Οι ηγέτες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) υπέγραψαν κοινή δήλωση με την οποία καταδικάζουν τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και τις δυτικές κυρώσεις σε ορισμένα από τα μέλη τους, μετά από μια διήμερη σύνοδο κορυφής στην πρωτεύουσα της Κιργιζίας, το Μπισκέκ.

Η κοινή δήλωση, που ονομάζεται «Διακήρυξη του Μπισκέκ», υπεγράφη από τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ (Xi Jinping), τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν (Vladimir Putin), τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι (Narendra Modi) και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ (Shehbaz Sharif), μεταξύ άλλων ηγετών κρατών μελών του SCO. Ο SCO αποτελείται από τη Ρωσία, την Κίνα, την Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράν, τη Λευκορωσία, το Ουζμπεκιστάν, το Καζακστάν, το Τατζικιστάν και τη Δημοκρατία της Κιργιζίας.

Ο SCO καταδικάζει τις επιθέσεις και τις κυρώσεις κατά του Ιράν, τις επιθέσεις στην Παλαιστίνη

Ο SCO καταδίκασε τα «στρατιωτικά πλήγματα στο έδαφος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα πολυάριθμες απώλειες αμάχων και σημαντικές ζημιές στην οικονομία της χώρας».

Δήλωσαν ότι οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν «παραβιάζουν τις αρχές και τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ και δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη διεθνή ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα».

«Τα κράτη μέλη εκφράζουν τα ειλικρινή τους συλλυπητήρια στον λαό και την κυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν για τον τραγικό θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Σεγιέντ Αλί Χαμενεΐ, καθώς και στις οικογένειες των θυμάτων», προσθέτει η διακήρυξη.

Τα μέλη του SCO επιβεβαίωσαν επίσης «την υποστήριξή τους στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και τάσσονται υπέρ της επίλυσης της σύγκρουσης αποκλειστικά με πολιτικά και διπλωματικά μέσα».

Η διακήρυξη ανέφερε επίσης ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ στην Παλαιστίνη αποσταθεροποίησαν τη Δυτική Ασία.

«Τα κράτη μέλη σημειώνουν ότι ο μόνος δυνατός τρόπος για να διασφαλιστεί η ειρήνη και η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή είναι μια συνολική και δίκαιη διευθέτηση του παλαιστινιακού ζητήματος», αναφέρει η διακήρυξη.

Χωρίς να προσδιορίζουν τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν και χωρών που συναλλάσσονται με το Ιράν, καθώς και τις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας λόγω του πολέμου της στην Ουκρανία, τα μέλη του SCO δήλωσαν επίσης στη διακήρυξή τους ότι αντιτίθενται σε οποιαδήποτε «μονομερή καταναγκαστικά μέτρα» που αντιβαίνουν στους κανόνες του ΟΗΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και θα μπορούσαν να έχουν «αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία».

Ο SCO υποστηρίζει τα δικαιώματα του Ιράν βάσει της NPT

Οι ηγέτες της ένωσης υποστήριξαν επίσης τα δικαιώματα του Ιράν ως μέλους της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).

Εκτός από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, οι άλλοι υπογράφοντες της NPT δεν μπορούν να κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα. Έχουν όμως το δικαίωμα σε ένα ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα. Μπορούν να κατασκευάζουν πολιτικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και να χρησιμοποιούν την πυρηνική τεχνολογία για έρευνα και ιατρική.

Παρόλο που οι ΗΠΑ κατηγορούν εδώ και καιρό το Ιράν ότι τρέφει μυστικά τη φιλοδοξία να κατασκευάσει πυρηνικές βόμβες, το Ιράν αρνείται σταθερά αυτές τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι ενδιαφέρεται μόνο για ένα ειρηνικό πρόγραμμα. Σε αυτή τη βάση οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν στην πυρηνική συμφωνία του 2015 – το Ιράν συμφώνησε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 3%, ποσοστό που επαρκεί για πολιτικούς αντιδραστήρες, αλλά είναι πολύ κάτω από τα επίπεδα εμπλουτισμού που απαιτούνται για μια πυρηνική βόμβα.

Αλλά οι ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ βομβάρδισαν αρχικά το Ιράν το 2025 και στη συνέχεια —μαζί με το Ισραήλ— εξαπέλυσαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο του 2026, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική δράση αποσκοπούσε στο να εμποδίσει το Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.

Στη συνέχεια, ο Τραμπ επέμεινε ότι το Ιράν θα έπρεπε να παραδώσει πλήρως το πυρηνικό του πρόγραμμα —συμπεριλαμβανομένου του εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου. Το Ιράν απέρριψε αυτό το αίτημα, επισημαίνοντας ότι αυτό θα σήμαινε παραίτηση από τα δικαιώματά του βάσει της NPT.

Ο SCO την Τρίτη υποστήριξε τη θέση του Ιράν, το οποίο είναι και το ίδιο μέλος του SCO.

Τα μέλη του SCO τόνισαν το «αναφαίρετο δικαίωμά τους» να αναπτύσσουν έρευνα, να παράγουν και να χρησιμοποιούν ατομική ενέργεια «για ειρηνικούς σκοπούς και να επιδιώκουν ισότιμη, βιώσιμη και αμοιβαία επωφελή διεθνή συνεργασία σε αυτόν τον τομέα χωρίς διακρίσεις». Δήλωσαν ότι οποιαδήποτε μέτρα περιορίζουν αυτό το δικαίωμα είναι «αντίθετα προς το διεθνές δίκαιο».

Οικονομική και ενεργειακή συνεργασία

Η οικονομική συνεργασία ήταν επίσης ένα βασικό θέμα που συζήτησαν τα μέλη του SCO, καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν συνεχίζει να παρακωλύει το εμπόριο μέσω βασικών θαλάσσιων οδών, όπως τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που με τη σειρά του έχει ανατρέψει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, την αγορά ενέργειας και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Στη διακήρυξή τους στο Μπισκέκ, τα μέλη ανέφεραν ότι θα «υποστηρίξουν και θα ενισχύσουν ένα ανοικτό, διαφανές, δίκαιο, χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς διακρίσεις πολυμερές εμπορικό σύστημα βασισμένο σε γενικά αποδεκτές διεθνείς αρχές και κανόνες, το οποίο προάγει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, διασφαλίζει δίκαιη πρόσβαση στην αγορά και εξασφαλίζει ειδική και διαφοροποιημένη μεταχείριση για τις αναπτυσσόμενες χώρες».

Είπαν επίσης ότι θα εφαρμόσουν «τη Στρατηγική Οικονομικής Ανάπτυξης του SCO για την περίοδο έως το 2030» προκειμένου να εμβαθύνουν την οικονομική συνεργασία και δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν «να αναπτύσσουν πρακτικό διάλογο για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής συνεργασίας».

Εν μέσω της παράλυσης της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν, τα μέλη του SCO δήλωσαν επίσης ότι «υποστηρίζουν την επέκταση της συμπεριληπτικής και αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας» και συμφώνησαν να εφαρμόσουν «τη Στρατηγική Ενεργειακής Συνεργασίας των Κρατών Μελών του SCO έως το 2030».

Καταπολέμηση της «τρομοκρατίας»

Η Ινδία και το Πακιστάν ήρθαν σε αντιπαράθεση —όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν σε πολυμερή φόρα, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών— για το ζήτημα της «τρομοκρατίας», για την υποστήριξη της οποίας αλληλοκατηγορούνται.

Η Ινδία κατηγορεί από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 το Πακιστάν ότι εξοπλίζει, χρηματοδοτεί και παρέχει καταφύγιο σε ένοπλες ομάδες για να τροφοδοτεί μια εξέγερση στο υπό ινδική διοίκηση Κασμίρ. Από τη δεκαετία του 1990, το Νέο Δελχί κατηγορεί επίσης το Πακιστάν ότι υποστηρίζει «τρομοκρατικές» ενέργειες σε όλη την Ινδία, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στη Βομβάη το 2008.

Το Πακιστάν έχει απορρίψει τις κατηγορίες για συστηματική στρατηγική χρήσης ένοπλων ομάδων εναντίον της Ινδίας, αλλά έχει παραδεχτεί συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου μαχητές που επιτέθηκαν στην Ινδία αποδείχθηκε ότι ήταν Πακιστανοί. Τα τελευταία χρόνια, κατηγορεί και αυτό με τη σειρά του την Ινδία ότι υποστηρίζει ένοπλες ομάδες που έχουν στοχεύσει το Πακιστάν — μια κατηγορία την οποία το Νέο Δελχί απορρίπτει.

Την Τρίτη, ο Μόντι της Ινδίας περιέγραψε την τρομοκρατία ως «σοβαρή πρόκληση για όλη την ανθρωπότητα» και ζήτησε από τις χώρες να αποφεύγουν τα «δύο μέτρα και δύο σταθμά» στο ζήτημα αυτό.

«Πρέπει να διαλύσουμε ολόκληρο το οικοσύστημα της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, της στρατολόγησης, της ριζοσπαστικοποίησης και των ασφαλών καταφυγίων. Πρέπει να μιλήσουμε με μία φωνή και να καταστήσουμε σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει χώρος για δύο μέτρα και δύο σταθμά σε αυτό το σοβαρό ζήτημα», δήλωσε ο Μόντι. «Πρέπει να στείλουμε ένα ισχυρό μήνυμα στις χώρες που χρησιμοποιούν την τρομοκρατία ως εργαλείο πολιτικής και παρέχουν ασφαλές καταφύγιο και υποστήριξη σε τρομοκράτες, ότι η τρομοκρατία δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει στρατηγικό πλεονέκτημα για κανέναν».

Παρατηρητές ερμήνευσαν ευρέως τα σχόλιά του ως στοχευμένα κατά του Πακιστάν.

Ο Σαρίφ του Πακιστάν, ωστόσο, επέμεινε ο ίδιος ότι το Ισλαμαμπάντ υπήρξε θύμα της τρομοκρατίας.

«Υπενθυμίζοντας τις τεράστιες θυσίες του Πακιστάν στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, επανέλαβα ότι η τρομοκρατία πρέπει να καταδικάζεται σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της», είπε.

Στη διακήρυξη του Μπισκέκ, οι ηγέτες του SCO δεσμεύτηκαν να καταπολεμήσουν την «τρομοκρατία, τον αυτονομισμό και τον εξτρεμισμό».

«Τα κράτη μέλη καταδικάζουν απερίφραστα την τρομοκρατία σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της, τονίζουν ότι τα “δύο μέτρα και δύο σταθμά” στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας είναι απαράδεκτα, και καλούν τη διεθνή κοινότητα να καταπολεμήσει την τρομοκρατία, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής μετακίνησης τρομοκρατών», πρόσθεσαν οι ηγέτες του SCO.