Χαμηλότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένουν οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στην Ελλάδα στις Φυσικές Επιστήμες, την Κατανόηση Κειμένου και τα Μαθηματικά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της PISA 2025.

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε σε 91 χώρες και οικονομίες, με τη συμμετοχή περίπου 765.000 μαθητών. Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, αντιπροσωπεύοντας περίπου 101.850 15χρονους, δηλαδή το 95% του πληθυσμού-στόχου.

Η PISA 2025 είχε ως βασικό αντικείμενο τις Φυσικές Επιστήμες, ενώ εξετάστηκαν επίσης η Κατανόηση Κειμένου και τα Μαθηματικά. Για πρώτη φορά αξιολογήθηκε η επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα, ενώ η Ελλάδα συμμετείχε και στην προαιρετική αξιολόγηση της επάρκειας των μαθητών στα Αγγλικά, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένεται να δημοσιευθούν το 2027.

Οι επιδόσεις της Ελλάδας

Στις Φυσικές Επιστήμες οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 434 μονάδες, έναντι 482 στον ΟΟΣΑ. Στην Κατανόηση Κειμένου η μέση επίδοση ήταν 423 μονάδες, έναντι 461, ενώ στα Μαθηματικά διαμορφώθηκε στις 424 μονάδες, έναντι 463.

Σε σχέση με το 2022, η επίδοση της Ελλάδας μειώθηκε κατά 7 μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες, κατά 16 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου και κατά 6 μονάδες στα Μαθηματικά.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΟΣΑ, οι μεταβολές στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες δεν θεωρούνται στατιστικά σημαντικές, ενώ στατιστικά σημαντική είναι η μεταβολή στην Κατανόηση Κειμένου.

Σε επίπεδο μακροχρόνιας τάσης, από το 2015 έως το 2025 η Ελλάδα καταγράφει μείωση 21 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες, 45 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου και 33 μονάδων στα Μαθηματικά.

Το βασικό επίπεδο επάρκειας

Η PISA χρησιμοποιεί το Level 2 ως βασικό επίπεδο επάρκειας. Στην Ελλάδα το 50% των μαθητών έφτασε τουλάχιστον σε αυτό το επίπεδο στα Μαθηματικά, έναντι 65% στον ΟΟΣΑ.

Στις Φυσικές Επιστήμες το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε σε 59%, έναντι 74% στον ΟΟΣΑ, ενώ στην Κατανόηση Κειμένου έφτασε το 56%, έναντι 69%.

Στα υψηλότερα επίπεδα επίδοσης, δηλαδή στα Level 5 και 6, κατατάχθηκε το 2% των μαθητών στην Ελλάδα στα Μαθηματικά, έναντι 8% στον ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες το ποσοστό ήταν 1%, έναντι 7%, και στην Κατανόηση Κειμένου επίσης 1%, έναντι 6%.

Συνολικά, το 31,4% των μαθητών στην Ελλάδα βρίσκεται κάτω από το Level 2 και στα τρία βασικά αντικείμενα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στον ΟΟΣΑ είναι 19,7%.

Η διαφορά στις επιδόσεις αγοριών και κοριτσιών

Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση μεταξύ αγοριών και κοριτσιών στην Ελλάδα καταγράφεται στην Κατανόηση Κειμένου.

Τα κορίτσια συγκέντρωσαν 446 μονάδες και τα αγόρια 400, με τη διαφορά να φτάνει τις 46 μονάδες. Στον ΟΟΣΑ η αντίστοιχη διαφορά είναι 31 μονάδες.

Στις Φυσικές Επιστήμες τα κορίτσια προηγούνται κατά 12 μονάδες, ενώ στα Μαθηματικά τα αγόρια έχουν προβάδισμα 6 μονάδων.

Η διαφορά στην Κατανόηση Κειμένου αυξήθηκε σε σχέση με το 2022, εξέλιξη που συνδέεται κυρίως με τη μεγαλύτερη πτώση των επιδόσεων των αγοριών.

Κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και επιδόσεις

Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μαθητών συνδέεται με τις επιδόσεις τους, σύμφωνα με τα στοιχεία της PISA.

Στις Φυσικές Επιστήμες, οι μαθητές που βρίσκονται στο ανώτερο 25% της κοινωνικοοικονομικής κλίμακας είχαν κατά μέσο όρο 76 μονάδες υψηλότερη επίδοση από εκείνους που βρίσκονται στο κατώτερο 25%.

Η αντίστοιχη διαφορά στον ΟΟΣΑ ήταν 85 μονάδες. Στην Ελλάδα, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση εξηγούσε το 10% της διακύμανσης των επιδόσεων στις Φυσικές Επιστήμες, έναντι 12% στον ΟΟΣΑ.

Η έκθεση καταγράφει επίσης διαφοροποιήσεις ανάλογα με το μεταναστευτικό υπόβαθρο, τον τύπο σχολείου και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της σχολικής μονάδας.

Υπολογιστική επίλυση προβλημάτων

Στην PISA 2025 αξιολογήθηκε για πρώτη φορά η ικανότητα των μαθητών να επιλύουν προβλήματα σε ψηφιακά περιβάλλοντα.

Η Ελλάδα συγκέντρωσε 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση μεταξύ 91 χωρών και οικονομιών.

Το ποσοστό των μαθητών που δεν έφτασαν το βασικό επίπεδο επάρκειας ήταν 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά.

Υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς

Τα στοιχεία της έρευνας καταγράφουν διαφοροποιήσεις και ως προς την υποστήριξη που δηλώνουν ότι λαμβάνουν οι μαθητές κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.

Στην Ελλάδα το 49% των μαθητών δήλωσε ότι στα περισσότερα μαθήματα Φυσικών Επιστημών ο εκπαιδευτικός δείχνει ενδιαφέρον για τη μάθηση κάθε μαθητή, έναντι 69% στον ΟΟΣΑ.

Το 53% δήλωσε ότι ο εκπαιδευτικός συνεχίζει τη διδασκαλία έως ότου οι μαθητές κατανοήσουν το αντικείμενο, έναντι 66% στον ΟΟΣΑ. Παράλληλα, το 61% ανέφερε ότι ο εκπαιδευτικός προσφέρει επιπλέον βοήθεια όταν χρειάζεται, έναντι 73%.

Οι μαθητές στην Ελλάδα αναφέρουν επίσης μικρότερη χρήση διδακτικών πρακτικών που ενισχύουν την κριτική σκέψη και τη βαθύτερη κατανόηση.

Απουσίες και καθυστερήσεις

Σημαντικές διαφορές καταγράφονται και στα στοιχεία που αφορούν τη σχολική παρουσία.

Το 31% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι είχε απουσιάσει τουλάχιστον μία ημέρα από το σχολείο κατά τις δύο εβδομάδες πριν από την εξέταση PISA. Στον ΟΟΣΑ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 22%.

Το 49% δήλωσε ότι είχε χάσει τουλάχιστον ένα μάθημα, έναντι 24% στον ΟΟΣΑ, ενώ το 62% ανέφερε ότι είχε φτάσει καθυστερημένα στο σχολείο, έναντι 50%.

Παράλληλα, οι μαθητές στην Ελλάδα ανέφεραν συχνότερα προβλήματα πειθαρχίας και διαταραχές κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.

Το 46% δήλωσε ότι ο θόρυβος και η αταξία επηρεάζουν τα περισσότερα ή όλα τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών, έναντι 31% στον ΟΟΣΑ.

Σχολικός εκφοβισμός και αίσθημα ασφάλειας

Το 22% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι έχει υποστεί τουλάχιστον μία μορφή σχολικού εκφοβισμού μερικές φορές τον μήνα ή συχνότερα. Στον ΟΟΣΑ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 20%.

Παράλληλα, σε σχέση με το 2022 καταγράφεται βελτίωση στο αίσθημα ασφάλειας και στο αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο.

Οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν επίσης υψηλότερη πεποίθηση ότι μπορούν να αναπτύξουν τις ικανότητες και τις δεξιότητές τους μέσω προσπάθειας και μάθησης, ενώ καταγράφονται διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε μαθητές ανάλογα με το φύλο, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και τον τύπο σχολείου.

Η χρήση ψηφιακών συσκευών

Οι μαθητές στην Ελλάδα δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές για μαθησιακές δραστηριότητες κατά μέσο όρο 1,1 ώρα την ημέρα, έναντι 1,7 ώρας στον ΟΟΣΑ.

Για δραστηριότητες ψυχαγωγίας η χρήση ανέρχεται σε 1,2 ώρα ημερησίως, έναντι 1,1 ώρας στον ΟΟΣΑ.

Το 33% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται συχνά από τη χρήση ψηφιακών συσκευών κατά τη διάρκεια των περισσότερων ή όλων των μαθημάτων Φυσικών Επιστημών, έναντι 28% στον ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, το 98% των μαθητών φοιτούσε σε σχολεία όπου η χρήση κινητών τηλεφώνων δεν επιτρεπόταν στους χώρους του σχολείου. Το αντίστοιχο ποσοστό στον ΟΟΣΑ ήταν 49%.

Η τεχνητή νοημοσύνη στο σχολείο

Το 34% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι χρησιμοποιεί chatbots τεχνητής νοημοσύνης τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για να βοηθηθεί στη μάθηση, έναντι 46% στον ΟΟΣΑ.

Η έρευνα καταγράφει διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με τον τρόπο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Οι μαθητές που χρησιμοποιούν AI για τη σύνταξη σχολικών εργασιών εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις από εκείνους που δεν τη χρησιμοποιούν για τον ίδιο σκοπό.

Αντίθετα, μεταξύ των συχνών χρηστών καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν όσοι αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για μαθησιακούς σκοπούς και έχουν διδαχθεί τρόπους αξιολόγησης της ποιότητας των απαντήσεών της.

Ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές

Οι διευθυντές των σχολείων στην Ελλάδα αναφέρουν συχνότερα ελλείψεις εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Το 46% των μαθητών φοιτούσε σε σχολεία όπου οι διευθυντές ανέφεραν ότι η διδασκαλία επηρεάζεται τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό από την έλλειψη εκπαιδευτικών, έναντι 39% στον ΟΟΣΑ.

Ακόμη μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται στο βοηθητικό προσωπικό: 78% στην Ελλάδα έναντι 39% στον ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, το 39% των μαθητών φοιτούσε σε σχολεία όπου η έλλειψη εκπαιδευτικού υλικού επηρέαζε τη διδασκαλία, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις ελλείψεις σε κτιριακές και άλλες υποδομές ήταν 47%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, μετά το 2018 έχει καταγραφεί βελτίωση στον ψηφιακό εξοπλισμό των σχολείων, με την Ελλάδα να παρουσιάζει αύξηση στη διαθεσιμότητα ηλεκτρονικών υπολογιστών για εκπαιδευτική χρήση.

Τα σχολεία με υψηλές επιδόσεις

Στην ελληνική συμμετοχή εντοπίστηκαν 38 σχολεία, εκ των οποίων τα 32 δημόσια, στα οποία οι μαθητές εμφάνισαν επιδόσεις κοντά ή πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις Φυσικές Επιστήμες, παρά το χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο των περιοχών στις οποίες βρίσκονται.

Στα συγκεκριμένα σχολεία καταγράφονται μικρότερες διαφορές μεταξύ των μαθητών, καθώς και μικρότερη σύνδεση των επιδόσεων με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

Τα μέτρα για τη συμμετοχή της Ελλάδας στην PISA

Για την PISA 2025 το ελληνικό υπουργείο Παιδείας ανέφερε ότι ενισχύθηκαν τα σχολεία του δείγματος με 4.500 laptops και 2.500 ακουστικά.

Παράλληλα, θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση της έρευνας και δημιουργήθηκε η πλατφόρμα Skills4Life, με θέματα αντίστοιχης λογικής με εκείνα της PISA.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η συμμετοχή των μαθητών ήταν η μεγαλύτερη σε σχέση με προηγούμενους κύκλους, ενώ το ποσοστό κάλυψης του πληθυσμού-στόχου έφτασε το 95%.

Οι επόμενες παρεμβάσεις

Το υπουργείο Παιδείας συνδέει την επόμενη περίοδο παρεμβάσεων με την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, των νέων σχολικών βιβλίων και του συστήματος του Πολλαπλού Βιβλίου, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και την περαιτέρω ψηφιακή αναβάθμιση.

Στα στοιχεία της PISA 2025 καταγράφονται παράλληλα ορισμένες μεταβολές σε σχέση με προηγούμενους κύκλους, όπως η βελτίωση του ψηφιακού εξοπλισμού, η αύξηση του αισθήματος ασφάλειας και του ανήκειν στο σχολείο και η μικρότερη απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ σε ορισμένους δείκτες.

Η επόμενη αξιολόγηση PISA έχει προγραμματιστεί για το 2029.

topontiki.gr