναι ικανό να φτάσει σε μέρος του HEU που είναι θαμμένο κάτω από τις εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν τον περασμένο Ιούνιο. Ο Τραμπ φέρεται τώρα να εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής αμερικανικών ειδικών δυνάμεων για να κατασχέσουν το απόθεμα HEU του Ιράν, αλλά αυτό ενέχει τρομερούς κινδύνους: είναι ουσιαστικά αδύνατο να γνωρίζουμε πού βρίσκεται όλο το HEU, και ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον το γνώριζε, η επιτυχής εξαγωγή του από τα έγκατα της γης ενώ δέχεται πυρά θα απαιτούσε μια τεράστια χερσαία δύναμη.
Όταν ο πόλεμος τελειώσει, το Ιράν θα διατηρήσει την τεχνολογική τεχνογνωσία και πιθανότατα τα υλικά που είναι απαραίτητα για τη διατήρηση του πυρηνικού του προγράμματος. Ο πόλεμος έχει καταστήσει τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις πολύ πιο δύσκολες, αν όχι αδύνατες. Η Τεχεράνη μπορεί τώρα να θεωρεί τα πυρηνικά όπλα ως απαραίτητα—ένα αποτέλεσμα στο οποίο ο Τραμπ έδωσε κίνητρο με διεστραμμένο τρόπο.
Το άλλο σκεπτικό ήταν η αλλαγή καθεστώτος—ένα αφήγημα που ο Τραμπ υιοθέτησε όταν ανακοίνωσε τον πόλεμο, προτρέποντας τον ιρανικό λαό να επαναστατήσει. Ωστόσο, ακόμη και μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υποδηλώνουν ότι το καθεστώς δεν κινδυνεύει με κατάρρευση, και ένας πόλεμος μεγάλης κλίμακας πιθανότατα δεν θα το άλλαζε αυτό.
Η συνοχή της ελίτ παραμένει άθικτη, ο μηχανισμός ασφαλείας—ιδιαίτερα το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)—παραμένει πιστός στο καθεστώς, και η ιρανική αντιπολίτευση είναι διχασμένη.
Ο αντικαταστάτης του Χαμενεΐ, ο γιος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, μόλις έγινε μάρτυρας της εκκαθάρισης πολλών μελών της οικογένειάς του από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Είναι ένας σκληροπυρηνικός, βαθιά συνδεδεμένος με τους IRGC, οι οποίοι έχουν καταλάβει ολοένα και περισσότερο τον έλεγχο της λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη. Ακόμη κι αν ο Μοτζτάμπα σκοτωθεί, οι IRGC εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν τον πιο ισχυρό πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό παράγοντα εντός του Ιράν, και οι πόλεμοι με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν ενδυναμώσει μια νέα, πιο φιλοπόλεμη γενιά στις τάξεις τους.
Γι’ αυτούς, αυτός ο αγώνας είναι υπαρξιακός. Ο Τραμπ όχι μόνο απέτυχε να απομακρύνει το καθεστώς, αλλά πιθανότατα το έκανε πιο ακραίο.
Η κυβέρνηση Τραμπ απέτυχε να επιτύχει τους δύο κύριους στόχους αυτού του πολέμου. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν έχει καταστραφεί και το καθεστώς παραμένει άθικτο. Αντ’ αυτού, ο πρόεδρος έχει θέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στον δρόμο για έναν ακόμη «αέναο πόλεμο» (forever war) στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη είναι προετοιμασμένη για έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς και σκοπεύει να αυξήσει το πολιτικό, οικονομικό και ανθρώπινο κόστος μέχρι αυτά να γίνουν αβάσταχτα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ειδικότερα, η κυβέρνηση Τραμπ υποτίμησε σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα του Ιράν να αναστατώσει την παγκόσμια αγορά ενέργειας τόσο γρήγορα, και αυτές οι αναταραχές είναι πιθανό να επηρεάσουν την αγορά ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου. Περαιτέρω κλιμάκωση από τον Τραμπ θα επιδεινώσει μόνο το πρόβλημα και θα εμπλέξει περαιτέρω τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσιγκτον προχωρά ολοταχώς χωρίς στρατηγική και διακινδυνεύοντας κόστη που δεν μπορεί να αντέξει.
Η δυσάρεστη αλήθεια είναι ότι κανείς, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης Τραμπ, δεν γνωρίζει πού θα οδηγήσει αυτός ο πόλεμος. Η Ουάσιγκτον αποδείχθηκε ανίκανη ή απρόθυμη να μάθει από τα λάθη του παρελθόντος στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ θα έπρεπε να περιορίσει τις απώλειές του και να αποχωρήσει όσο ακόμη μπορεί.
Το ξέρουμε…
Το να βλέπετε αυτά τα μηνύματα μπορεί να είναι κουραστικό. Και να είστε σίγουροί ότι ούτε κι εμείς βρίσκουμε κάποια ευχαρίστηση από το να τα γράφουμε... Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς. Αφορά κάτι πολύ πιο σημαντικό: την επιβίωση της ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Kρήτη.
Η στήριξη σας είναι σημαντική γιατί μας επιτρέπει να:
- - Κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι να πούμε ή τι να αποσιωπήσουμε.
- - Κρατάμε τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους, ακόμη και σε αυτούς που δεν έχουν την ικανότητα να πληρώσουν. Χωρίς paywall, χωρίς προνόμια μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.
Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται. Αν πιστεύετε ότι μια πραγματικά ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, τότε δώστε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
