Οι Δήμοι Κισσάμου και Καντάνου – Σελίνου εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τη νομική αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί στις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 της Δυτικής Κρήτης, μετά την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας χωρίς την άμεση έκδοση του απαιτούμενου Προεδρικού Διατάγματος.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου που υπογράφουν ο δήμαρχος Κισσάμου Γιώργος Μυλωνάκης και ο δήμαρχος Καντάνου – Σελίνου Αντώνιος Περράκης, η έγκριση της μελέτης αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας τριών σταδίων. Για να αποκτήσει μια περιοχή πλήρη και μόνιμη νομική προστασία, απαιτείται η εκπόνηση του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος και η έγκρισή του από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), η υπογραφή του από τον αρμόδιο Υπουργό και η τελική δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Μέχρι πρόσφατα, ο Μπάλος, το Ελαφονήσι και η Φαλάσαρνα προστατεύονταν από προσωρινές αλλά σαφείς ρυθμίσεις μέσω Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ).

Οι δύο Δήμοι, η Περιφέρεια Κρήτης, οι τοπικές Επιτροπές Σχεδίων Δράσης και οι βουλευτές του νομού Χανίων είχαν ζητήσει εγκαίρως την παράταση αυτών των προσωρινών αποφάσεων, με στόχο να διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας για το τελικό Προεδρικό Διάταγμα.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επέλεξε ωστόσο να μην ανανεώσει την ισχύ τους, ενώ για τον ίδιο λόγο δεν παρατάθηκε και η προστασία για τα «Απάτητα Βουνά» στα Λευκά Όρη.

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ παρουσιάζει την έγκριση των Μελετών ως σημαντικό βήμα προόδου, απαραίτητο και για την εκπλήρωση των στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης, υποστηρίζοντας ότι οι μελέτες παράγουν ήδη δεσμεύσεις για τη Διοίκηση.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη κυβερνητική εξαγγελία για την προστασία 13 νέων «απάτητων παραλιών» στη χώρα. Στην πράξη όμως, οι εξαγγελίες για τις 13 νέες παραλίες δεν έχουν ακόμη νομική ισχύ, καθώς εκκρεμεί η έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης.

Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι περιοχές Μπάλος, Γραμβούσα, Ελαφονήσι και Φαλάσαρνα, όπου οι παλαιότερες προστατευτικές αποφάσεις έπαψαν να ισχύουν και η νέα εγκεκριμένη Μελέτη δεν αρκεί από μόνη της για να επιβάλει περιορισμούς.

Την επιβεβαίωση αυτού του νομικού κενού παρέχει το ίδιο το Σώμα Επιθεώρησης του Υπουργείου. Με επίσημο έγγραφό του, οι Ελεγκτές διευκρινίζουν ότι η έγκριση μιας Μελέτης (ΕΠΜ) αποτελεί επιστημονικό προσχέδιο τεκμηρίωσης, δεν αποτελεί νόμο του κράτους και δεν είναι άμεσα εκτελεστή από τις υπηρεσίες.

Οι απαγορεύσεις, οι χρήσεις γης και οι έλεγχοι καθίστανται υποχρεωτικοί μόνο μετά την τελική έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Παράλληλα, οι Ελεγκτές επισημαίνουν ότι η παλαιότερη νομοθετική διάταξη που υποχρέωνε τις υπηρεσίες να εφαρμόζουν τις Μελέτες μέχρι να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα έχει καταργηθεί με νόμο από το 2020. Κατά συνέπεια, χωρίς τις παλιές αποφάσεις σε ισχύ και χωρίς ακόμη Προεδρικό Διάταγμα, οι ευαίσθητες αυτές περιοχές της Δυτικής Κρήτης στερούνται άμεσα εφαρμοστέου νομικού πλαισίου προστασίας.

Οι φόβοι για αιώνια θεσμική εκκρεμότητα επιβεβαιώνονται από το παράδειγμα της Πελοποννήσου. Η αντίστοιχη ΕΠΜ για τις περιοχές Natura της Λακωνίας και της Μεσσηνίας εγκρίθηκε από τον Μάρτιο του 2023. Αν και το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος ετοιμάστηκε και στάλθηκε, μέχρι σήμερα η ΕΠΜ της Λακωνίας και της Μεσσηνίας δεν έχει γίνει Προεδρικό Διάταγμα.

Οι δύο Δήμοι ζητούν από την Κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ την επιτάχυνση της έκδοσης του Προεδρικού Διατάγματος για τις προστατευόμενες περιοχές της Δυτικής Κρήτης, με ορισμό σαφούς χρονοδιαγράμματος για τη διαβίβασή του στο ΣτΕ.

Ζητούν επίσης επίσημη και τακτική ενημέρωση για την εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και θέσμιση προσωρινής μεταβατικής ρύθμισης που θα θωρακίζει τις περιοχές από κάθε είδους αυθαιρεσία μέχρι τη δημοσίευση του τελικού Προεδρικού Διατάγματος στο ΦΕΚ.

Όπως τονίζουν, η ολοκλήρωση της θεσμικής προστασίας του μοναδικού φυσικού πλούτου και της παγκοσμίως αναγνωρισμένης βιοποικιλότητας της Δυτικής Κρήτης αποτελεί κοινή ευθύνη της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας, συνταγματική επιταγή του άρθρου 24 και διαχρονική υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές.